بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات بخش تخصصی دندانپزشکی

راهنمای کامل عصب‌کشی و درمان ریشه‌ی دندان

عصب‌کشی یا درمان ریشه یعنی برداشتن بافت ملتهب یا عفونی داخل دندان با بی‌حسی موضعی، تمیز و ضدعفونی کردن کانال‌ها و پر کردن آن‌ها. درمان معمولاً یک یا دو جلسه طول می‌کشد، دندان طبیعی را حفظ می‌کند و در دندان‌های عقب اغلب با روکش کامل می‌شود.

  • ۱۵ گام
  • ۲۱ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

عصب‌کشی دندان چیست؟

عصب‌کشی یا درمان ریشه، درمانی است که در آن بافت ملتهب یا عفونی داخل دندان (پالپ) با بی‌حسی موضعی برداشته می‌شود، کانال‌های ریشه تمیز، ضدعفونی و پر می‌شوند و دندان با ترمیم یا روکش بسته می‌شود. هدف، حفظ دندان طبیعی و رفع درد و عفونت به‌جای کشیدن آن است.

درون هر دندان فضایی به نام پالپ وجود دارد که عصب، رگ‌های خونی و بافت همبند را در خود جا داده و از تاج تا نوک ریشه ادامه دارد. این بافت در دوران رشد، دندان را می‌سازد و پس از رویش کامل، بیشتر نقش حسگر دارد: سرما، گرما و فشار را حس می‌کند. وقتی پوسیدگی عمیق، ترک یا ضربه باعث التهاب برگشت‌ناپذیر یا عفونت این بافت شود، دندان دیگر خودبه‌خود ترمیم نمی‌شود. در این حالت دو راه وجود دارد: کشیدن دندان یا درمان ریشه.

اسم «عصب‌کشی» کمی ترسناک است و باعث می‌شود بسیاری فکر کنند عصبی از صورت کشیده می‌شود. واقعیت ساده‌تر است: فقط بافت نرم داخل همان یک دندان برداشته می‌شود. حس صورت، لب و لثه دست‌نخورده می‌ماند و دندانی که عصب ندارد همچنان در فک می‌ماند، از طریق رشته‌های اطراف ریشه تغذیه و حمایت می‌شود و با ترمیم مناسب می‌تواند سال‌ها کار کند.

آماده‌ی مراجعه هستید؟

شرایط پذیرش، مراحل مراجعه و فرم درخواست در صفحه‌ی خدمت است.

عصب‌کشی و درمان ریشه در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی عصب‌کشی و درمان ریشه

عصب‌کشی درد دارد؟

درمان با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و بیشتر بیماران در حین کار درد قابل‌توجهی ندارند. در دندان‌هایی که التهاب شدید دارند، گاهی بی‌حسی دیرتر اثر می‌کند و دندانپزشک بی‌حسی تکمیلی تزریق می‌کند. پس از درمان، حساسیت خفیف هنگام جویدن تا چند روز طبیعی است و با مسکن‌های رایج کنترل می‌شود.

عصب‌کشی چند جلسه طول می‌کشد؟

بیشتر درمان‌های ریشه در یک یا دو جلسه انجام می‌شوند. تعداد جلسات به نوع دندان، تعداد و پیچیدگی کانال‌ها و میزان عفونت بستگی دارد. در عفونت‌های شدید، گاهی دارویی موقت داخل کانال گذاشته و درمان در جلسه‌ی بعد تکمیل می‌شود. ترمیم نهایی یا روکش ممکن است جلسات جداگانه نیاز داشته باشد.

آیا بعد از عصب‌کشی حتماً باید روکش بگذارم؟

نه همیشه. دندان‌های آسیای کوچک و بزرگ که فشار جویدن را تحمل می‌کنند، معمولاً پس از عصب‌کشی به روکش نیاز دارند تا نشکنند. در دندان‌های جلو با تخریب کم، گاهی یک ترمیم همرنگ کافی است. دندانپزشک بر اساس مقدار بافت باقی‌مانده‌ی دندان و نیروی جویدن تصمیم می‌گیرد.

