اکو قلب چیست و چگونه کار میکند؟
اکوکاردیوگرافی، که در انگلیسی Echocardiography و در زبان مردم «اکو قلب» گفته میشود، همان سونوگرافی قلب است. در این روش با امواج صوتی پرتکرار تصویری زنده از قلب ساخته میشود که اندازهی حفرهها، ضخامت و حرکت دیوارهها، کار دریچهها و قدرت پمپاژ قلب را نشان میدهد. پروب دستگاه امواجی را به قفسهی سینه میفرستد که از دیوارهها و دریچههای قلب بازمیگردند و رایانه از آنها تصویر متحرک میسازد. اکو اشعهی یونیزان ندارد و معمولاً بدون درد است.
تفاوت مهم اکو با بسیاری از بررسیهای دیگر این است که قلب را «در حال کار» نشان میدهد. متخصص میبیند هر بخش از دیوارهی قلب بهخوبی منقبض میشود یا نه، دریچهها کامل باز و بسته میشوند یا نه و خون در کدام جهت و با چه سرعتی جریان دارد. این اطلاعات از هیچ عکس ثابتی به دست نمیآید.
این راهنما برای کسی نوشته شده که پزشک برایش اکو نوشته یا میخواهد بداند اکو قلب برای چیست، چه انواعی دارد، چه آمادگیای لازم است، چه عوارضی ممکن است داشته باشد و گزارشش را چطور بخواند. برای وضعیت پذیرش و راه تماس، صفحهی اکوکاردیوگرافی در درمانگاه آذرنجات تبریز را ببینید.
اکو قلب چه چیزی را نشان میدهد؟
| بخش بررسی | چه چیزی دیده میشود | به چه کاری میآید |
|---|---|---|
| حفرههای قلب | اندازهی دهلیزها و بطنها | بزرگی قلب در نارسایی، بیماری دریچه یا فشار خون طولانی |
| دیوارهها | ضخامت و حرکت هر بخش | ضخیمشدن در فشار خون بالا؛ حرکت ضعیف یک بخش پس از حملهی قلبی |
| کسر تخلیه (EF) | درصد خونی که بطن چپ در هر ضربان بیرون میفرستد | سنجش قدرت پمپاژ قلب |
| دریچهها | باز و بستهشدن، تنگی یا نارسایی | تشخیص و پیگیری بیماریهای دریچهای |
| پردهی دور قلب (پریکارد) | مایع یا ضخیمشدن | تشخیص تجمع مایع اطراف قلب |
| فشار شریان ریوی | تخمین غیرمستقیم از جریان خون | بررسی فشار خون ریوی |
| دیوارهی میان حفرهها | سوراخ یا ارتباط غیرعادی | نقصهای مادرزادی قلب |
آنچه اکو نشان نمیدهد هم مهم است. اکو رگهای کرونر، یعنی رگهایی که به خود عضلهی قلب خون میرسانند، را بهطور مستقیم نشان نمیدهد. تنگی این رگها را اکوی معمولی در حالت استراحت اغلب تشخیص نمیدهد؛ برای آن، اکو استرس، تست ورزش، سیتیآنژیوگرافی یا آنژیوگرافی به کار میرود. اکو ریه را هم نشان نمیدهد؛ عبارت «اکوکاردیوگرافی ریه» که گاهی جستوجو میشود، معمولاً به تخمین فشار شریان ریوی در اکوی قلب اشاره دارد. سونوگرافی ریه بررسی جداگانهای است.
اکو قلب چجوریه؟ چه حسی خواهید داشت
بیشتر کسانی که اولین بار اکو میدهند، تصور میکنند بررسی دردناک یا طولانی است. در واقع تجربهی اکوی معمولی شبیه سونوگرافی شکم است: اتاق معمولاً نیمهتاریک است تا صفحهی دستگاه بهتر دیده شود، ژل کمی سرد است و پروب در چند نقطه از سینه با فشار ملایم حرکت داده میشود. فشار پروب زیر دندهها یا کنار جناغ گاهی کمی آزاردهنده است، بهخصوص اگر قفسهی سینه حساس باشد. در بخش داپلر صدای «ووشووش» میشنوید که صدای جریان خون است و نشانهی مشکل نیست. سوزن، تزریق و اشعه در کار نیست، مگر در انواع خاص که جداگانه توضیح دادهایم.
