بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات بخش خدمات تشخیصی و تصویربرداری

راهنمای کامل علائم حیاتی: عددهای نرمال، پایش و مانیتورینگ

علائم حیاتی پنج عدد پایه‌ی بدن است: فشار خون، ضربان قلب، تعداد تنفس، دمای بدن و اکسیژن خون. در بزرگسال سالم در استراحت، فشار معمولاً کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰، نبض ۶۰ تا ۱۰۰، تنفس ۱۲ تا ۲۰ در دقیقه، دما حدود ۳۷ درجه و اکسیژن ۹۵ درصد یا بیشتر است. روند این اعداد از یک عدد تنها مهم‌تر است.

  • ۱۲ گام
  • ۲۰ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

علائم حیاتی پنج عدد پایه‌ی بدن است: فشار خون، ضربان قلب (نبض)، تعداد تنفس، دمای بدن و اکسیژن خون. در بزرگسال سالم در حال استراحت، فشار معمولاً کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰، نبض ۶۰ تا ۱۰۰، تنفس ۱۲ تا ۲۰ بار در دقیقه، دما حدود ۳۷ درجه و اکسیژن خون ۹۵ درصد یا بیشتر است. پایش علائم حیاتی یعنی اندازه‌گیری منظم این اعداد و دیدن روند تغییرشان.

علائم حیاتی چیست و شامل چه مواردی می‌شود؟

علائم حیاتی ساده‌ترین و سریع‌ترین راهی است که پزشک و پرستار با آن می‌فهمند بدن در همین لحظه چگونه کار می‌کند. چند ثانیه گیره‌ی کوچکی روی انگشت، یک کاف فشارسنج دور بازو و یک دماسنج، اطلاعاتی می‌دهد که گاهی از هر آزمایش پیچیده‌ای فوری‌تر است. در اورژانس، اولین کاری که با هر بیمار انجام می‌شود همین اندازه‌گیری است، چون به تیم درمان می‌گوید چه کسی باید زودتر دیده شود.

این راهنما از تعریف علائم حیاتی و عددهای طبیعی در سنین مختلف شروع می‌کند، بعد سراغ این می‌رود که چه کسانی به پایش منظم نیاز دارند، پایش در اورژانس و تخت‌های تحت نظر چطور انجام می‌شود، مانیتور علائم حیاتی چه چیزی نشان می‌دهد، چطور در خانه درست اندازه بگیرید و چه وقت نباید منتظر ماند.

آماده‌ی مراجعه هستید؟

شرایط پذیرش، مراحل مراجعه و فرم درخواست در صفحه‌ی خدمت است.

مانیتورینگ و پایش علائم حیاتی در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی مانیتورینگ و پایش علائم حیاتی

اکسیژن خون چند باید باشد؟

در افراد سالم، اکسیژن خون که با پالس‌اکسیمتر روی انگشت اندازه‌گیری می‌شود، معمولاً ۹۵ درصد یا بیشتر است. در بیماری‌های ریوی مزمن، پزشک ممکن است محدوده‌ی دیگری را قابل قبول بداند. لاک ناخن، سردی دست و حرکت می‌تواند عدد را نادرست نشان دهد. اکسیژن پایین همراه با تنگی نفس نیاز به رسیدگی فوری دارد.

مانیتور قلبی با نوار قلب چه فرقی دارد؟

نوار قلب در چند ثانیه با چند الکترود ثبت کامل‌تری از فعالیت الکتریکی قلب می‌گیرد و پزشک آن را دقیق تفسیر می‌کند. مانیتور قلبی ریتم قلب را با الکترودهای کمتر اما به‌طور پیوسته نشان می‌دهد تا تغییرات ناگهانی در طول تحت نظر بودن دیده شود. این دو مکمل یکدیگرند و پزشک بسته به شرایط بیمار یکی یا هر دو را به کار می‌برد.

چه زمانی بیمار تحت نظر به بیمارستان اعزام می‌شود؟

تخت‌های تحت نظر درمانگاه برای مراقبت کوتاه‌مدت هستند. اگر علائم حیاتی بیمار با درمان پایدار نشود، بدتر شود یا بیمار به بررسی و درمانی نیاز داشته باشد که در درمانگاه ممکن نیست، پزشک اعزام به بیمارستان را هماهنگ می‌کند. این تصمیم به شرایط هر بیمار بستگی دارد و در صورت نیاز، انتقال با آمبولانس انجام می‌شود.

آیا می‌توانم برای پایش در منزل مانیتور اجاره کنم؟

بله، اجاره‌ی مانیتور علائم حیاتی برای مراقبت در منزل امکان‌پذیر است. پیش از آن با پزشک بیمار مشورت کنید که پایش پیوسته لازم است یا نه، و بپرسید هر عدد در چه محدوده‌ای نگران‌کننده است. مانیتور خانگی جای ارزیابی پزشک را نمی‌گیرد و در علائم خطر باید فوراً با ۱۱۵ تماس گرفت.

