اورژانس شبانه‌روزی درمانگاه آذرنجات در تبریز، خیابان امام خمینی، روبه‌روی ایستگاه خط واحد تپلی باغی، ۲۴ ساعته و در همه‌ی روزهای سال بیمار را بدون نوبت قبلی می‌پذیرد. پزشک کشیک در محل مقیم است و تریاژ، ویزیت فوری، تزریق و سرم، بخیه، نوار قلب و تخت تحت‌نظر همین‌جا انجام می‌شود. خط درمانگاه: 0914-914-4498.
این بخش برای همان ساعت‌هایی ساخته شده که بیشترِ مراکز درمانی بسته‌اند: نیمه‌شب، سحر، تعطیلات رسمی و روزهایی که هیچ مطبی باز نیست. بیماری منتظر ساعت اداری نمی‌ماند؛ تب کودک ساعت دو بامداد بالا می‌رود، درد شکم روز جمعه شروع می‌شود و بریدگی دست موقع کار در خانه اتفاق می‌افتد. در این لحظه‌ها مهم‌ترین چیز این است که جایی باز باشد، پزشک در محل حاضر باشد و درمان بدون صف و بدون نوبت شروع شود.
از لحظه‌ی ورود، وضعیت بیمار تریاژ می‌شود؛ یعنی شدت مشکل سنجیده می‌شود تا هر کس به‌ترتیبِ فوریتِ وضعیتش رسیدگی شود، نه به‌ترتیب رسیدن. پزشک کشیک در محل مقیم است — نه در دسترس تلفنی — و تجهیزات پایش علائم حیاتی، اکسیژن‌تراپی، ساکشن و احیا در همان بخش آماده است.
این صفحه را طوری نوشته‌ایم که اگر نیمه‌شب با یک بیمار بدحال در خانه تنها ماندید، بتوانید سریع تصمیم بگیرید: کجا بروید، چه چیزی همراه ببرید، کدام علامت یعنی وقت را تلف نکنید و بعد از برگشتن به خانه مراقب چه باشید. بخش‌ها را به‌ترتیب نیاز چیده‌ایم؛ اگر عجله دارید، مستقیم سراغ بخش «چه وقت نباید منتظر ماند» بروید.
اورژانس خصوصی تبریز یعنی چه و با اورژانس ۱۱۵ چه فرقی دارد؟
وقتی کسی در گوگل «اورژانس خصوصی تبریز» یا «شماره اورژانس خصوصی تبریز» جست‌وجو می‌کند، معمولاً یکی از این سه چیز را می‌خواهد و دانستن فرقشان در لحظه‌ی بحران چند دقیقه‌ی ارزشمند را نجات می‌دهد.
اورژانس ۱۱۵؛ پیش‌بیمارستانی و دولتی
شماره‌ی ۱۱۵ اورژانس پیش‌بیمارستانی کشور است. با تماس، کارشناس پشت خط وضعیت را می‌پرسد و در صورت لزوم آمبولانس و تکنسین فوریت پزشکی را به محل می‌فرستد. کار ۱۱۵ این است که بیمار بدحال را در محل پایدار کند و به مناسب‌ترین بیمارستان برساند. برای ایست قلبی، سکته‌ی قلبی و مغزی، تصادف و هر وضعیت تهدیدکننده‌ی حیات، ۱۱۵ اولین و درست‌ترین تماس است.
اورژانس درمانگاه؛ جایی که خودتان مراجعه می‌کنید
اورژانس درمانگاه آذرنجات یک مرکز درمانی سرپایی با پزشک مقیم است. بیمار خودش یا با همراه می‌آید، معاینه می‌شود و درمانش همان‌جا شروع می‌شود. وقتی مردم از «اورژانس خصوصی» حرف می‌زنند، اغلب منظورشان همین است: جایی بیرون از شلوغی اورژانس بیمارستان‌های بزرگ که شبانه باز است و سریع به بیمار می‌رسد.
آمبولانس خصوصی؛ برای انتقال
گاهی نیاز اصلی، جابه‌جایی است: سالمندی که نمی‌تواند از پله پایین بیاید، بیماری که باید از درمانگاه به بیمارستان برود یا بیماری که بعد از ترخیص باید به خانه برگردد. آمبولانس خصوصی آذرنجات برای همین کار است و به اورژانس درمانگاه وصل است.
نزدیک‌ترین اورژانس به من کجاست؟
«اورژانس نزدیک من» یکی از پرتکرارترین جست‌وجوهای نیمه‌شب است و پاسخ درستش همیشه «نزدیک‌ترین نقطه روی نقشه» نیست. برای مشکلات سرپایی، نزدیک‌ترین مرکزی که همین حالا باز است و پزشک حاضر دارد مهم است. اورژانس آذرنجات در خیابان امام خمینی تبریز، روبه‌روی ایستگاه خط واحد تپلی باغی است و از بیشتر محله‌های مرکزی شهر در شب با چند دقیقه رانندگی می‌رسید.
برای وضعیت‌های پرخطر اما معیار عوض می‌شود: نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی‌ای که برای آن بیماری امکانات دارد، و بهتر از همه، تماس با ۱۱۵ که خودش بیمارستان مناسب را انتخاب می‌کند. اگر مسافرید و تبریز را نمی‌شناسید، شماره‌ی درمانگاه را بگیرید و نشانی‌تان را بگویید؛ کمک می‌کنیم بدانید کجا بروید.