دستگاه اکو چیست و آیا اکو در منزل ممکن است؟
دستگاه اکو در اصل یک دستگاه سونوگرافی با پروب و نرمافزار مخصوص قلب است. پروب قلب کوچکتر است تا از فاصلهی میان دندهها تصویر بگیرد و نرمافزار، اندازهگیری حفرهها، داپلر و محاسبهی کسر تخلیه را انجام میدهد. دستگاههای قابلحمل هم وجود دارند که بیشتر در بخشهای بیمارستان کنار تخت بیمار بدحال استفاده میشوند. کیفیت اکو بیش از هر چیز به مهارت پزشک انجامدهنده وابسته است. اگر بیمار شما زمینگیر است و پزشک اکو خواسته، با پزشک معالج دربارهی راه انجام آن مشورت کنید؛ اگر فقط نوار قلب پیگیری لازم است، نوار قلب در منزل گزینهی سادهتری است.
اکو با نوار قلب چه فرقی دارد؟
این دو بررسی اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند. نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را به شکل خطوطی روی کاغذ ثبت میکند و برای بررسی ریتم قلب و برخی نشانههای آسیب قلبی به کار میرود. اکو تصویر ساختار و حرکت قلب را نشان میدهد. یک مثال ساده: اگر قلب را خانهای در نظر بگیرید، نوار قلب سیمکشی برق را بررسی میکند و اکو دیوارها، درها و پمپ آب را. پزشک ممکن است یکی یا هر دو را درخواست کند، چون اطلاعات آنها مکمل یکدیگر است.
| بررسی | چه چیزی را نشان میدهد | مدت رایج | کجا انجام میشود |
|---|---|---|---|
| نوار قلب (ECG) | ریتم و فعالیت الکتریکی در همان لحظه | چند دقیقه | اورژانس، درمانگاه، مطب، منزل |
| اکوکاردیوگرافی | ساختار، دریچهها و قدرت پمپاژ | معمولاً ۲۰ تا ۴۵ دقیقه | بخش یا مرکز اکو، معمولاً با نوبت |
| هولتر ریتم | ریتم قلب در طول یک یا چند شبانهروز | ۲۴ ساعت یا بیشتر | دستگاه همراه بیمار |
| تست ورزش | تغییرات نوار قلب هنگام فعالیت | معمولاً کمتر از یک ساعت | مرکز قلب |
در شرایط فوری، مثل درد سینه یا تپش قلب ناگهانی، معمولاً اولین بررسی نوار قلب است، نه اکو. نوار قلب در چند دقیقه و در هر اورژانسی گرفته میشود و اگر نشانهی خطری داشته باشد، تصمیم فوری را ممکن میکند. در آذرنجات هم نوار قلب در اورژانس شبانهروزی درمانگاه و در کنار معاینهی پزشک انجام میشود؛ جزئیاتش در صفحهی نوار قلب در درمانگاه آذرنجات و راهنمای کامل نوار قلب آمده است.
نکتهی پزشکی: نوار قلب طبیعی به معنای سالم بودن دریچهها نیست و اکوی طبیعی هم بینظمیهای گذرای ریتم را رد نمیکند. اگر پزشک پس از یکی از این دو، دیگری را هم خواست، به معنای تکرار بیدلیل نیست؛ هر کدام به سؤال متفاوتی جواب میدهد.
آیا هر کسی باید سالی یک بار اکو بدهد؟
خیر. برای فرد سالمی که علامت، سوفل یا بیماری زمینهای قلبی ندارد، اکوی دورهای «برای اطمینان» توصیه نمیشود. اکو وقتی ارزش دارد که پاسخ سؤال مشخصی باشد. در چکاپهای معمول، اندازهگیری فشار خون، آزمایش قند و چربی و در صورت نیاز نوار قلب، قدمهای اول ارزیابی سلامت قلباند و پزشک بر اساس نتیجهی آنها دربارهی اکو تصمیم میگیرد.
