بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات بخش خدمات تشخیصی و تصویربرداری

راهنمای کامل نوار قلب (ECG)

نوار قلب (ECG) ثبت جریان الکتریکی طبیعی قلب با چند الکترود چسبی روی سینه، مچ‌ها و قوزک‌هاست. چند دقیقه طول می‌کشد، درد و اشعه ندارد و سرعت و نظم ضربان، بی‌نظمی‌ها و نشانه‌های آسیب به عضله‌ی قلب را نشان می‌دهد. نوار طبیعی به‌تنهایی حمله‌ی قلبی یا بی‌نظمی گاه‌به‌گاه را رد نمی‌کند و تفسیر آن همیشه با پزشک است.

  • ۱۵ گام
  • ۲۱ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

نوار قلب (ECG) چیست و چه کاربردی دارد؟

نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام (ECG) ثبت جریان الکتریکی طبیعی قلب است. چند الکترود چسبی روی سینه، مچ‌ها و قوزک پاها گذاشته می‌شود و دستگاه، بدون وارد کردن هیچ جریانی به بدن، فعالیت قلب را به شکل خطوطی ثبت می‌کند. ثبت آن چند دقیقه طول می‌کشد، درد و اشعه ندارد و پزشک از روی آن سرعت، نظم ضربان و نشانه‌های آسیب یا فشار به قلب را بررسی می‌کند.

در درمانگاه آذرنجات تبریز، نوار قلب در اورژانس شبانه‌روزی و همراه با معاینه‌ی پزشک انجام می‌شود. این راهنما برای کسی است که می‌خواهد بداند نوار قلب دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد و چه چیزی را نه، چطور گرفته می‌شود، آن خطوط و اصطلاحات گزارش چه معنایی دارند و چه زمانی نوار قلب «طبیعی» هم کافی نیست. اگر همین حالا برای گرفتن نوار قلب دنبال شرایط مراجعه هستید، صفحه‌ی نوار قلب شبانه‌روزی در تبریز را ببینید.

قلب چطور برق تولید می‌کند؟

هر ضربان قلب با یک تکانه‌ی الکتریکی کوچک شروع می‌شود که از گره‌ی سینوسی در دهلیز راست برمی‌خیزد. این تکانه اول دهلیزها را منقبض می‌کند، بعد از یک ایستگاه کوتاه به نام گره‌ی دهلیزی-بطنی می‌گذرد و از راه شاخه‌های مخصوص به بطن‌ها می‌رسد و آن‌ها را منقبض می‌کند. سپس عضله‌ی قلب برای ضربان بعدی دوباره آماده می‌شود. نوار قلب همین مسیر را از زاویه‌های مختلف نگاه می‌کند. هر جا این مسیر کند، تند، نامنظم یا قطع شود، یا بخشی از عضله‌ی قلب خون کافی نگیرد، شکل خطوط تغییر می‌کند.

آماده‌ی مراجعه هستید؟

شرایط پذیرش، مراحل مراجعه و فرم درخواست در صفحه‌ی خدمت است.

نوار قلب (ECG) در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی نوار قلب (ECG)

نوار قلب درد دارد یا خطرناک است؟

خیر. در نوار قلب هیچ جریانی به بدن وارد نمی‌شود و اشعه‌ای در کار نیست؛ دستگاه فقط جریان الکتریکی طبیعی قلب را ثبت می‌کند. تنها ممکن است هنگام جدا کردن الکترودهای چسبی کمی کشیدگی پوست یا در افراد حساس قرمزی خفیف و موقت حس کنید. این بررسی برای کودکان، سالمندان و زنان باردار هم بی‌خطر است و آمادگی خاصی مثل ناشتا بودن نمی‌خواهد.

اگر نوار قلبم طبیعی باشد، یعنی قلبم سالم است؟

نه لزوماً. نوار قلب فقط وضعیت همان چند ثانیه را نشان می‌دهد و ممکن است بی‌نظمی‌های گاه‌به‌گاه یا حمله‌ی قلبی در ساعت‌های اول را نشان ندهد. همچنین ساختار قلب و دریچه‌ها را نشان نمی‌دهد. به همین دلیل پزشک گاهی نوار را تکرار می‌کند، آزمایش خون درخواست می‌کند یا شما را برای بررسی‌های تکمیلی مثل هولتر یا اکو به متخصص قلب معرفی می‌کند.

با درد قفسه‌ی سینه به درمانگاه بیایم یا بیمارستان؟

درد، فشار یا سنگینی قفسه‌ی سینه، به‌خصوص همراه با تنگی نفس، تعریق سرد یا درد بازو و فک، فوریت است. فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید، چون ممکن است به درمان‌هایی نیاز باشد که فقط در بیمارستان انجام می‌شود، مثل باز کردن رگ بسته‌ی قلب. خودتان رانندگی نکنید و منتظر نوبت یا خدمت در منزل نمانید.

