بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات بخش خدمات تشخیصی و تصویربرداری

راهنمای کامل اکو قلب؛ انواع، آمادگی، عوارض و گزارش

اکوکاردیوگرافی یا اکو قلب، سونوگرافی قلب است: با امواج صوتی و بدون اشعه، تصویر زنده‌ای از حفره‌ها، دیواره‌ها، دریچه‌ها و قدرت پمپاژ قلب می‌سازد. اکوی معمولی از روی سینه آمادگی خاصی ندارد و معمولاً ۲۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد. این خدمت در درمانگاه آذرنجات در حال راه‌اندازی است.

  • ۱۵ گام
  • ۱۸ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

این راهنما آموزشی است. خدمت «اکوکاردیوگرافی» در آذرنجات در حال راه‌اندازی است و هنوز پذیرش ندارد؛ برای اطلاع از زمان شروع با درمانگاه تماس بگیرید.

اکو قلب چیست و چگونه کار می‌کند؟

اکوکاردیوگرافی، که در انگلیسی Echocardiography و در زبان مردم «اکو قلب» گفته می‌شود، همان سونوگرافی قلب است. در این روش با امواج صوتی پرتکرار تصویری زنده از قلب ساخته می‌شود که اندازه‌ی حفره‌ها، ضخامت و حرکت دیواره‌ها، کار دریچه‌ها و قدرت پمپاژ قلب را نشان می‌دهد. پروب دستگاه امواجی را به قفسه‌ی سینه می‌فرستد که از دیواره‌ها و دریچه‌های قلب بازمی‌گردند و رایانه از آن‌ها تصویر متحرک می‌سازد. اکو اشعه‌ی یونیزان ندارد و معمولاً بدون درد است.

تفاوت مهم اکو با بسیاری از بررسی‌های دیگر این است که قلب را «در حال کار» نشان می‌دهد. متخصص می‌بیند هر بخش از دیواره‌ی قلب به‌خوبی منقبض می‌شود یا نه، دریچه‌ها کامل باز و بسته می‌شوند یا نه و خون در کدام جهت و با چه سرعتی جریان دارد. این اطلاعات از هیچ عکس ثابتی به دست نمی‌آید.

این راهنما برای کسی نوشته شده که پزشک برایش اکو نوشته یا می‌خواهد بداند اکو قلب برای چیست، چه انواعی دارد، چه آمادگی‌ای لازم است، چه عوارضی ممکن است داشته باشد و گزارشش را چطور بخواند. برای وضعیت پذیرش و راه تماس، صفحه‌ی اکوکاردیوگرافی در درمانگاه آذرنجات تبریز را ببینید.

این خدمت به‌زودی در آذرنجات

وضعیت راه‌اندازی و زمان شروع پذیرش را در صفحه‌ی خدمت ببینید یا تماس بگیرید.

اکوکاردیوگرافی در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی اکوکاردیوگرافی

اکو قلب با نوار قلب یکی است؟

خیر. نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و برای بررسی ریتم و برخی نشانه‌های آسیب قلبی به کار می‌رود. اکو با امواج صوتی تصویر قلب را نشان می‌دهد و ساختار حفره‌ها، دریچه‌ها و قدرت پمپاژ را بررسی می‌کند. این دو بررسی جای یکدیگر را نمی‌گیرند و اغلب مکمل هم هستند.

برای اکو قلب باید ناشتا باشم؟

برای رایج‌ترین نوع اکو که پروب روی قفسه‌ی سینه قرار می‌گیرد، معمولاً ناشتایی لازم نیست. اما برای برخی انواع دیگر، مثل اکو از راه مری، آمادگی جداگانه و ناشتایی لازم است و برای استرس اکو بهتر است غذای سنگین نخورید. دستور دقیق آمادگی بر اساس نوع اکوی درخواستی پزشک، هنگام گرفتن نوبت به شما گفته می‌شود.

آیا اکو درد یا عارضه دارد؟

اکوی معمولی از روی قفسه‌ی سینه اشعه ندارد و معمولاً بدون درد است؛ فقط ممکن است فشار پروب و سردی ژل را حس کنید. انواع تخصصی‌تر، مثل اکو از راه مری، ممکن است گلودرد خفیف و خواب‌آلودگی ناشی از آرام‌بخش داشته باشند و عوارض جدی آن‌ها نادر است. پزشک پیش از انجام، نکات و احتمال عوارض را برایتان توضیح می‌دهد.