اکو قلب برای چیست؟ پزشک چه زمانی اکو درخواست میکند؟
اکو بررسی برنامهریزیشدهای است که پزشک بر اساس علائم، معاینه و نوار قلب درخواست میکند. رایجترین دلیلهای آن اینهاست:
- شنیدن صدای اضافی قلب (سوفل) در معاینه: برای اینکه معلوم شود سوفل از دریچهی تنگ یا نشتی است یا بیاهمیت است.
- تنگی نفس، خستگی زودرس یا ورم پاها: که ممکن است به نارسایی قلب مربوط باشد.
- پس از حملهی قلبی: برای سنجش آسیب عضله و قدرت پمپاژ.
- بیماریهای دریچهای: تشخیص و پیگیری دورهای تنگی یا نارسایی دریچه.
- فشار خون بالای طولانیمدت: برای بررسی ضخیمشدن دیوارهی قلب.
- بعضی تپشقلبها و بینظمیهای ریتم: بهخصوص فیبریلاسیون دهلیزی، برای بررسی اندازهی دهلیزها و دریچهها.
- غش هنگام فعالیت: برای رد بیماریهای ساختاری قلب.
- پیش از بعضی جراحیها یا درمانها: مثلاً پیش از بعضی داروهای شیمیدرمانی که ممکن است بر قلب اثر بگذارند.
- سکتهی مغزی: برای جستوجوی منبع لخته در قلب.
- کودکان و نوزادان: بررسی نقصهای مادرزادی قلب.
بیماریهای قلبی معمولاً بخشی از یک تصویر بزرگترند: فشار خون، دیابت، چربی خون، بیماری کلیه. برای پیگیری منظم این بیماریها و تصمیم دربارهی اینکه اکو لازم است یا نه، ویزیت متخصص داخلی مسیر مناسبی است.
انواع اکوکاردیوگرافی: کدام برای چیست؟
وقتی روی برگهی درخواست کلمههایی مثل «TTE»، «TEE»، «استرس اکو» یا «اکو با کنتراست» میبینید، هر کدام بررسی متفاوتی است با آمادگی متفاوت.
| نوع اکو | روش | کاربرد اصلی | آمادگی رایج |
|---|---|---|---|
| اکوی معمولی از روی سینه (ترانس توراسیک، TTE) | پروب روی قفسهی سینه | بیشتر بررسیهای قلب | آمادگی خاصی ندارد |
| داپلر و داپلر رنگی | بخشی از اکوی معمولی | جهت و سرعت جریان خون، نشتی و تنگی دریچه | همان اکوی معمولی |
| اکو از راه مری (ترانس ازوفاژیال، TEE) | پروب باریک از راه دهان به مری | جزئیات دقیق دریچهها، لختهی دهلیز، عفونت دریچه | ناشتایی، اغلب آرامبخش، همراه |
| استرس اکو | اکو پیش و پس از ورزش یا داروی محرک قلب | بررسی کمخونی عضلهی قلب در فعالیت | لباس و کفش ورزشی؛ دستور دارویی پزشک |
| اکو با کنتراست | تزریق مادهی حبابدار در رگ | دیدن بهتر دیوارهها یا یافتن ارتباط غیرعادی حفرهها | رگگیری؛ سابقهی حساسیت را بگویید |
| اکوی سهبعدی | تصویر حجمی قلب | بررسی دقیق دریچهها و حجم بطنها | مانند اکوی معمولی |
| اکوی جنین (فتال) | از روی شکم مادر | بررسی قلب جنین در بارداری | آمادگی خاصی ندارد |
| اکوی کودکان و نوزادان | روی سینهی کودک | نقصهای مادرزادی و سوفل کودکان | آرام نگهداشتن کودک |
اکو داپلر و اکو رنگی قلب چیست؟
داپلر بخشی جدانشدنی از اکوی امروزی است، نه بررسی جداگانه. داپلر سرعت و جهت جریان خون را اندازه میگیرد و داپلر رنگی آن را با رنگ قرمز و آبی روی تصویر نشان میدهد. با داپلر است که متخصص میفهمد دریچه نشت دارد یا تنگ شده و فشار شریان ریوی را تخمین میزند. پس «اکو رنگی قلب» معمولاً همان اکوی کامل همراه با داپلر رنگی است.