کدام شماره برای چه؟ ۱۱۵، ۱۲۳ و بقیه
در جست‌وجوها زیاد می‌بینیم که «اورژانس اجتماعی تبریز» با اورژانس پزشکی قاطی می‌شود. این دو کاملاً جدا هستند:
- ۱۱۵ — اورژانس پزشکی: بیماری و حادثه‌ای که جان یا سلامت کسی را تهدید می‌کند.
- ۱۲۳ — اورژانس اجتماعی: کودک‌آزاری، همسرآزاری، خشونت خانگی، بحران خودکشی و آسیب‌های اجتماعی؛ زیر نظر بهزیستی.
- ۱۲۵ — آتش‌نشانی: آتش‌سوزی، گیرکردن در آسانسور، نشت گاز همراه با خطر انفجار.
- ۱۴۹۰ — مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم: برای پرسیدن اینکه خوردن یک دارو یا ماده‌ی شیمیایی چقدر خطرناک است.
- 0914-914-4498 — درمانگاه آذرنجات: وقتی مطمئن نیستید مشکل فوری است، یا می‌خواهید بدانید برای وضعیتتان مراجعه به درمانگاه مناسب است یا نه.
نکته‌ی پزشکی: اگر بیمار درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس شدید، افت هوشیاری، ضعف یا کجی ناگهانی یک طرف بدن، یا خون‌ریزی بندنیامده دارد، وقت را صرف مقایسه‌ی مراکز نکنید. همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید. در این وضعیت‌ها هر دقیقه ارزش دارد.
اورژانس درمانگاه چه فرقی با اورژانس بیمارستان دارد؟
این پرسشی است که بسیاری از مراجعین ما می‌پرسند و پاسخ صادقانه‌اش کمک می‌کند شما هم در لحظه‌ی نیاز تصمیم درستی بگیرید.
اورژانس درمانگاه برای فوریت‌های سرپایی طراحی شده است: مشکلاتی که باید همین حالا رسیدگی شوند اما به اتاق عمل، بخش مراقبت ویژه یا بستری چندروزه نیاز ندارند. مزیت بزرگ آن سرعت است؛ در درمانگاه صف طولانی اورژانس بیمارستان‌های شلوغ وجود ندارد و معمولاً از لحظه‌ی ورود تا شروع درمان، فاصله‌ی زیادی نیست.
در مقابل، اورژانس بیمارستان جای موارد تهدیدکننده‌ی حیات است: سکته‌ی قلبی و مغزی، تروماهای شدید، شکستگی‌های بزرگ، خون‌ریزی‌های کنترل‌نشده و هر وضعیتی که به جراحی فوری، تصویربرداری پیشرفته یا مراقبت ویژه نیاز دارد.
کارهایی که اورژانس درمانگاه به‌خوبی از پسشان برمی‌آید
- تب و عفونت‌های شایع: گلودرد چرکی، عفونت ادراری، عفونت گوش، برونشیت
- کم‌آبی ناشی از اسهال و استفراغ و جبرانش با سرم
- دردهای حاد که مسکن تزریقی می‌خواهند: کولیک کلیه، میگرن، کمردرد حاد، دل‌درد
- بریدگی، زخم سطحی و متوسط، شست‌وشو و بخیه و پانسمان
- حمله‌ی خفیف تا متوسط آسم و تنگی نفس قابل‌کنترل با نبولایزر و اکسیژن
- بالا یا پایین‌رفتن فشار خون و قند خون بدون علائم خطر
- واکنش‌های حساسیتی خفیف تا متوسط، کهیر، نیش حشرات
- تحت‌نظر ماندن چندساعته روی تخت بستری موقت
جاهایی که باید از همان اول سراغ بیمارستان رفت
- درد قفسه‌ی سینه‌ای که مشکوک به سکته‌ی قلبی است
- علائم سکته‌ی مغزی: کجی صورت، ضعف یک دست یا پا، اختلال ناگهانی تکلم
- ضربه‌ی شدید به سر، به‌ویژه در کسی که داروی رقیق‌کننده‌ی خون می‌خورد
- تصادف، سقوط از ارتفاع، شکستگی باز یا بدشکلی آشکار اندام
- خون‌ریزی زیاد از دهان، مقعد یا واژن، یا استفراغ خونی
- درد شکم بسیار شدید با شکم سفت، یا درد شکم در بارداری
- تشنجی که چند دقیقه ادامه دارد یا پشت‌سرهم تکرار می‌شود
آزمایشگاه و تصویربرداری آذرنجات در حال راه‌اندازی است؛ پس هر جا تشخیص به سی‌تی‌اسکن، رادیولوژی فوری یا آزمایش خون اورژانسی وابسته باشد، مسیر درست بیمارستان است. نوار قلب و پایش علائم حیاتی اما همین حالا در اورژانس درمانگاه انجام می‌شود.
