بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات

راهنمای کامل انتخاب خدمات تشخیصی و تصویربرداری

خدمات تشخیصی دو گروه‌اند: بررسی‌هایی که کار بدن را ثبت می‌کنند، مثل نوار قلب و پایش علائم حیاتی، و بررسی‌هایی که ساختار بدن را تصویر می‌کنند، مثل سونوگرافی، اکو، رادیولوژی، سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی. انتخاب درست با ویزیت پزشک شروع می‌شود. در آذرنجات نوار قلب و پایش علائم حیاتی در اورژانس شبانه‌روزی فعال است و تصویربرداری در حال راه‌اندازی است.

  • ۱۴ گام
  • ۲۰ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

خدمات تشخیصی و تصویربرداری چیست و هر روش چه چیزی را نشان می‌دهد؟

خدمات تشخیصی به هر بررسی‌ای گفته می‌شود که به پزشک کمک می‌کند ببیند داخل بدن چه می‌گذرد، بدون آن‌که بدن را باز کند. بعضی از این بررسی‌ها «عملکرد» بدن را ثبت می‌کنند و بعضی «ساختار» آن را تصویر می‌کنند. این تفاوت ساده، کلید انتخاب درست است. وقتی بدانید هر روش به چه سؤالی جواب می‌دهد، دیگر از خودتان نمی‌پرسید «بروم سونوگرافی یا عکس؟» و بیهوده از یک مرکز به مرکز دیگر نمی‌روید.

در این راهنما همه‌ی روش‌های پرکاربرد را کنار هم گذاشته‌ایم: نوار قلب، پایش علائم حیاتی، سونوگرافی، اکوکاردیوگرافی، رادیولوژی ساده و برای مقایسه، سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی. برای هر کدام گفته‌ایم چه چیزی را نشان می‌دهد، چه چیزی را نشان نمی‌دهد، چه آمادگی‌ای دارد و برای کدام مشکل معمولاً اولین انتخاب پزشک است. اگر دنبال نوبت و پذیرش هستید، صفحه‌ی بخش خدمات تشخیصی و تصویربرداری آذرنجات وضعیت روز هر خدمت را کوتاه نوشته است.

گروه اول: بررسی‌هایی که «کار» بدن را ثبت می‌کنند

نوار قلب (ECG) جریان الکتریکی قلب را در چند ثانیه تا چند دقیقه ثبت می‌کند. از روی این خطوط، پزشک ریتم قلب، سرعت ضربان و بعضی نشانه‌های کم‌خونی عضله‌ی قلب یا آسیب قبلی را می‌بیند. نوار قلب تصویر قلب نیست؛ نمی‌گوید دریچه سالم است یا قلب بزرگ شده است، بلکه می‌گوید سیم‌کشی برقی قلب چطور کار می‌کند.

آماده‌ی مراجعه هستید؟

شرایط پذیرش، مراحل مراجعه و فرم درخواست در صفحه‌ی خدمت است.

بخش خدمات تشخیصی و تصویربرداری در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی بخش خدمات تشخیصی و تصویربرداری

اگر درد قفسه‌ی سینه دارم، منتظر نوبت بمانم؟

خیر. درد، فشار یا سنگینی قفسه‌ی سینه، به‌خصوص همراه با تنگی نفس، تعریق سرد یا درد بازو و فک، می‌تواند نشانه‌ی حمله‌ی قلبی باشد. فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید. در این حالت زمان اهمیت زیادی دارد و نباید منتظر نوبت ماند. تا رسیدن کمک، فعالیت را متوقف کنید و خودتان رانندگی نکنید.

پزشک برای سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی چه می‌کند؟

این بررسی‌ها جزو خدمات این بخش نیستند. اگر پزشک درمانگاه پس از معاینه تشخیص دهد که به سی‌تی‌اسکن، ام‌آرآی یا بررسی تخصصی دیگری نیاز دارید، دلیل آن را توضیح می‌دهد و شما را برای انجامش به مرکز مناسب معرفی می‌کند. نتیجه را می‌توانید برای پیگیری دوباره نزد پزشک بیاورید. اگر ماده‌ی حاجب لازم باشد، سابقه‌ی حساسیت و بیماری کلیه را پیش از بررسی بگویید.