اکو مری (TEE) چیست؟
در اکو از راه مری، یک لولهی باریک و انعطافپذیر که پروب در نوک آن است، از راه دهان وارد مری میشود. مری درست پشت قلب است و به همین دلیل تصویر بسیار واضحتری از دهلیزها، دریچهها و آئورت به دست میآید. پزشک وقتی آن را درخواست میکند که اکوی معمولی پاسخ کافی نداده است: مثلاً برای جستوجوی لخته در گوشک دهلیز پیش از درمان بعضی بینظمیهای ریتم، بررسی عفونت دریچه، ارزیابی دقیق پیش از جراحی دریچه یا یافتن سوراخ کوچک میان دهلیزها. این روش در بعضی جراحیهای قلب، در اتاق عمل و هنگام بیهوشی، هم به کار میرود تا جراح نتیجهی ترمیم دریچه را همانجا ببیند. چون کمی تهاجمیتر از اکوی معمولی است، فقط وقتی درخواست میشود که پاسخ آن تصمیم درمانی را تغییر بدهد.
استرس اکو چیست؟
بعضی مشکلات قلب فقط هنگام فعالیت ظاهر میشوند. در استرس اکو، ابتدا اکوی پایه گرفته میشود، سپس قلب با ورزش روی تردمیل یا دوچرخه، یا در کسانی که نمیتوانند ورزش کنند با داروی محرک قلب، به کار بیشتر واداشته میشود و دوباره اکو انجام میشود. اگر بخشی از دیوارهی قلب در فعالیت بهخوبی منقبض نشود، ممکن است رگ تغذیهکنندهی آن تنگ باشد. این بررسی زیر نظر پزشک و با پایش مداوم نوار قلب و فشار خون انجام میشود.
اکو کنتراست و اکوی سهبعدی
در اکو با کنتراست، مادهای حاوی حبابهای بسیار ریز در رگ دست تزریق میشود تا حفرههای قلب روشنتر دیده شوند. نوعی از آن با محلول نمکی همزده انجام میشود تا معلوم شود میان دهلیزها راه غیرعادی هست یا نه. اکوی سهبعدی تصویر حجمی قلب را میسازد و برای بررسی دقیق دریچهها و حجم بطنها کاربرد دارد.
اکو قلب کودکان و نوزادان
در نوزادان و کودکان، اکو بیشتر برای بررسی سوفل قلبی، کبودی لبها یا ناخنها، تنفس تند و شیرخوردن سخت، رشد کمتر از انتظار و پیگیری نقصهای مادرزادی به کار میرود. بسیاری از سوفلهای کودکان «بیگناه» و بیاهمیتاند و اکو در این موارد خیال خانواده را راحت میکند. سوراخهای کوچک میان حفرهها هم گاهی با رشد کودک خودبهخود بسته میشوند. اکوی کودکان معمولاً توسط متخصص قلب کودکان انجام میشود. کودک باید آرام و بیحرکت بماند؛ شیر دادن نوزاد کمی پیش از بررسی، آوردن وسیلهی سرگرمی یا پخش کارتون برای کودک بزرگتر کمک میکند. در موارد محدود ممکن است آرامبخش لازم شود که پزشک دربارهاش توضیح میدهد.
«اکو پیشرفته» و «اکو تخصصی» یعنی چه؟
این عبارتها نام علمی یک روش خاص نیستند و مراکز مختلف آنها را به معنای متفاوتی به کار میبرند. معمولاً منظور اکوهایی غیر از اکوی معمولی روی سینه است، مثل اکو از راه مری، استرس اکو، اکوی سهبعدی یا روشهای اندازهگیری دقیقتر عملکرد عضلهی قلب. اگر پزشک چنین عبارتی نوشته، بپرسید دقیقاً کدام نوع منظور است تا آمادگی درست را رعایت کنید.
نکتهی پزشکی: انواع تخصصی اکو جایگزین اکوی معمولی نیستند و معمولاً پس از آن و برای پاسخ به سؤال مشخصی انجام میشوند. درخواست مستقیم «اکوی پیشرفته» بدون نظر پزشک، فقط هزینه و گاهی ناراحتی بیشتری به همراه دارد.