| وضعیت | مقصد درست | چرا |
|---|---|---|
| تب، سرماخوردگی، درد شکم خفیف، عفونت ادراری | اورژانس درمانگاه | درمان سرپایی کافی است و سریع‌تر انجام می‌شود |
| بریدگی و زخم نیازمند بخیه | اورژانس درمانگاه | ترمیم زخم در همان مراجعه انجام می‌شود |
| کم‌آبی ناشی از اسهال و استفراغ | اورژانس درمانگاه | سرم‌تراپی و تحت‌نظر ماندن چندساعته |
| کولیک کلیه یا میگرن شدید | اورژانس درمانگاه | مسکن تزریقی و پایش تا آرام‌شدن درد |
| درد قفسه‌ی سینه و مشکوک به سکته‌ی قلبی | اورژانس بیمارستان (با ۱۱۵) | نیاز به آنژیوگرافی و مراقبت ویژه |
| ضعف ناگهانی یک طرف بدن (سکته‌ی مغزی) | اورژانس بیمارستان (با ۱۱۵) | نیاز به سی‌تی‌اسکن فوری و درمان تخصصی |
| تصادف، شکستگی بزرگ و تروما | اورژانس بیمارستان | نیاز به تصویربرداری و احتمال جراحی |
| بیمار غیرقابل جابه‌جایی در منزل | اعزام آمبولانس یا ویزیت در منزل | انتقال ایمن بیمار با تجهیزات |
نکته‌ای که آذرنجات را در این میان متمایز می‌کند این است که هر دو سرِ این مسیر را در اختیار دارد: اگر ارزیابی پزشک نشان دهد بیمار باید به بیمارستان منتقل شود، آمبولانس خصوصی خودِ مجموعه بلافاصله اعزام می‌شود و بیمار بدون هماهنگی‌های جداگانه منتقل می‌گردد. اگر هم مطمئن نیستید وضعیت بیمار در کدام ستون جدول بالا می‌نشیند، یک تماس کوتاه با درمانگاه کافی است تا راهنمایی‌تان کنیم.
تریاژ چیست و چرا نوبت‌ها به‌ترتیب ورود نیست؟
تریاژ یعنی دسته‌بندی بیماران بر اساس فوریت وضعیتشان. وقتی وارد اورژانس می‌شوید، پیش از هر چیز علائم حیاتی شما سنجیده می‌شود: فشار خون، ضربان قلب، تعداد تنفس، دمای بدن و درصد اشباع اکسیژن خون. سپس شکایت اصلی و سابقه‌ی پزشکی‌تان ثبت می‌شود.
گاهی بیماری که بعد از شما رسیده زودتر ویزیت می‌شود. این بی‌نظمی نیست؛ یعنی وضعیت او فوری‌تر تشخیص داده شده است. اگر روزی جای شما و او عوض شود، همین نظام به نفع شما کار خواهد کرد. تریاژ یک استاندارد جهانی در اورژانس است و هدفش رسیدگی زودتر به کسانی است که بیشترین فوریت را دارند.
سطح‌های تریاژ به زبان ساده
در اورژانس‌های کشور معمولاً از یک نظام پنج‌سطحی استفاده می‌شود. سطح یک فوری‌ترین است و سطح پنج کم‌فوریت‌ترین. جدول زیر نشان می‌دهد هر سطح در عمل یعنی چه و اورژانس درمانگاه در هر سطح چه نقشی دارد.
| سطح | یعنی چه؟ | چند مثال | کار اورژانس درمانگاه |
|---|---|---|---|
| ۱ | جان بیمار همین حالا در خطر است | ایست قلبی، قطع تنفس، بیهوشی کامل | شروع احیا و حفظ راه هوایی، هم‌زمان تماس با ۱۱۵ و انتقال |
| ۲ | وضعیت پرخطر؛ نباید منتظر ماند | درد قفسه‌ی سینه‌ی مشکوک، علائم سکته‌ی مغزی، تنگی نفس شدید | اقدام اولیه، نوار قلب، اکسیژن و انتقال سریع به بیمارستان |
| ۳ | پایدار، ولی چند اقدام تشخیصی و درمانی لازم است | درد شکم متوسط با تب، کم‌آبی، حمله‌ی آسم متوسط | درمان و تحت‌نظر ماندن؛ ارجاع اگر پاسخ کافی نبود |
| ۴ | پایدار، یک اقدام ساده کافی است | زخم نیازمند بخیه، عفونت ادراری ساده، کولیک کلیه‌ی کنترل‌پذیر | درمان کامل در همان مراجعه |
| ۵ | کم‌فوریت | سرماخوردگی، تمدید نسخه، تعویض پانسمان | ویزیت و ترخیص؛ گاهی پیشنهاد پیگیری در روز |
تریاژ یک‌بار برای همیشه نیست. اگر حال بیمار در دقایق انتظار بدتر شد — رنگش پرید، تنفسش تند شد یا گیج شد — همان لحظه به پرستار بگویید. سطح تریاژ دوباره سنجیده می‌شود و ترتیب رسیدگی تغییر می‌کند.