اگر درد قفسه‌ی سینه دارم، منتظر اکو بمانم؟

خیر. اکو یک بررسی برنامه‌ریزی‌شده است. درد یا فشار قفسه‌ی سینه، به‌ویژه همراه با تنگی نفس، تعریق سرد یا درد بازو و فک، ممکن است نشانه‌ی حمله‌ی قلبی باشد. فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید و منتظر نوبت نمانید. تا رسیدن کمک، فعالیت را متوقف کنید و خودتان رانندگی نکنید.

اکو قلب چه چیزی را نشان می‌دهد؟

اکو اندازه‌ی دهلیزها و بطن‌ها، ضخامت و حرکت دیواره‌ها، قدرت پمپاژ یا کسر تخلیه، باز و بسته‌شدن دریچه‌ها، مایع اطراف قلب، تخمین فشار شریان ریوی و بعضی نقص‌های مادرزادی را نشان می‌دهد. اکوی معمولی رگ‌های کرونر را مستقیم نشان نمی‌دهد و برای بررسی تنگی آن‌ها روش‌های دیگری مثل استرس اکو یا آنژیوگرافی به کار می‌رود.

اکو قلب چقدر طول می‌کشد؟

اکوی معمولی از روی سینه معمولاً ۲۰ تا ۴۵ دقیقه و در بررسی‌های پیچیده‌تر تا یک ساعت طول می‌کشد. اکو از راه مری خودش کوتاه‌تر است، اما با آماده‌سازی و استراحت پس از آرام‌بخش چند ساعت وقت می‌گیرد. استرس اکو معمولاً حدود یک ساعت است. زمان انتظار در مرکز را هم در نظر بگیرید.

انواع اکوکاردیوگرافی کدام‌اند؟

رایج‌ترین نوع، اکوی معمولی از روی سینه (ترانس توراسیک) است که داپلر و داپلر رنگی بخشی از آن‌اند. انواع دیگر عبارت‌اند از اکو از راه مری، استرس اکو با ورزش یا دارو، اکو با کنتراست، اکوی سه‌بعدی، اکوی جنین و اکوی کودکان. نوع اکو را پزشک بر اساس سؤال بالینی تعیین می‌کند و انواع تخصصی معمولاً پس از اکوی معمولی انجام می‌شوند.

اکو مری چیست و چه آمادگی‌ای دارد؟

در اکو از راه مری، لوله‌ی باریکی با پروب در نوک آن از راه دهان وارد مری می‌شود که درست پشت قلب است و تصویر دقیق‌تری از دریچه‌ها و دهلیزها می‌دهد. معمولاً چند ساعت ناشتایی لازم است، گلو بی‌حس و اغلب آرام‌بخش تزریق می‌شود. تا رفع بی‌حسی چیزی نخورید و تا پایان آن روز رانندگی نکنید.

استرس اکو چیست؟

در استرس اکو، ابتدا اکوی پایه گرفته می‌شود و سپس قلب با ورزش روی تردمیل یا با داروی محرک قلب به کار بیشتر واداشته می‌شود و اکو تکرار می‌شود. اگر بخشی از دیواره‌ی قلب در فعالیت خوب منقبض نشود، ممکن است رگ تغذیه‌کننده‌ی آن تنگ باشد. این بررسی زیر نظر پزشک و با پایش مداوم نوار قلب و فشار خون انجام می‌شود.

اکو کنتراست قلب چیست؟

در اکو با کنتراست، ماده‌ای حاوی حباب‌های بسیار ریز در رگ دست تزریق می‌شود تا حفره‌ها و دیواره‌های قلب روشن‌تر دیده شوند؛ مثلاً وقتی تصویر اکوی معمولی واضح نیست. نوعی از آن با محلول نمکی هم‌زده برای یافتن ارتباط غیرعادی میان دهلیزها انجام می‌شود. واکنش حساسیتی نادر است؛ سابقه‌ی حساسیت دارویی را پیش از بررسی بگویید.