اکو قلب جنین: چه زمانی و برای چه کسانی؟
اکوکاردیوگرافی جنین یا «فتال اکو» بررسی دقیق قلب جنین از روی شکم مادر است. قلب از اندامهایی است که ناهنجاریهای مادرزادی در آن نسبتاً شایعاند و بعضی از آنها در سونوگرافی آنومالی معمولی دیده نمیشوند. اکوی جنین ساختار حفرهها، دریچهها، رگهای بزرگ و ریتم قلب جنین را بررسی میکند.
زمان انجام
اکوی جنین معمولاً در میانهی بارداری، حدود هفتهی ۱۸ تا ۲۴، انجام میشود؛ زمانی که قلب جنین به اندازهی کافی بزرگ شده تا جزئیات آن دیده شود. در بعضی موارد پزشک زمان دیگری را تعیین میکند.
چه کسانی معمولاً به اکوی جنین نیاز دارند؟
- مادری که پیش از بارداری دیابت داشته است
- سابقهی بیماری مادرزادی قلب در پدر، مادر یا فرزند قبلی
- یافتهی غیرعادی قلب یا ضخامت بیشتر پشت گردن در سونوگرافیهای قبلی
- مصرف بعضی داروها در بارداری که بر قلب جنین اثر دارند
- بینظمی ریتم قلب جنین
- بعضی بارداریهای دوقلو و بعضی بارداریهای حاصل از روشهای کمکباروری، به تشخیص پزشک
اکوی جنین معمولاً توسط متخصص قلب کودکان یا پزشک متخصص بارداریهای پرخطر با آموزش ویژه انجام میشود. مانند سایر سونوگرافیهای بارداری، خطر شناختهشدهای برای جنین ندارد و آمادگی خاصی نمیخواهد. ممکن است نیم ساعت یا بیشتر طول بکشد، چون وضعیت جنین باید برای دیدن همهی بخشهای قلب مناسب باشد. برای مراقبتهای بارداری، صفحهی خدمات زنان و مامایی درمانگاه را ببینید و دربارهی سونوگرافیهای بارداری مثل NT و آنومالی، راهنمای کامل سونوگرافی را.
آمادگی پیش از اکو: چکلیست هر نوع
اکوی معمولی (TTE)
- ناشتایی لازم نیست؛ میتوانید طبق معمول غذا بخورید و داروهایتان را مصرف کنید.
- لباس دوتکه بپوشید تا فقط بالاتنه باز شود. ممکن است گان بیمارستانی به شما بدهند.
- روی سینه کرم یا روغن نزنید.
- نوار قلبها، اکوهای قبلی و فهرست داروها را همراه بیاورید.
اکو از راه مری (TEE)
- معمولاً چند ساعت پیش از بررسی چیزی نخورید و ننوشید؛ مدت دقیق را مرکز میگوید.
- اگر داروی رقیقکنندهی خون، انسولین یا داروی قند مصرف میکنید، از پیش با پزشک هماهنگ کنید.
- دندان مصنوعی متحرک را پیش از بررسی درمیآورید.
- سابقهی مشکل بلع، بیماری مری یا خونریزی گوارشی را بگویید.
- یک همراه بیاورید؛ پس از آرامبخش تا پایان آن روز رانندگی نکنید.
استرس اکو
- لباس و کفش راحت و مناسب ورزش بپوشید.
- چند ساعت پیش از بررسی غذای سنگین نخورید.
- دربارهی مصرف داروهای قلب، بهخصوص داروهایی که ضربان را کند میکنند، از پیش با پزشک صحبت کنید؛ گاهی پزشک قطع موقت آنها را لازم میداند و گاهی نه. خودسرانه قطع نکنید.
- دربارهی پرهیز از کافئین پیش از بررسی، دستور مرکز را بپرسید.
پیش از هر اکو این سؤالها را بپرسید
- دقیقاً کدام نوع اکو برای من نوشته شده است؟
- ناشتایی لازم است؟ اگر بله، از چه ساعتی؟
- داروهایم را در روز بررسی بخورم یا نه؟
- به همراه نیاز دارم؟
- گزارش چه زمانی آماده میشود و تصاویر را هم تحویل میدهید؟
همین پنج سؤال ساده جلوی بیشتر مراجعههای دوباره را میگیرد، بهخصوص برای کسانی که از شهرهای اطراف تبریز میآیند و هر رفتوآمد برایشان یک روز کامل وقت میبرد.