تفاوت نوار قلب با اکو و هولتر چیست؟

نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را در چند ثانیه ثبت می‌کند. هولتر همین ثبت را معمولاً به مدت یک شبانه‌روز یا بیشتر ادامه می‌دهد تا بی‌نظمی‌های گاه‌به‌گاه دیده شوند. اکو سونوگرافی قلب است و ساختار، قدرت پمپاژ و دریچه‌های قلب را نشان می‌دهد. پزشک بر اساس علائم تعیین می‌کند کدام بررسی لازم است و گاهی چند تا را با هم درخواست می‌کند.

آیا نوار قلب در منزل هم انجام می‌شود؟

بله. برای بیمارانی که علائم فوری ندارند اما رفت‌وآمد برایشان دشوار است، نوار قلب در منزل با هماهنگی خط خدمات در منزل آذرنجات، 0914-914-4403، انجام می‌شود. این خدمت برای پایش و پیگیری سالمندان و بیماران کم‌توان مناسب است. توجه کنید که در درد قفسه‌ی سینه یا تنگی نفس شدید نباید منتظر خدمت در منزل ماند و باید فوراً با ۱۱۵ تماس گرفت.

نوار قلب چیست و چه کاربردی دارد؟

نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام ثبت جریان الکتریکی طبیعی قلب با الکترودهایی روی سینه، مچ‌ها و قوزک‌هاست. پزشک از روی آن سرعت و نظم ضربان، انواع بی‌نظمی مثل فیبریلاسیون دهلیزی، اختلال‌های هدایت، نشانه‌های حمله‌ی قلبی تازه یا قدیمی، ضخیم شدن دیواره‌ی قلب و اثر برخی داروها و املاح خون را بررسی می‌کند. ساده‌ترین و سریع‌ترین بررسی قلب و معمولاً اولین قدم در علائم قلبی است.

برای نوار قلب باید ناشتا باشم یا داروهایم را قطع کنم؟

خیر. نوار قلب نه ناشتا بودن می‌خواهد و نه قطع دارو. داروهایتان را طبق معمول مصرف کنید، اما فهرست آن‌ها را همراه داشته باشید، چون برخی داروها شکل نوار را تغییر می‌دهند و پزشک باید بداند. تنها آمادگی مفید این است که روی پوست سینه و مچ‌ها کرم یا روغن نزنید و لباسی بپوشید که بالاتنه را راحت بشود کنار زد.

گرفتن نوار قلب چقدر طول می‌کشد؟

خود ثبت نوار معمولاً کمتر از یک دقیقه است و با گذاشتن و برداشتن الکترودها چند دقیقه طول می‌کشد. اما در اورژانس، نوار بخشی از ویزیت است؛ پس زمان کل مراجعه به معاینه، تفسیر و این‌که آیا تکرار نوار یا مدتی تحت نظر ماندن لازم باشد، بستگی دارد. در درد قفسه‌ی سینه، پزشک ممکن است نوار را با فاصله تکرار کند و این زمان بیشتری می‌برد.

جواب نوار قلب را چه کسی و کی می‌دهد؟

در درمانگاه آذرنجات، همان پزشکی که شما را ویزیت کرده نوار را بلافاصله پس از ثبت، همراه با علائم و معاینه تفسیر می‌کند و نتیجه و قدم بعدی را به شما می‌گوید. تفسیر خودکاری که بعضی دستگاه‌ها بالای کاغذ چاپ می‌کنند، فقط کمک‌کننده است و جای نظر پزشک را نمی‌گیرد. اگر لازم باشد، برای بررسی تکمیلی به متخصص داخلی یا قلب معرفی می‌شوید.

نوار قلب نرمال یعنی چه؟

نوار نرمال معمولاً یعنی ریتم سینوسی است و ضربان از جای طبیعی شروع می‌شود، سرعت آن در بزرگسالان در حالت استراحت معمولاً بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است، فاصله‌ها و پهنای موج‌ها عادی‌اند و تغییر نگران‌کننده‌ای در قطعه‌ی ST و موج T دیده نمی‌شود. ضربان کمتر از ۶۰ در ورزشکاران و هنگام استراحت ممکن است طبیعی باشد. نوار نرمال یعنی در لحظه‌ی ثبت یافته‌ی غیرطبیعی دیده نشده است.