اکو رنگی قلب چیست؟

اکو رنگی همان اکوی کامل همراه با داپلر رنگی است. داپلر سرعت و جهت جریان خون را اندازه می‌گیرد و داپلر رنگی آن را با رنگ قرمز و آبی روی تصویر نشان می‌دهد. با این روش متخصص نشتی یا تنگی دریچه‌ها را تشخیص می‌دهد و فشار شریان ریوی را تخمین می‌زند. داپلر بخشی جدانشدنی از اکوی امروزی است، نه بررسی جداگانه.

اکو قلب جنین چیست و چه زمانی انجام می‌شود؟

اکوی جنین بررسی دقیق قلب جنین از روی شکم مادر است و معمولاً حدود هفته‌ی ۱۸ تا ۲۴ بارداری انجام می‌شود. بیشتر برای مادرانی درخواست می‌شود که پیش از بارداری دیابت داشته‌اند، سابقه‌ی بیماری مادرزادی قلب در خانواده دارند یا در سونوگرافی قبلی یافته‌ی غیرعادی داشته‌اند. اشعه ندارد و خطر شناخته‌شده‌ای برای جنین ندارد.

آیا اکو قلب در بارداری عارضه دارد؟

خیر. اکوی قلب مادر و اکوی جنین هر دو با امواج صوتی انجام می‌شوند و اشعه ندارند. اگر مادر باردار تنگی نفس، تپش قلب یا ورم غیرعادی دارد، اکوی قلب خود او بی‌خطر است و نباید به‌خاطر بارداری عقب بیفتد. مانند همه‌ی سونوگرافی‌ها، اکو باید با دلیل پزشکی و در زمان لازم انجام شود.

EF در گزارش اکو یعنی چه؟

EF یا کسر تخلیه نشان می‌دهد بطن چپ در هر ضربان چند درصد خون درونش را بیرون می‌فرستد و معیار قدرت پمپاژ قلب است. مقدار حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد معمولاً طبیعی شمرده می‌شود. عدد کمتر ممکن است نشانه‌ی ضعف پمپاژ باشد، اما تفسیرش به علائم و علت بستگی دارد. EF طبیعی هم همه‌ی انواع نارسایی قلب را رد نمی‌کند.

نارسایی خفیف دریچه در گزارش اکو خطرناک است؟

معمولاً نه. نارسایی خفیف یا جزئی دریچه‌های میترال و تریکوسپید در بسیاری از افراد سالم دیده می‌شود و اغلب اهمیتی ندارد. نارسایی متوسط یا شدید و تنگی دریچه است که پیگیری منظم یا درمان می‌خواهد. گزارش را با پزشک معالج بررسی کنید تا بگوید پیگیری لازم است یا نه و هر چند وقت یک بار.

اکو قلب را چه کسی انجام می‌دهد؟

اکوی قلب بزرگسالان معمولاً توسط متخصص قلب و عروق انجام و گزارش می‌شود و بسیاری از آن‌ها دوره‌ی فلوشیپ اکوکاردیوگرافی را گذرانده‌اند که برای اکوهای پیچیده‌تر، مثل اکو از راه مری و استرس اکو، آموزش ویژه می‌دهد. اکوی کودکان و جنین معمولاً توسط متخصص قلب کودکان یا پزشک متخصص بارداری‌های پرخطر با آموزش ویژه انجام می‌شود.

اکو قلب برای نوزاد و کودک چه زمانی لازم است؟

وقتی پزشک سوفل قلبی می‌شنود، کودک کبودی لب یا ناخن، تنفس تند، سختی در شیرخوردن یا رشد کمتر از انتظار دارد، یا برای پیگیری نقص مادرزادی قلب. بسیاری از سوفل‌های کودکان بی‌اهمیت‌اند و اکو خیال خانواده را راحت می‌کند. اکوی کودک بی‌درد است؛ آرام نگه‌داشتن کودک با شیر دادن یا سرگرمی به انجام بهتر آن کمک می‌کند.

آیا اکوی طبیعی یعنی رگ‌های قلبم سالم است؟

نه لزوماً. اکوی معمولی در حالت استراحت رگ‌های کرونر را مستقیم نشان نمی‌دهد و تنگی آن‌ها را اغلب تشخیص نمی‌دهد، چون عضله‌ی قلب در استراحت ممکن است خون کافی بگیرد. اگر هنگام فعالیت درد یا فشار سینه دارید، پزشک ممکن است تست ورزش، استرس اکو، سی‌تی‌آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی را پیشنهاد کند.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.