روند انجام اکو گامبهگام
اکوی معمولی
- بالاتنه را باز میکنید و روی تخت دراز میکشید، معمولاً به پهلوی چپ؛ در این حالت قلب به دیوارهی سینه نزدیکتر میشود.
- چند الکترود نوار قلب روی سینه چسبانده میشود تا ریتم همزمان ثبت شود.
- ژل روی سینه زده میشود و پروب در چند نقطه، کنار جناغ، زیر دندهها و بالای جناغ، قرار میگیرد.
- ممکن است بخواهند نفس را چند ثانیه نگه دارید یا آرام بیرون بدهید. صدای «ووشووش» جریان خون در داپلر طبیعی است.
- ژل پاک میشود و بلافاصله به کار عادی برمیگردید.
برای خانمها، چون بررسی با بالاتنهی باز انجام میشود، در بسیاری از مراکز امکان پوشش با گان و حضور همراه وجود دارد؛ اگر برایتان مهم است، هنگام گرفتن نوبت بپرسید.
اکو از راه مری
پس از گرفتن رگ، گلو با اسپری بیحس میشود و معمولاً آرامبخش تزریق میشود. محافظ دهان قرار میگیرد، پروب به آرامی بلعیده و وارد مری میشود و چند دقیقه تصویر گرفته میشود. در تمام مدت ضربان، فشار و اکسیژن پایش میشود. پس از پایان، تا رفع بیحسی گلو، معمولاً حدود یک ساعت، چیزی نخورید تا غذا به راه هوایی نرود.
استرس اکو
اکوی پایه گرفته میشود، سپس روی تردمیل راه میروید و سرعت و شیب کمکم بیشتر میشود، یا دارو از راه رگ با دوز افزایشی تزریق میشود. در اوج فعالیت یا بلافاصله پس از آن، اکو تکرار میشود. اگر درد سینه، سرگیجه یا تنگی نفس زیاد داشتید، بلافاصله بگویید؛ بررسی متوقف میشود.
اکو قلب چقدر طول میکشد؟
اکوی معمولی معمولاً ۲۰ تا ۴۵ دقیقه طول میکشد و گاهی، اگر بررسی پیچیدهتر باشد، تا یک ساعت. اکو از راه مری خودش کوتاهتر است، اما با آمادهسازی و زمان استراحت پس از آرامبخش، چند ساعت از روز شما را میگیرد. استرس اکو معمولاً حدود یک ساعت است. اکوی جنین بسته به وضعیت جنین ممکن است نیم ساعت تا یک ساعت طول بکشد.
اکو را چه کسی انجام میدهد؟
در ایران، اکوی قلب بزرگسالان معمولاً توسط متخصص قلب و عروق انجام و گزارش میشود و بسیاری از آنها دورهی تکمیلی تخصصی، یعنی فلوشیپ اکوکاردیوگرافی، را گذراندهاند. این دوره پس از تخصص قلب است و پزشک را برای اکوهای پیچیده، مثل اکو از راه مری و استرس اکو، آموزش میدهد. اکوی کودکان و جنین معمولاً توسط متخصص قلب کودکان انجام میشود.
وقتی دنبال «متخصص اکوکاردیوگرافی» میگردید، منظور همین متخصص قلبی است که این بررسی را انجام و گزارش میکند. مهمتر از نام مرکز، این است که اکو توسط پزشکی انجام شود که آموزش لازم را دیده و گزارش را به پزشک معالج شما برساند. اکویی که بدون نوار قلب، شرح حال و سؤال روشن انجام شود، معمولاً گزارش کلیتری دارد.