علائم حیاتی بدن چیست و شامل چه مواردی می‌شود؟

علائم حیاتی چند عدد پایه است که نشان می‌دهد بدن در همین لحظه چگونه کار می‌کند: فشار خون، ضربان قلب یا نبض، تعداد تنفس، دمای بدن و اکسیژن خون. در بسیاری از بخش‌ها درد و سطح هوشیاری هم کنار این‌ها ثبت می‌شود و در بیماران دیابتی قند خون انگشتی هم گرفته می‌شود. روند تغییر این اعداد از یک عدد تنها مهم‌تر است.

فشار خون نرمال چند است؟

در بزرگسالان، فشار کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه طبیعی دانسته می‌شود. عدد بالای ۱۲۰ تا ۱۲۹ «بالاتر از طبیعی» است و فشار ۱۳۰ روی ۸۰ یا بیشتر در چند نوبت جداگانه، بر اساس راهنماهای آمریکایی، فشار خون بالا به حساب می‌آید؛ برخی راهنماهای اروپایی مرز را ۱۴۰ روی ۹۰ می‌گذارند. تشخیص با یک بار اندازه‌گیری گذاشته نمی‌شود.

فشار خون نرمال در سالمندان و افراد بالای ۶۰ سال چقدر است؟

مرز طبیعی فشار با سن عوض نمی‌شود، هرچند بالا رفتن عدد بالا در سالمندان شایع است. باور «فشار نرمال یعنی صد به اضافه‌ی سن» پایه‌ی علمی ندارد. آنچه با سن تغییر می‌کند هدف درمان است: پزشک برای سالمند سرحال هدف سخت‌گیرانه‌تر و برای سالمند شکننده یا مستعد زمین خوردن هدف ملایم‌تری می‌گذارد. افت فشار هنگام بلند شدن را هم جدی بگیرید.

فشار خون در بارداری چقدر باید باشد؟

در نیمه‌ی اول بارداری فشار معمولاً کمی پایین‌تر از قبل است. فشار ۱۴۰ روی ۹۰ یا بیشتر پس از هفته‌ی بیستم نیاز به پیگیری دقیق دارد، چون ممکن است نشانه‌ی پره‌اکلامپسی باشد. فشار ۱۶۰ روی ۱۱۰ یا بیشتر، یا سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم و تورم ناگهانی صورت و دست‌ها فوریت است: با ۱۱۵ تماس بگیرید.

چرا فشار خون صبح‌ها بالاتر است؟

فشار خون ریتم شبانه‌روزی دارد. در خواب پایین می‌آید و در ساعت‌های اول بیداری، با ترشح هورمون‌هایی که بدن را برای فعالیت آماده می‌کنند، بالا می‌رود. به همین دلیل عدد صبح معمولاً کمی بالاتر از عصر است. بهتر است فشار صبح پیش از دارو و صبحانه و عصر پیش از شام اندازه گرفته و با تاریخ و ساعت یادداشت شود.

علائم حیاتی نرمال کودکان و نوزادان چقدر است؟

نبض و تنفس کودکان تندتر از بزرگسالان است و با بزرگ شدن کم می‌شود. به‌طور تقریبی، نبض نوزاد ۱۰۰ تا ۱۶۰ و تنفس او ۳۰ تا ۶۰ بار در دقیقه است، در کودک دبستانی نبض ۷۰ تا ۱۲۰ و تنفس ۱۸ تا ۳۰ است و در نوجوان به عددهای بزرگسال نزدیک می‌شود. گریه و تب این اعداد را بالا می‌برد و حال عمومی کودک مهم‌تر است.

PR و RR در علائم حیاتی یعنی چه؟

PR کوتاه‌شده‌ی Pulse Rate یعنی تعداد نبض در دقیقه است و گاهی به شکل HR (ضربان قلب) نوشته می‌شود. RR کوتاه‌شده‌ی Respiratory Rate یعنی تعداد تنفس در دقیقه است. در پرونده‌ها BP برای فشار خون، T برای دما و SpO2 برای درصد اکسیژن خون به کار می‌رود. عبارت room air کنار اکسیژن یعنی عدد بدون اکسیژن کمکی گرفته شده است.

«علائم حیاتی استیبل» یعنی چه؟

استیبل از کلمه‌ی انگلیسی stable به معنای پایدار است. یعنی اعداد بیمار در محدوده‌ی قابل‌قبول برای همان فرد هستند و در اندازه‌گیری‌های پشت‌سرهم تغییر خطرناکی نشان نمی‌دهند. این عبارت به معنای خوب شدن کامل یا بی‌نیازی از درمان نیست. «ناپایدار» یعنی یک یا چند عدد بیرون از محدوده‌ی امن است یا سریع تغییر می‌کند و رسیدگی فوری لازم است.