تفاوت تصویربرداری و خدمات تشخیصی چیست؟

خدمات تشخیصی دامنه‌ی گسترده‌تری دارد و هر بررسی‌ای را شامل می‌شود که به تشخیص کمک کند. بعضی از آن‌ها کار بدن را ثبت می‌کنند، مثل نوار قلب و پایش علائم حیاتی. تصویربرداری زیرمجموعه‌ای از آن است که از ساختار درون بدن تصویر می‌سازد، مثل سونوگرافی، اکو، رادیولوژی، سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی. پزشک بسته به سؤال بالینی از یک یا چند روش استفاده می‌کند.

سونوگرافی بهتر است یا سی‌تی‌اسکن؟

هیچ‌کدام به‌طور مطلق بهتر نیست؛ هر کدام برای سؤال خاصی مناسب‌تر است. سونوگرافی اشعه ندارد و برای کیسه‌ی صفرا، کلیه، رحم و تخمدان و در بارداری و کودکان معمولاً انتخاب اول است. سی‌تی‌اسکن تصویر کامل‌تری از روده‌ها و اندام‌های عمقی می‌دهد و در تصادف‌ها یا دردهای پیچیده به کار می‌رود، اما اشعه دارد. انتخاب را پزشک پس از معاینه انجام می‌دهد.

تفاوت اکو قلب و نوار قلب چیست؟

نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و برای ریتم قلب و بعضی نشانه‌های کم‌خونی یا آسیب عضله‌ی قلب به کار می‌رود. اکو با امواج صوتی تصویر قلب را نشان می‌دهد و اندازه‌ی حفره‌ها، دریچه‌ها و قدرت پمپاژ را بررسی می‌کند. نوار قلب چند دقیقه طول می‌کشد و در اورژانس انجام می‌شود؛ اکو معمولاً برنامه‌ریزی‌شده است. این دو مکمل یکدیگرند.

کدام روش‌های تصویربرداری اشعه دارند؟

رادیولوژی ساده و سی‌تی‌اسکن با اشعه‌ی ایکس کار می‌کنند؛ مقدار اشعه‌ی عکس ساده کم است و سی‌تی‌اسکن بیشتر. سونوگرافی، اکوکاردیوگرافی و ام‌آرآی اشعه‌ی یونیزان ندارند. نوار قلب و پایش علائم حیاتی هم هیچ اشعه‌ای ندارند. با این حال، هر بررسی تصویری باید با دلیل پزشکی انجام شود و بهتر است از تکرار بی‌دلیل آن پرهیز کرد.

در بارداری کدام تصویربرداری مجاز است؟

سونوگرافی روش اصلی تصویربرداری در بارداری است. نوار قلب و پایش علائم حیاتی هم بی‌مانع‌اند. ام‌آرآی در صورت لزوم و با نظر پزشک قابل انجام است. عکس رادیولوژی و سی‌تی‌اسکن ممنوع مطلق نیستند و در شرایط جدی، مثل تصادف، انجام می‌شوند، اما در حالت عادی پزشک روش بدون اشعه را ترجیح می‌دهد. احتمال بارداری را پیش از هر عکسی اطلاع دهید.

آیا تصویربرداری برای کودکان خطر دارد؟

سونوگرافی و اکو برای کودکان بی‌خطر شمرده می‌شوند و در بسیاری از دردهای شکم کودک انتخاب اول‌اند. عکس رادیولوژی اشعه‌ی کمی دارد و وقتی لازم باشد انجام می‌شود. سی‌تی‌اسکن اشعه‌ی بیشتری دارد و فقط با دلیل روشن درخواست می‌شود. مراکز تصویربرداری برای کودکان تنظیمات ویژه دارند. همراه بودن والدین و آرام نگه‌داشتن کودک از تکرار بررسی جلوگیری می‌کند.

شب به سونوگرافی فوری نیاز دارم؛ کجا بروم؟

اگر درد شدید شکم، خونریزی در بارداری یا درد ناگهانی بیضه دارید، دنبال مرکز سونوگرافی نگردید؛ با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید که تصویربرداری فوری و پزشک جراح کنار هم هستند. اگر درد خفیف است، می‌توانید شب به اورژانس درمانگاه آذرنجات بیایید تا پزشک معاینه کند و بگوید سونوگرافی فوری لازم است یا صبح روز بعد کافی است.

چرا پزشک برای بعضی دردها تصویربرداری درخواست نمی‌کند؟

چون بسیاری از مشکلات با شرح حال و معاینه تشخیص داده می‌شوند و تصویربرداری چیزی به تصمیم درمانی اضافه نمی‌کند. مثلاً بیشتر کمردردهای تازه و بدون علامت هشدار، در هفته‌های اول به عکس یا ام‌آرآی نیاز ندارند. تصویربرداری بی‌مورد هزینه، گاهی اشعه و گاهی یافته‌های اتفاقی بی‌اهمیت دارد که نگرانی و بررسی‌های بیشتر را به دنبال می‌آورد.