آیا اکو قلب عارضه دارد؟
پاسخ به نوع اکو بستگی دارد. اکوی معمولی از روی سینه از ایمنترین بررسیهای پزشکی است و انواع تخصصیتر، عوارض کمشمار اما مشخصی دارند که پزشک پیش از انجام توضیح میدهد.
| نوع اکو | ناراحتی رایج | عارضهی نادر |
|---|---|---|
| اکوی معمولی | سردی ژل، فشار پروب، خارش خفیف محل الکترود | عارضهی شناختهشدهای ندارد |
| اکو از راه مری | گلودرد خفیف تا یکی دو روز، خوابآلودگی ناشی از آرامبخش | واکنش به آرامبخش، آسیب به مری یا دندان، بسیار نادر |
| استرس اکو | خستگی، تنگی نفس و تپش ناشی از فعالیت یا دارو | بینظمی ریتم یا درد سینه در حین بررسی، که زیر نظر پزشک کنترل میشود |
| اکو با کنتراست | ناراحتی محل رگگیری | واکنش حساسیتی، نادر |
| اکوی جنین | فشار پروب روی شکم | خطر شناختهشدهای برای جنین ندارد |
اکو در بارداری عارضه دارد؟
اکوی قلب مادر و اکوی جنین هر دو با امواج صوتی انجام میشوند و اشعه ندارند. اگر مادر باردار تنگی نفس، تپش قلب یا ورم غیرعادی دارد، اکوی قلب خود او هم بیخطر است و نباید بهخاطر بارداری عقب بیفتد. اصل کلی مثل همهی سونوگرافیهاست: با دلیل پزشکی و در زمان لازم.
نکتهی پزشکی: پس از اکو از راه مری، اگر درد شدید گلو یا قفسهی سینه، مشکل در بلع، استفراغ خونی یا تب پیدا کردید، فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. این علائم نادرند، اما نباید نادیده گرفته شوند.
گزارش اکو را چطور بخوانیم؟
گزارش اکو پر از عدد و اصطلاح است و جستوجوی تکتک آنها در اینترنت اغلب نگرانی بیمورد میسازد. چند نکتهی کلیدی:
کسر تخلیه (EF)
EF نشان میدهد بطن چپ در هر ضربان چند درصد خون درونش را بیرون میفرستد. مقدار حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد معمولاً طبیعی شمرده میشود. عدد کمتر از آن ممکن است نشانهی ضعف پمپاژ باشد، اما تفسیرش به علائم، علت و روند تغییر بستگی دارد. EF طبیعی هم نارسایی قلب را بهطور کامل رد نمیکند؛ نوعی از نارسایی قلب با EF حفظشده وجود دارد.
نشتی دریچه
عبارتهایی مثل «نارسایی خفیف دریچهی میترال» یا «نارسایی جزئی تریکوسپید» در بسیاری از افراد سالم دیده میشود و اغلب اهمیتی ندارد. نارسایی متوسط یا شدید و تنگی دریچه است که پیگیری منظم یا درمان میخواهد.
اختلال عملکرد دیاستولیک
این اصطلاح یعنی بطن در فاصلهی میان ضربانها کمی سفتتر از حالت ایدهآل پر میشود. درجهی خفیف آن در افراد مسن و کسانی که فشار خون بالا دارند شایع است و معمولاً با کنترل فشار خون و سبک زندگی سالم پیگیری میشود.
فشار شریان ریوی
اکو این فشار را بهطور غیرمستقیم تخمین میزند. عدد کمی بالاتر از حد طبیعی، بهتنهایی تشخیص فشار خون ریوی نیست و پزشک آن را کنار علائم و بررسیهای دیگر تفسیر میکند.
گزارش را برای تفسیر نزد پزشکی ببرید که اکو را درخواست کرده و اکوهای قبلی را هم همراه داشته باشید؛ مقایسه با قبل، مهمتر از یک عدد تنهاست.
اشتباههای رایج دربارهی اکو
- منتظرماندن برای اکو با درد سینه: اکو ابزار تشخیص حملهی قلبی در لحظه نیست. درد سینه یعنی نوار قلب و اورژانس، نه نوبت اکو.
- اکوی طبیعی یعنی رگهای قلب سالماند: اکوی معمولی در حالت استراحت تنگی رگهای کرونر را اغلب نشان نمیدهد.
- قطع خودسرانهی داروها پیش از استرس اکو: این تصمیم با پزشک است.