چه علائمی یعنی «همین حالا مراجعه کن»؟
این فهرست جایگزین معاینه‌ی پزشک نیست، اما به شما کمک می‌کند فوریت وضعیت را بهتر بسنجید:
- درد قفسه‌ی سینه، به‌ویژه اگر فشارنده باشد یا به بازو، فک و پشت تیر بکشد
- تنگی نفس ناگهانی یا تشدید تنگی نفس در بیمار ریوی
- افت هوشیاری، گیجی تازه، تشنج یا غش کردن
- ضعف یا کجی ناگهانی صورت، دست یا پا و اختلال ناگهانی در تکلم — این‌ها علائم سکته‌ی مغزی‌اند
- خون‌ریزی که با فشار مستقیم بند نمی‌آید یا زخم عمیق و باز
- تب بالا در کودک زیر سه ماه یا تب همراه با بی‌حالی شدید در هر سنی
- استفراغ یا اسهال شدید همراه با نشانه‌های کم‌آبی: خشکی دهان، کاهش ادرار، بی‌حالی
- درد شدید و ناگهانی شکم، به‌ویژه اگر با تب یا استفراغ همراه باشد
- واکنش حساسیتی با تورم لب و صورت، کهیر گسترده یا سختی در نفس‌کشیدن
- سوختگی، برق‌گرفتگی، گازگرفتگی حیوانات و مسمومیت
چه وقت نباید منتظر ماند و باید فوراً با ۱۱۵ تماس گرفت؟
یک گروه از علائم هستند که حتی رفتن با ماشین شخصی به درمانگاه هم برایشان وقت‌کشی است. در این موارد اول ۱۱۵ را بگیرید، بعد بقیه‌ی کارها:
- بیمار به صدا زدن و تکان‌دادن جواب نمی‌دهد یا نفس نمی‌کشد
- درد قفسه‌ی سینه با تعریق سرد، رنگ‌پریدگی یا تنگی نفس
- یک طرف صورت افتاده، یک دست بالا نمی‌ماند یا حرف‌زدن ناگهان نامفهوم شده
- تنگی نفسی که بیمار نمی‌تواند یک جمله‌ی کامل بگوید
- تورم زبان و گلو بعد از دارو، غذا یا نیش زنبور
- تشنجی که بیش از پنج دقیقه طول کشیده یا بیمار بین دو تشنج به هوش نیامده
- چند نفر از اهل خانه هم‌زمان سردرد، سرگیجه و تهوع گرفته‌اند — احتمال گازگرفتگی
مورد آخر را در تبریز جدی بگیرید. شب‌های سرد زمستان، بخاری و آبگرمکنی که دودکش درستی ندارد، می‌تواند منواکسید کربن را بی‌بو و بی‌صدا در خانه جمع کند. اول همه را به هوای آزاد ببرید، پنجره‌ها را باز کنید و بعد با ۱۱۵ تماس بگیرید. خودتان دوباره داخل اتاق گازگرفته نمانید.
نکته‌ی پزشکی: بیمار مشکوک به سکته‌ی قلبی یا مغزی را خودتان پشت فرمان نبرید و او را هم مجبور به راه‌رفتن نکنید. آمبولانس ۱۱۵ در مسیر نوار قلب می‌گیرد و بیمارستان مقصد را از قبل باخبر می‌کند؛ همین هماهنگی در سکته‌ها گاهی سرنوشت درمان را عوض می‌کند.
علائم خطر بر اساس سن؛ از نوزاد تا سالمند
یک علامت واحد در سنین مختلف معنای متفاوتی دارد. تب ۳۸ درجه در یک جوان سالم معمولاً تا صبح صبر می‌کند؛ همین تب در نوزاد دوماهه یعنی همین حالا راه بیفتید. دو گروهی که بیشترین مراجعه‌ی شبانه را دارند، سالمندان و کودکان‌اند — و هر دو ملاحظات خاص خودشان را می‌خواهند.
| گروه | علائم خطر | چه کنید |
|---|---|---|
| نوزاد زیر سه ماه | هر تبی از ۳۸ درجه به بالا، شیرنخوردن، خواب‌آلودگی غیرعادی، کبودی دور لب | بدون صبر تا صبح مراجعه کنید؛ کبودی یا قطع تنفس یعنی ۱۱۵ |
| کودک | بی‌حالی شدید، تنفس تند با تورفتگی دنده‌ها، پوشک خشک، لکه‌های پوستی که با فشار محو نمی‌شود، تشنج | مراجعه‌ی فوری؛ در تشنج طولانی یا تنفس سخت، ۱۱۵ |
| بزرگسال | درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، علائم سکته‌ی مغزی، سردرد ناگهانی و بسیار شدید، درد شکم با شکم سفت | اغلب ۱۱۵ یا اورژانس بیمارستان |
| زن باردار | خون‌ریزی، درد شدید شکم، سردرد شدید با تاری دید یا ورم ناگهانی، آبریزش، کاهش حرکت جنین | اورژانس بیمارستانی که بخش زایمان دارد یا ۱۱۵ |
| سالمند | گیجی تازه، زمین‌خوردن، بی‌اشتهایی ناگهانی، ضربه به سر هنگام مصرف رقیق‌کننده‌ی خون | مراجعه‌ی فوری؛ ضربه به سر با رقیق‌کننده یعنی بیمارستان |
کودکان
در کودکان، سرعت تغییر وضعیت بیشتر است. کم‌آبی ناشی از اسهال و استفراغ در کودک خیلی سریع‌تر از بزرگسال اتفاق می‌افتد. تب در نوزاد زیر سه ماه همیشه یک فوریت است، حتی اگر کودک ظاهراً سرحال باشد. علائم هشدار در کودک شامل بی‌حالی غیرعادی، نفس‌کشیدن تندِ همراه با تورفتگی قفسه‌ی سینه، کاهش محسوس پوشک خیس، گریه‌ی بی‌وقفه و تشنج است. یک معیار ساده هم کمک می‌کند: کودکی که بعد از پایین آمدن تب بازی می‌کند و چیزی می‌نوشد، معمولاً کمتر نگران‌کننده است از کودکی که حتی با تب پایین‌آمده بی‌حال و بی‌رمق می‌ماند.
زنان باردار
بسیاری از مشکلات بارداری بیرون از ساعت مطب پیش می‌آیند. سوزش ادرار، تهوع و استفراغ شدید و سرماخوردگی را می‌توان در اورژانس درمانگاه یا بخش مامایی آذرنجات بررسی کرد. اما خون‌ریزی، درد شکمی شدید، آبریزش، کم شدن حرکت جنین در ماه‌های آخر و سردرد شدید همراه با تاری دید جای اورژانس بیمارستانی است که بخش زنان و زایمان دارد.