یافته‌ی اتفاقی در گزارش تصویربرداری یعنی چه؟

یافته‌ی اتفاقی چیزی است که متخصص هنگام بررسی برای مشکل دیگری می‌بیند، مثل کیست ساده‌ی کلیه، ندول کوچک تیروئید یا همانژیوم کبد. بیشتر این یافته‌ها بی‌خطرند و در افراد سالم هم دیده می‌شوند. بعضی پیگیری دوره‌ای لازم دارند. پیش از نگرانی، گزارش را به پزشک معالج نشان دهید تا بگوید پیگیری لازم است یا نه و چه زمانی.

گزارش سونوگرافی یا عکس را خودم تفسیر کنم؟

بهتر است نه. گزارش تصویربرداری توصیف یافته‌هاست، نه تشخیص نهایی. عبارت‌هایی مثل «تطابق بالینی توصیه می‌شود» یعنی متخصص تصویربرداری خواسته پزشک معالج نتیجه را کنار علائم و آزمایش‌ها ببیند. جست‌وجوی تک‌تک واژه‌های گزارش در اینترنت معمولاً نگرانی بی‌مورد می‌سازد. گزارش و خود تصویر را برای تفسیر نزد پزشکی ببرید که بررسی را درخواست کرده است.

چرا باید عکس‌ها و نوار قلب‌های قبلی را نگه دارم؟

چون پزشک بیشتر به تغییر نگاه می‌کند تا به یک یافته‌ی تنها. موج غیرعادی‌ای در نوار قلب که سال‌ها پیش هم بوده، معنای متفاوتی با موجی دارد که تازه پیدا شده است. همین درباره‌ی ندول ریه یا کیست کلیه هم صادق است. نگه‌داشتن سوابق از بررسی تکراری جلوگیری می‌کند و تشخیص را سریع‌تر و دقیق‌تر می‌کند.

پیش از تصویربرداری داروهایم را قطع کنم؟

خودسرانه نه. ناشتایی برای سونوگرافی یا اکوی مری به معنای قطع داروهای فشار خون، قلب یا تیروئید نیست و بیشتر آن‌ها را می‌توان با کمی آب خورد. داروهای قند و انسولین در روز ناشتایی ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشند تا قند خون افت نکند. پیش از روز بررسی درباره‌ی مصرف داروها از پزشک خود بپرسید.

ماده‌ی حاجب چیست و چه کسانی باید احتیاط کنند؟

ماده‌ی حاجب ماده‌ای است که در بعضی سی‌تی‌اسکن‌ها و ام‌آرآی‌ها تزریق یا خورده می‌شود تا رگ‌ها و اندام‌ها واضح‌تر دیده شوند. کسانی که سابقه‌ی حساسیت به ماده‌ی حاجب، آسم، بیماری کلیه یا دیابت دارند یا متفورمین مصرف می‌کنند، باید پیش از بررسی اطلاع دهند. ممکن است آزمایش عملکرد کلیه خواسته شود. سونوگرافی و اکوی معمولی ماده‌ی حاجب ندارند.

بیمار سالمند و زمین‌گیر برای نوار قلب چه کند؟

اگر حال بیمار پایدار است و فقط برای پیگیری به نوار قلب نیاز دارد، نوار قلب در منزل از خط خدمات در منزل آذرنجات با شماره‌ی ۰۹۱۴-۹۱۴-۴۴۰۳ قابل هماهنگی است و ویزیت پزشک در منزل هم امکان‌پذیر است. اما اگر بیمار درد سینه، تنگی نفس شدید، کاهش هوشیاری یا ضعف ناگهانی یک طرف بدن دارد، بی‌درنگ با ۱۱۵ تماس بگیرید.

چه علائمی نشان می‌دهد باید مستقیم به اورژانس بیمارستان بروم؟

درد یا فشار قفسه‌ی سینه، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک طرف بدن، اختلال در گفتار، تنگی نفس شدید، بیهوشی، درد شدید و ناگهانی شکم، خونریزی در بارداری، آسیب شدید سر و ورم یک پا همراه با تنگی نفس ناگهانی. در هر کدام از این حالت‌ها با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید و منتظر نوبت تصویربرداری نمانید.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.