می‌توانم به‌جای عصب‌کشی آنتی‌بیوتیک بخورم؟

خیر. آنتی‌بیوتیک بافت ملتهب داخل دندان را برنمی‌دارد و درد ناشی از التهاب عصب را درمان نمی‌کند. ممکن است در عفونت همراه با تورم یا تب علائم را موقتاً کم کند، اما منشأ عفونت باقی می‌ماند. آنتی‌بیوتیک فقط باید با تشخیص دندانپزشک یا پزشک مصرف شود.

چرا دندان عصب‌کشی‌شده‌ام دوباره درد گرفته است؟

علت‌های احتمالی شامل باقی ماندن بخشی از عفونت، کانال اضافه‌ای که درمان نشده، نشت ترمیم و ورود دوباره‌ی باکتری یا ترک ریشه است. درد خفیف چند روز اول طبیعی است، اما درد ادامه‌دار یا تورم باید بررسی شود. گزینه‌ها شامل درمان مجدد ریشه، جراحی انتهای ریشه یا کشیدن دندان است.

علائم نیاز به عصب‌کشی دندان چیست؟

درد خودبه‌خودی و ضربان‌دار به‌ویژه شبانه، حساسیت به سرما یا گرما که پس از دور شدن محرک چند دقیقه ادامه دارد، درد هنگام گاز گرفتن، جوش چرکی روی لثه کنار دندان و تیره شدن دندان پس از ضربه از نشانه‌های رایج‌اند. گاهی دندان عفونی هیچ دردی ندارد و فقط در عکس دیده می‌شود؛ تشخیص قطعی با معاینه و رادیوگرافی است.

درد بعد از عصب‌کشی چند روز طول می‌کشد؟

حساسیت هنگام گاز گرفتن معمولاً چند روز طول می‌کشد و روزبه‌روز کمتر می‌شود. علت آن التهاب بافت‌های اطراف نوک ریشه پس از درمان است، نه باقی ماندن عصب. اگر درد به‌جای کم شدن بیشتر شد، تورم پیدا شد یا تب کردید، با دندانپزشک تماس بگیرید. تا ترمیم نهایی هم با آن دندان غذای سفت نجوید.

عصب‌کشی سطحی دندان چیست؟

عصب‌کشی سطحی یا پالپوتومی یعنی فقط بخش ملتهب پالپ در تاج دندان برداشته شود و بخش سالم داخل ریشه زنده بماند. این روش بیشتر در دندان‌های شیری و دندان‌های دائمی جوانی که ریشه‌شان کامل نشده کاربرد دارد و در برخی بزرگسالان هم با شرایط خاص استفاده می‌شود. انتخاب آن پس از معاینه و عکس انجام می‌شود.

چرا دندان شیری کودک را عصب‌کشی کنیم؟

دندان شیری علاوه بر جویدن و گفتار، فضای دندان دائمی زیرین را نگه می‌دارد. اگر زودتر از موعد کشیده شود، دندان‌های کناری به داخل فضا می‌خزند و دندان دائمی جای کافی برای رویش پیدا نمی‌کند. عفونت درمان‌نشده‌ی دندان شیری هم ممکن است به جوانه‌ی دندان دائمی آسیب بزند. گاهی هم کشیدن و فضانگهدار انتخاب بهتری است.

عصب‌کشی در دوران بارداری خطر دارد؟

عصب‌کشی در بارداری ممنوع نیست و عفونت درمان‌نشده‌ی دندان خودش برای مادر و جنین خطر دارد. درمان‌های غیرفوری معمولاً در سه‌ماهه‌ی دوم انجام می‌شوند، اما درد شدید و عفونت در هیچ زمانی نباید معطل بماند. بی‌حسی موضعی رایج در دوز معمول استفاده می‌شود و عکس فقط در صورت لزوم و با پوشش محافظ گرفته می‌شود.