سالمندان
در سالمندان، علائم بیماری اغلب غیرمعمول ظاهر می‌شود. یک عفونت ادراری ممکن است به‌جای سوزش ادرار، خودش را با گیجی ناگهانی یا زمین‌خوردن نشان دهد. تب ممکن است اصلاً بالا نرود. به همین دلیل هر تغییر ناگهانی در سطح هوشیاری، اشتها یا توان راه‌رفتنِ یک سالمند باید جدی گرفته شود. تداخل دارویی هم در این گروه شایع است؛ برای همین آوردن فهرست داروها دوچندان مهم است. زمستان تبریز و پیاده‌روهای یخ‌زده هم زمین‌خوردن سالمندان را بیشتر می‌کند؛ کبودی و درد مچ را می‌شود در درمانگاه دید، ولی درد شدید لگن و ناتوانی در ایستادن بعد از زمین‌خوردن، ارجاع برای عکس‌برداری می‌خواهد.
در اورژانس آذرنجات چه خدماتی انجام می‌شود؟
ویزیت فوری پزشک کشیک
پزشک عمومی به‌صورت مقیم در بخش حضور دارد. معاینه، شرح‌حال و تصمیم درمانی در همان مراجعه انجام می‌شود و نسخه‌ی الکترونیک در سامانه‌ی بیمه‌ی شما ثبت می‌گردد. جزئیات بیشتر درباره‌ی ویزیت و تعرفه‌ی مصوب آن در صفحه‌ی ویزیت پزشک عمومی شبانه‌روزی آمده است.
تزریقات، سرم‌تراپی و درمان تزریقی
یکی از رایج‌ترین دلایل مراجعه به اورژانس شبانه، نیاز به درمان تزریقی است: مسکن تزریقی برای دردهای شدید، آنتی‌بیوتیک وریدی، ضدتهوع و سرم برای جبران کم‌آبی. همه‌ی این‌ها بلافاصله پس از ویزیت و در همان مرکز انجام می‌شود. اگر نسخه‌ی تزریقی‌تان را از پزشک دیگری گرفته‌اید و فقط می‌خواهید تزریق شود، نسخه را همراه بیاورید تا در بخش پرستاری درمانگاه انجام شود. فهرست سایر کارهای پرستاری در صفحه‌ی خدمات پرستاری درمانگاه آمده است.
اکسیژن‌تراپی و نبولایزر
برای بیماران دچار تنگی نفس، حمله‌ی آسم، تشدید بیماری انسدادی ریه یا افت اشباع اکسیژن خون، اکسیژن‌تراپی و دارودرمانی استنشاقی با نبولایزر در همان بخش انجام می‌شود و پاسخ بیمار با پالس‌اکسیمتر پایش می‌گردد. اگر بعد از چند نوبت دارو، اکسیژن خون بالا نیامد یا بیمار هنوز به‌سختی حرف می‌زند، پزشک انتقال به بیمارستان را شروع می‌کند.
پانسمان، بخیه و ترمیم زخم
بریدگی‌ها و زخم‌های سطحی معمولاً شب‌ها و در تعطیلات اتفاق می‌افتند؛ دقیقاً وقتی درمانگاه‌های معمولی بسته‌اند. شست‌وشوی زخم، ترمیم و بخیه، پانسمان و بررسی وضعیت واکسن کزاز از خدمات همیشگی این بخش است. زخمی که آلوده به خاک، زنگ‌زدگی یا گازگرفتگی است، پیش از هر چیز خوب شسته می‌شود و پزشک درباره‌ی نیاز به آنتی‌بیوتیک و واکسن کزاز تصمیم می‌گیرد.
نوار قلب فوری (ECG)
هر بیماری که با درد قفسه‌ی سینه، تپش قلب یا تنگی نفس مراجعه کند، بلافاصله نوار قلب می‌گیرد. تفسیر اولیه توسط پزشک در همان لحظه انجام می‌شود، چون در مشکلات قلبی زمان مهم‌ترین متغیر است. نوار قلب طبیعی همیشه به معنای نبودن مشکل قلبی نیست؛ اگر شرح‌حال نگران‌کننده باشد، پزشک با وجود نوار سالم هم بیمار را برای بررسی بیشتر به بیمارستان می‌فرستد.
تخت بستری و تحت‌نظر ماندن
بعضی بیماران نه می‌توانند بلافاصله مرخص شوند و نه نیاز به بستری بیمارستانی دارند؛ باید چند ساعت تحت‌نظر بمانند تا پاسخ درمان مشخص شود. برای این گروه، تخت بستری اورژانس در نظر گرفته شده است. توضیح کامل در صفحه‌ی تخت بستری اورژانس و بستری موقت آمده است.
کنترل فشار خون و قند خون
افت یا اوج ناگهانی فشار خون و قند خون از دلایل شایع مراجعه‌ی شبانه است، به‌ویژه در سالمندان و بیماران دیابتی. سنجش، اقدام فوری و تنظیم دارو در همین بخش انجام می‌شود. فشار بالا به‌تنهایی معمولاً فوریت نیست؛ فشار بالا همراه با درد قفسه‌ی سینه، سردرد شدید، تاری دید یا ضعف اندام‌ها فوریت است.