نبض نرمال چند است؟

در بزرگسال در حال استراحت، نبض معمولاً بین ۶۰ تا ۱۰۰ بار در دقیقه است. ورزشکاران و افرادی که برخی داروهای قلبی مصرف می‌کنند ممکن است نبض پایین‌تری داشته باشند و سالم باشند. نبض بیش از ۱۰۰ یا کمتر از ۵۰ در استراحت، به‌ویژه اگر با سرگیجه، درد سینه، تنگی نفس یا غش همراه باشد، یا نبض نامنظمی که تازه شروع شده، نیاز به بررسی دارد.

تب از چند درجه شروع می‌شود؟

دمای بدن معمولاً بین ۳۶٫۵ تا ۳۷٫۵ درجه است و ۳۸ درجه یا بیشتر تب به حساب می‌آید. دمای زیر بغل معمولاً حدود نیم درجه کمتر از دمای واقعی است. هر تبی در نوزاد کمتر از سه ماه نیاز به معاینه‌ی فوری دارد. در بزرگسالان و کودکان بزرگ‌تر، حال عمومی، نوشیدن مایعات و علائم همراه از عدد دماسنج مهم‌تر است.

فشارسنج دیجیتال مچی دقیق است؟

فشارسنج‌های مچی می‌توانند دقیق باشند، اما به وضعیت دست بسیار حساس‌اند و اگر مچ دقیقاً هم‌سطح قلب نباشد، عدد خطا دارد. برای بیشتر افراد، دستگاه بازویی با کاف مناسب دور بازو انتخاب مطمئن‌تری است. هر دستگاهی را هر چند وقت یک بار با فشارسنج درمانگاه یا مطب مقایسه کنید و همیشه در وضعیت نشسته و آرام اندازه بگیرید.

چرا پالس‌اکسیمتر در گازگرفتگی عدد درست نشان نمی‌دهد؟

پالس‌اکسیمتر معمولی نمی‌تواند هموگلوبینی را که به مونوکسید کربن چسبیده از هموگلوبین حامل اکسیژن تشخیص دهد و ممکن است در گازگرفتگی عدد طبیعی یا حتی بالا نشان دهد. پس اگر چند نفر در خانه هم‌زمان سردرد، سرگیجه یا حالت تهوع دارند، به عدد دستگاه اعتماد نکنید؛ پنجره‌ها را باز کنید، همه را بیرون ببرید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مانیتور علائم حیاتی چیست؟

مانیتور علائم حیاتی دستگاهی است که چند علامت را هم‌زمان و پیوسته نمایش می‌دهد: ریتم و تعداد ضربان قلب با الکترودهای چسبی، اکسیژن خون با پروب انگشتی، فشار خون با کافی که در فاصله‌های تنظیم‌شده خودکار باد می‌شود، و در بسیاری از مدل‌ها تعداد تنفس و دما. برای هر عدد محدوده‌ی هشدار تنظیم می‌شود تا تغییر ناگهانی زود دیده شود.

علائم حیاتی در کمک‌های اولیه کدام‌اند؟

در صحنه‌ی حادثه و بدون دستگاه، امدادگر اول سه چیز را می‌سنجد: هوشیاری (پاسخ به صدا زدن و تکان دادن آرام شانه)، تنفس (حداکثر ده ثانیه نگاه به بالا و پایین رفتن قفسه‌ی سینه) و گردش خون (نبض، رنگ پوست و خونریزی). اگر فرد هوشیار نیست و تنفس طبیعی ندارد، با ۱۱۵ تماس بگیرید و ماساژ قلبی را شروع کنید.

قیمت اجاره‌ی مانیتور علائم حیاتی به چه چیزی بستگی دارد؟

هزینه‌ی اجاره‌ی مانیتور به نوع دستگاه و تعداد علائمی که پایش می‌کند (فقط اکسیژن و نبض، یا فشار و ریتم قلب هم)، مدت اجاره و شرایط تحویل و بازگرداندن بستگی دارد. پیش از اجاره با پزشک بیمار مشورت کنید که کدام علائم واقعاً باید پایش شود تا دستگاه مناسب انتخاب شود. برای اطلاع از شرایط و مدارک، صفحه‌ی اجاره‌ی مانیتور را ببینید یا تماس بگیرید.

برای فشار خون بالا به کدام پزشک مراجعه کنم؟

برای تشخیص اولیه و شروع پیگیری، پزشک عمومی کافی است. برای فشار خونی که با دارو کنترل نمی‌شود، فشار همراه با دیابت، بیماری کلیه یا قلب، یا تنظیم داروی سالمندان، ویزیت متخصص داخلی مناسب است و در برخی موارد پزشک به متخصص قلب یا فوق‌تخصص کلیه ارجاع می‌دهد. فشار ۱۸۰ روی ۱۲۰ همراه با سردرد شدید یا درد سینه فوریت است.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.