لید نوار قلب چیست؟

در نوار قلب معمول ده الکترود به بدن وصل می‌شود: چهار الکترود روی دست‌ها و پاها و شش الکترود روی سینه. دستگاه از ترکیب آن‌ها دوازده نما یا لید می‌سازد و قلب را از دوازده زاویه نگاه می‌کند؛ به همین دلیل به آن نوار ۱۲ لید می‌گویند. لیدهای سینه‌ای دیواره‌ی جلو و کناری قلب را بهتر نشان می‌دهند. کلمه‌ی لید گاهی به سیم‌ها و الکترودهای دستگاه هم گفته می‌شود.

نوار قلب سریال چیست؟

نوار قلب سریال یعنی چند نوار با فاصله‌ی زمانی، مثلاً هر چند ده دقیقه یا چند ساعت، گرفته شود تا پزشک ببیند خطوط تغییر می‌کنند یا نه. در حمله‌ی قلبی، تغییرات نوار ممکن است دیرتر ظاهر شوند؛ بنابراین وقتی درد قفسه‌ی سینه مشکوک است و نوار اول طبیعی یا کمی مشکوک است، تکرار نوار اهمیت زیادی دارد. گاهی همراه آن آزمایش خون مخصوص آسیب عضله‌ی قلب هم لازم می‌شود.

نوار قلب AF چیست؟

AF یا فیبریلاسیون دهلیزی شایع‌ترین بی‌نظمی پایدار قلب است که در آن دهلیزها نامنظم و سریع فعالیت می‌کنند. روی نوار موج P منظم دیده نمی‌شود و فاصله‌ی ضربان‌ها کاملاً نامنظم است. برخی افراد تپش قلب، تنگی نفس یا خستگی دارند و برخی بی‌علامت‌اند. AF خطر تشکیل لخته و سکته‌ی مغزی را بالا می‌برد؛ پس کسی که برای اولین بار AF دارد باید پزشک ببیند و برای درمان و پیشگیری پیگیری شود.

نوار قلب عصبی وجود دارد؟

نوار قلب الگوی خاصی برای اضطراب ندارد. استرس و اضطراب معمولاً ضربان را تند می‌کنند و روی نوار به‌صورت تاکی‌کاردی سینوسی دیده می‌شوند. حمله‌ی پانیک هم می‌تواند تپش قلب، درد سینه و تنگی نفس بدهد که شبیه مشکل قلبی است. اما تشخیص عصبی بودن علائم فقط پس از کنار گذاشتن علت‌های قلبی داده می‌شود؛ اگر برای اولین بار چنین علائمی دارید، ابتدا بررسی قلبی لازم است.

تفسیر نوار قلب آنلاین یا با هوش مصنوعی قابل اعتماد است؟

تفسیر خودکار دستگاه‌ها، سایت‌ها و برنامه‌های هوش مصنوعی ممکن است کمک‌کننده باشد، اما گاهی نوار طبیعی را غیرطبیعی می‌نامد و گاهی یافته‌ی مهمی را نمی‌بیند. عکس کج، کیفیت پایین و نبودن اطلاعات علائم و سابقه، خطای آن‌ها را بیشتر می‌کند. تفسیر قابل اتکا با پزشک و همراه با معاینه است. اگر همین حالا علامتی مثل درد سینه یا تنگی نفس دارید، به‌جای تفسیر آنلاین مراجعه کنید.

نوار قلب ساعت هوشمند جای نوار قلب معمولی را می‌گیرد؟

خیر. بیشتر ساعت‌ها و دستبندهای هوشمند فقط یک لید ثبت می‌کنند. این ثبت برای پیدا کردن برخی بی‌نظمی‌ها مثل فیبریلاسیون دهلیزی مفید است و گاهی فرد را به‌موقع به پزشک می‌رساند، اما جای نوار ۱۲ لید را نمی‌گیرد و نمی‌تواند حمله‌ی قلبی را رد کند. اگر ساعت هشدار داد، مراجعه کنید؛ و اگر علامت جدی دارید ولی ساعت چیزی نشان نمی‌دهد، باز هم مراجعه کنید.

نوار قلب در بارداری و برای کودکان بی‌خطر است؟

بله. نوار قلب هیچ جریان یا اشعه‌ای وارد بدن نمی‌کند و برای مادر باردار، جنین و کودکان بی‌خطر است. در کودکان مهم‌ترین نکته آرام نگه داشتن کودک است، چون حرکت روی نوار خط اضافه می‌اندازد و حضور والدین کنار تخت کمک می‌کند. توجه کنید که نوار قلب جنین یا NST بررسی جداگانه‌ای است که با دستگاه دیگری روی شکم مادر انجام می‌شود و درباره‌ی آن باید با ماما یا پزشک زنان مشورت کرد.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.