احیا و اقدام‌های نجات‌بخش اولیه
اگر بیماری با وضعیت بحرانی وارد درمانگاه شود، تیم اورژانس احیای قلبی ریوی و حفظ راه هوایی را شروع می‌کند و هم‌زمان انتقال را هماهنگ می‌کند. درباره‌ی اینکه خود شما تا رسیدن کمک چه کاری می‌توانید بکنید، صفحه‌ی احیای قلبی ریوی و مراقبت‌های اورژانسی را بخوانید؛ دانستنش برای هر خانواده‌ای لازم است.
دندان‌درد، آسیب چشم و موارد خاص شبانه
بعضی مشکلات شبانه جای خاص خودشان را دارند و خوب است از قبل بدانید:
- دندان‌درد شدید شبانه: اورژانس درمانگاه می‌تواند درد را کنترل کند و اگر تورم صورت یا تب هست آن را بررسی کند. درمان خود دندان کار بخش دندانپزشکی است که شبانه‌روزی نیست؛ برای زمان پذیرش آن بخش تماس بگیرید. تورمی که به زیر فک و گردن رسیده و بلع یا نفس‌کشیدن را سخت کرده، فوریت بیمارستانی است.
- پاشیدن مواد شیمیایی به چشم: بلافاصله و دست‌کم پانزده دقیقه با آب تمیز و فراوان بشویید و بعد به اورژانس چشم بیمارستانی بروید.
- ضربه‌ی شدید به چشم یا کاهش ناگهانی دید: مستقیم اورژانس چشم بیمارستانی.
- گازگرفتگی سگ و گربه: زخم را ده تا پانزده دقیقه با آب و صابون بشویید و مراجعه کنید. پزشک زخم را درمان می‌کند، کزاز را بررسی می‌کند و برای پیشگیری از هاری شما را به مرکز بهداشتی مربوط ارجاع می‌دهد.
سه شب واقعی در اورژانس؛ از نزدیک ببینید
این سه سناریو ترکیبی از موقعیت‌هایی است که بارها دیده‌ایم؛ نام و جزئیات شخصی در آن نیست.
ساعت دو بامداد، کودکی با تب ۳۹ درجه
مادری کودک چهارساله‌اش را می‌آورد؛ تب از عصر شروع شده و با شربت پایین نیامده. در تریاژ، ضربان تند است ولی اکسیژن خون و تنفس طبیعی است. پزشک گلو و گوش را معاینه می‌کند، گلودرد چرکی می‌بیند، دارو شروع می‌شود و به مادر یاد می‌دهد مقدار شربت تب‌بر را بر اساس وزن کودک حساب کند. کودک بعد از پایین آمدن تب آب می‌خورد و بازی می‌کند. با دستور ترخیص و فهرست علائم برگشت، به خانه برمی‌گردند.
شب جمعه، مسافری با درد پهلو
راننده‌ای که از جاده‌ی تهران–تبریز رسیده، با درد موجی و شدید پهلو که به کشاله‌ی ران تیر می‌کشد مراجعه می‌کند. تصویر کلاسیک کولیک کلیه است. مسکن تزریقی و سرم شروع می‌شود و او حدود دو ساعت روی تخت تحت‌نظر می‌ماند. درد آرام می‌شود، تب ندارد و ادرار می‌کند. با نسخه و توصیه به انجام سونوگرافی و پیگیری در روزهای بعد ترخیص می‌شود. اگر همراه درد تب و لرز داشت، مسیر فرق می‌کرد: سنگ همراه با عفونت را باید در بیمارستان بررسی کرد.
ساعت پنج صبح، سالمندی که «فقط بی‌حال است»
پسری پدر هشتادساله‌اش را می‌آورد؛ پدر از دیروز کم حرف می‌زند و غذا نمی‌خورد. تب ندارد. در تریاژ، فشار پایین‌تر از همیشه‌ی اوست و ضربان تند. نوار قلب گرفته می‌شود، سرم وصل می‌شود و پزشک با دیدن مجموع علائم، احتمال عفونت جدی را مطرح می‌کند. چون بررسی کامل به آزمایش فوری و شاید تصویربرداری نیاز دارد، با آمبولانس مجموعه به بیمارستان منتقل می‌شود. اینجا کار درست اورژانس درمانگاه، تشخیص به‌موقعِ «این بیمار جای ماندن نیست» بود.
مسیر بیمار در اورژانس؛ از ورود تا ترخیص
- پذیرش و تریاژ: ثبت مشخصات و سنجش علائم حیاتی در بدو ورود. اگر بیمار بدحال است، پذیرش اداری بعداً و توسط همراه تکمیل می‌شود.
- معاینه: شرح‌حال و معاینه‌ی بالینی توسط پزشک کشیک.
- اقدام درمانی: تزریق، سرم، اکسیژن، پانسمان یا هر اقدام فوری لازم.
- بررسی تکمیلی: نوار قلب، سنجش قند خون و پایش علائم حیاتی در همان بخش. اگر آزمایش خون یا عکس‌برداری لازم باشد، درخواست آن نوشته می‌شود و راه انجامش به شما گفته می‌شود.
- تحت‌نظر: در صورت نیاز، ماندن روی تخت اورژانس تا پایدار شدن وضعیت.
- ترخیص یا ارجاع: ترخیص همراه با آموزش و نسخه، یا ارجاع به بیمارستان با آمبولانس مجموعه.