- رانندگی پس از اکو از راه مری: آرامبخش واکنشها را تا چند ساعت کند میکند.
- نبردن اکوهای قبلی: پیگیری بیماری دریچه بدون مقایسه با قبل، ناقص است.
چه وقت منتظر اکو نمانید؟ فوراً ۱۱۵
اکو بررسی برنامهریزیشده است، نه راه تشخیص حملهی قلبی در لحظه. در این حالتها با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیکترین اورژانس بیمارستانی بروید:
- درد، فشار یا سنگینی قفسهی سینه، بهویژه همراه با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا درد بازو، فک و پشت
- تنگی نفس ناگهانی یا تنگی نفس در حالت دراز کشیده که بیمار را از خواب بیدار میکند
- غش، بهخصوص هنگام فعالیت
- تپش قلب تند و ناگهانی همراه با سرگیجه یا درد سینه
- ورم سریع پاها همراه با تنگی نفس رو به افزایش
عصر یک روز زمستانی، مردی شصتساله که هفتهی بعد نوبت اکو دارد، هنگام پارو کردن برف پشتبام دچار فشار در سینه میشود و با خودش میگوید «تا اکوی هفتهی بعد صبر میکنم». این اشتباه است. فشار سینه هنگام فعالیت در سرما از نشانههای کلاسیک کمخونی قلب است و باید همان لحظه با ۱۱۵ تماس گرفت. برای ناراحتیهای خفیفتر، مثل تپش قلب گذرا یا سرگیجه، اورژانس شبانهروزی درمانگاه نوار قلب و پایش علائم حیاتی را در همان مراجعه انجام میدهد؛ روند پایش در راهنمای کامل پایش علائم حیاتی آمده است.
هزینهی اکو قلب به چه عواملی بستگی دارد؟
«قیمت اکو قلب با دفترچه تامین اجتماعی» و «قیمت اکو قلب در تبریز» از پرتکرارترین جستوجوهاست. مبلغ دقیق را مرکز انجامدهنده بر اساس تعرفهی رسمی همان سال میگوید. عوامل اثرگذار:
- نوع اکو: معمولی، از راه مری، استرس، با کنتراست، جنین یا کودک
- نیاز به آرامبخش، دارو یا مادهی کنتراست
- دولتی، خصوصی یا خیریه بودن مرکز و انجام در مطب یا بیمارستان
- بیمه: بیمههای پایه معمولاً با نسخهی پزشک و در مراکز طرف قرارداد بخشی از هزینه را پوشش میدهند؛ پیش از نوبت از مرکز بپرسید.
جمعبندی عملی
- علامت فوری دارید؟ ۱۱۵ یا نزدیکترین اورژانس بیمارستانی، نه نوبت اکو.
- علامت غیرفوری؟ اول ویزیت و نوار قلب؛ پزشک تصمیم میگیرد اکو لازم است یا نه و کدام نوع.
- آمادگی نوع اکوی خود را بپرسید: معمولی بدون ناشتایی، مری با ناشتایی و همراه، استرس با لباس ورزشی.
- اکوها و نوار قلبهای قبلی و فهرست داروها را همراه ببرید.
- گزارش را با پزشک معالج تفسیر کنید.
برای اطلاع از زمان شروع پذیرش اکو در آذرنجات، صفحهی نوبت و پذیرش اکوکاردیوگرافی در تبریز را ببینید یا با ۰۹۱۴-۹۱۴-۴۴۹۸ تماس بگیرید. برای بیمار زمینگیری که فقط به نوار قلب پیگیری نیاز دارد، نوار قلب در منزل از خط خدمات در منزل (۰۹۱۴-۹۱۴-۴۴۰۳) قابل هماهنگی است. مقایسهی اکو با سایر روشهای تشخیصی را هم در راهنمای انتخاب خدمات تشخیصی و تصویربرداری بخوانید.
این خدمت بهزودی در آذرنجات
وضعیت راهاندازی و زمان شروع پذیرش را در صفحهی خدمت ببینید یا تماس بگیرید.
اکوکاردیوگرافی در آذرنجات
پشتیبانی
24 ساعتهپشتیبانی تلفنی
پشتیبانی آنلاین