هنگام مراجعه‌ی اورژانسی چه چیزی همراه بیاورید؟
این چند قلم، کار تشخیص را سریع‌تر و ایمن‌تر می‌کند. اگر وقت ندارید، فقط بیمار را برسانید؛ بقیه را بعداً می‌شود آورد.
- کارت ملی و دفترچه یا کد بیمه‌ی بیمار
- فهرست داروهایی که بیمار مصرف می‌کند (یا عکس جعبه‌ی داروها)
- سابقه‌ی حساسیت دارویی — این مورد از همه مهم‌تر است
- مدارک پزشکی قبلی: آزمایش، نوار قلب، گزارش تصویربرداری
- نام و شماره‌ی پزشک معالج بیمار، اگر بیماری زمینه‌ای دارد
- برای کودک: وزن تقریبی و دفترچه‌ی واکسن؛ برای زن باردار: پرونده‌ی مراقبت بارداری
- اگر مسمومیت دارویی یا شیمیایی است: خود جعبه یا بطری ماده
- گوشی شارژشده و شماره‌ی یکی از نزدیکان
هزینه‌ی اورژانس خصوصی چقدر است و اورژانس هزینه دارد؟
این دو پرسش را جدا جواب می‌دهیم، چون پاسخشان فرق دارد.
خدمات ۱۱۵
خدمات پیش‌بیمارستانی اورژانس ۱۱۵، یعنی آمدن آمبولانس، اقدام در محل و انتقال به بیمارستان، برای مردم رایگان است. هزینه‌ی درمان در خود بیمارستان جداست و بر اساس تعرفه‌ی آن بیمارستان و پوشش بیمه‌ی شما حساب می‌شود. هیچ‌وقت نگرانی از هزینه را دلیلی برای تماس‌نگرفتن با ۱۱۵ در وضعیت خطرناک نکنید.
اورژانس درمانگاه
هزینه بر اساس تعرفه‌ی مصوب وزارت بهداشت و متناسب با خدماتی که انجام می‌شود محاسبه می‌گردد: ویزیت، تزریق، سرم، پانسمان، بخیه، نوار قلب و مانند آن. پس عدد ثابتی به‌عنوان «قیمت اورژانس» وجود ندارد؛ بیماری که فقط ویزیت می‌شود و نسخه می‌گیرد، هزینه‌ای بسیار کمتر از بیماری می‌پردازد که چند ساعت زیر سرم و پایش می‌ماند. تعرفه‌ها پیش از انجام خدمت به شما اعلام می‌شود و اگر بیمه‌ی پایه یا تکمیلی دارید، دفترچه یا کد بیمه را همراه بیاورید. قراردادهای بیمه‌ای ممکن است تغییر کند؛ برای دانستن وضعیت روز بیمه‌ی خودتان پیش از مراجعه تماس بگیرید.
مقایسه با اورژانس بیمارستان خصوصی
هزینه‌ی اورژانس بیمارستان خصوصی معمولاً بیشتر است، چون زیرساخت بیمارستانی، تصویربرداری و آزمایشگاه در محاسبه‌اش اثر دارد. برای فوریت‌های سرپایی، اورژانس درمانگاه انتخاب منطقی‌تری است. برای وضعیت‌های پرخطر اما مقایسه‌ی هزینه اصلاً محل بحث نیست؛ مقصد درست بیمارستان است.
اگر لازم شود، انتقال با آمبولانس چطور انجام می‌شود؟
اگر ارزیابی پزشک نشان دهد وضعیت بیمار فراتر از توان درمانگاه است، همان لحظه و بی‌پرده به شما گفته می‌شود. بعد این کارها پشت‌سرهم انجام می‌شود:
- بیمار تا رسیدن آمبولانس روی تخت با اکسیژن، سرم یا داروی لازم پایدار نگه داشته می‌شود.
- برگه‌ی ارجاع با خلاصه‌ی وضعیت، اقدام‌های انجام‌شده و داروهای داده‌شده نوشته می‌شود و نوار قلب ضمیمه می‌گردد.
- آمبولانس مجموعه اعزام می‌شود؛ در وضعیت‌های بسیار بحرانی، هم‌زمان با ۱۱۵ هم هماهنگی می‌شود تا هر کدام زودتر رسید، کار را شروع کند.
- مقصد بر اساس نوع مشکل انتخاب می‌شود: بیمارستانی که برای آن بیماری امکانات لازم را دارد.
- همراه بیمار در جریان کامل قرار می‌گیرد و مدارک را در دست دارد.
اگر همراه بیمار با ماشین شخصی پشت آمبولانس می‌آید، با سرعت مجاز رانندگی کند و دنبال آمبولانس از چراغ قرمز عبور نکند؛ یک حادثه‌ی دوم در مسیر، کمکی به بیمار نمی‌کند. نشانی بیمارستان مقصد را پیش از حرکت از کادر آمبولانس بپرسید.
اگر بیمار در خانه است و اصلاً نمی‌تواند بیاید، دو راه دارید: درخواست آمبولانس برای انتقال ایمن، یا ویزیت پزشک در منزل برای بیمارانی که جابه‌جایی برایشان پرخطر است (خط خدمات در منزل: 0914-914-4403).
اشتباه‌های رایج در شب‌های اورژانسی
- صبر تا صبح با نوزادِ تب‌دار: تب در نوزاد زیر سه ماه نباید به صبح بماند.
- رانندگی با درد قفسه‌ی سینه: بیمار خودش رانندگی نکند؛ اگر علائم مشکوک است، ۱۱۵.
- مالیدن خمیردندان، ماست یا روغن روی سوختگی: سوختگی را حدود بیست دقیقه زیر آب ولرم روان خنک کنید؛ یخ هم نگذارید.
- سر را عقب بردن در خون‌دماغ: سر را کمی جلو بدهید و نرمه‌ی بینی را ده تا پانزده دقیقه پیوسته فشار دهید.
- به استفراغ انداختن بیمار مسموم: بدون دستور پزشک این کار را نکنید؛ بعضی مواد بار دوم آسیب بیشتری می‌زنند.
- دادن آسپرین به کودک تب‌دار: برای کودکان آسپرین ندهید؛ تب‌بر مناسب سن و مقدار درست را از پزشک یا داروساز بپرسید.
- خوردن آنتی‌بیوتیک باقی‌مانده از دفعه‌ی قبل: هم ممکن است بی‌اثر باشد و هم علائم را می‌پوشاند و تشخیص را سخت می‌کند.
- رفتن به درمانگاه با علائم سکته‌ی مغزی: در سکته‌ی مغزی مقصد مستقیم، بیمارستانی است که سی‌تی‌اسکن و تیم سکته دارد.
- خوردن و آشامیدن با درد شدید شکم: تا پزشک معاینه نکرده، چیزی نخورید؛ اگر لازم به جراحی باشد، معده‌ی پر کار را عقب می‌اندازد.
- قطع خودسرانه‌ی تماس با ۱۱۵: وقتی پشت خط هستید، گوشی را قطع نکنید تا کارشناس بگوید؛ گاهی همان‌جا راهنمایی‌تان می‌کند که تا رسیدن آمبولانس چه کنید، مثل شروع ماساژ قلبی.
- نگفتن همه‌ی داروها: رقیق‌کننده‌ی خون، داروی قند و داروهای گیاهی را حتماً بگویید؛ تصمیم درمانی به آن‌ها بستگی دارد.
پس از ترخیص از اورژانس چه باید کرد؟
ترخیص از اورژانس پایان درمان نیست؛ شروع مرحله‌ی مراقبت است. هنگام ترخیص، پزشک دستورهای دارویی، علائم هشداری که باید مراقبشان باشید و زمان مراجعه‌ی بعدی را به شما می‌گوید. این سه مورد را حتماً بپرسید و یادداشت کنید:
- داروها را چه زمانی و تا کی باید مصرف کنم؟
- با دیدن چه علامتی باید دوباره مراجعه کنم؟
- پیگیری بعدی کی و کجا باشد؟
چند توصیه‌ی عمومی هم برای بیشتر بیماران صدق می‌کند: اگر مسکن قوی یا داروی خواب‌آور گرفته‌اید، همان روز رانندگی نکنید. اگر زخم بخیه شده، تا روزی که پزشک گفته خشک نگهش دارید. بعد از کم‌آبی، مایعات را کم‌کم و مکرر بنوشید، نه یک‌باره. و اگر حال بیمار در خانه بدتر شد، منتظر وقت پیگیری نمانید؛ همان موقع برگردید یا تماس بگیرید.
نکته‌ی پزشکی: اگر بعد از ترخیص تب دوباره بالا رفت، درد شدیدتر از قبل شد، استفراغ اجازه‌ی خوردن دارو را نداد یا علامت تازه‌ای پیدا شد، این‌ها دلیل بازگشت فوری‌اند. برگشتن به اورژانس شکست درمان نیست؛ بخشی از مراقبت درست است.
اگر بیمار پس از ترخیص به تزریق دوره‌ای، تعویض پانسمان یا مراقبت پرستاری در خانه نیاز دارد، لازم نیست هر بار به درمانگاه بیاید؛ خدمات تزریقات در منزل و پانسمان در منزل همین کار را در خانه‌ی شما انجام می‌دهند.
چرا اورژانس آذرنجات؟
- واقعاً شبانه‌روزی: ساعت کاری ما به «تا نیمه‌شب» ختم نمی‌شود؛ در هر ساعتی از شبانه‌روز و همه‌ی روزهای سال باز است.
- بدون نوبت قبلی: برای مراجعه به اورژانس نیازی به رزرو و هماهنگی قبلی نیست.
- پزشک مقیم: پزشک کشیک در محل حاضر است، نه صرفاً در دسترس تلفنی.
- درمان در همان مرکز: ویزیت، تزریق، سرم، پانسمان، بخیه و نوار قلب همگی زیر یک سقف انجام می‌شوند.
- اتصال به آمبولانس: اگر ارجاع لازم شود، آمبولانس خودِ مجموعه بدون فوت وقت اعزام می‌گردد.
- ادامه‌ی مراقبت در منزل: پس از ترخیص، اگر بیمار به ادامه‌ی درمان نیاز داشته باشد، خدمات پرستاری در منزل پیگیری را ادامه می‌دهد.
- تعرفه‌ی شفاف: هزینه‌ها بر اساس تعرفه‌ی مصوب و پیش از انجام خدمت اعلام می‌شود.
- ارجاع صادقانه: اگر مشکل بیمار جای دیگری را می‌طلبد، همان اول گفته می‌شود.
سلب مسئولیت پزشکی: مطالب این صفحه صرفاً جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص و تجویز پزشک نیست. در صورت بروز هر علامت نگران‌کننده، به مرکز درمانی مراجعه کنید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
پشتیبانی
24 ساعتهپشتیبانی تلفنی
پشتیبانی آنلاین