عصب‌کشی با سوزن داغ یا داروی خانگی ممکن است؟

خیر. سوزن داغ، فلفل، نمک غلیظ یا قرص روی لثه عصب‌کشی نیست و می‌تواند لثه و زبان را بسوزاند، آلودگی تازه وارد دندان کند و تمیز کردن بعدی را سخت‌تر کند. کم شدن درد پس از این کارها معمولاً نشانه‌ی مرگ بیشتر بافت است، نه درمان. تا رسیدن به دندانپزشک، مسکن رایج و دهان‌شویه‌ی آب نمک ولرم بی‌خطرترند.

عوارض عصب‌کشی دندان چیست؟

حساسیت چندروزه شایع و معمولاً خفیف است. عوارض کمتر شایع شامل درد شدید یا تورم در یکی دو روز اول، شکستن دندان در صورت تأخیر در روکش، کانال پیدانشده، شکستن ابزار ظریف داخل کانال، تغییر رنگ دندان جلو و عفونت دوباره به دلیل نشت ترمیم است. بیشتر این موارد با پیگیری و ترمیم به‌موقع قابل کنترل‌اند.

اگر دندان را عصب‌کشی نکنم چه می‌شود؟

دندانی که پالپش مرده و درمان نشده، به‌ندرت بی‌دردسر می‌ماند. عفونت از نوک ریشه به استخوان فک می‌رسد، استخوان اطراف تحلیل می‌رود و ممکن است آبسه و تورم صورت ایجاد شود؛ در موارد نادر عفونت به فضاهای عمقی گردن گسترش می‌یابد. دندان هم سرانجام از دست می‌رود و جایگزینی آن پرهزینه‌تر از درمان به‌موقع است.

درمان مجدد ریشه چیست؟

در درمان مجدد، ترمیم یا روکش برداشته، پرکردگی قبلی از کانال‌ها خارج و کانال‌ها دوباره تمیز و پر می‌شوند. این درمان برای دندانی است که پس از عصب‌کشی قبلی دوباره درد، عفونت یا ضایعه‌ی انتهای ریشه پیدا کرده است. معمولاً پیچیده‌تر و زمان‌برتر از درمان اول است و گاهی به متخصص درمان ریشه ارجاع می‌شود.

عصب‌کشی بهتر است یا کشیدن دندان و ایمپلنت؟

اگر دندان قابل حفظ باشد، درمان ریشه معمولاً ترجیح دارد، چون دندان طبیعی، استخوان اطراف و حس جویدن را حفظ می‌کند و مراحل کمتری دارد. وقتی ترک عمودی ریشه، تخریب شدید غیرقابل بازسازی یا تحلیل شدید استخوان وجود دارد، کشیدن و جایگزینی با ایمپلنت یا بریج منطقی‌تر است. این تصمیم پس از معاینه و عکس گرفته می‌شود.

چرا دندان عصب‌کشی‌شده تیره می‌شود و درمانش چیست؟

دندان جلویی که پالپش پس از ضربه یا پوسیدگی مرده، گاهی به‌مرور خاکستری یا تیره می‌شود؛ مواد خونی و بافت تجزیه‌شده داخل عاج رنگ می‌اندازند. این تغییر رنگ با سفید کردن داخلی دندان، کامپوزیت، لمینت یا روکش قابل اصلاح است. انتخاب روش به مقدار بافت سالم باقی‌مانده و رنگ دندان‌های کناری بستگی دارد.

کی بعد از عصب‌کشی می‌توانم غذا بخورم؟

تا وقتی بی‌حسی کامل از بین نرفته، چیزی نجوید تا لب و گونه را گاز نگیرید. پس از آن غذای نرم و نوشیدنی ولرم اشکالی ندارد. تا انجام ترمیم نهایی یا روکش، با آن دندان آجیل، نان خشک یا غذای سفت نجوید، چون ترمیم موقت محکم نیست و دندانی که تاجش ضعیف شده ممکن است بشکند.

چه وقت درد دندان فوریت دارد و باید به اورژانس رفت؟

تورم صورت یا گردن همراه با تب، سختی بلع یا تنفس، تورم زیر زبان یا زیر فک که سریع بزرگ می‌شود، ناتوانی در باز کردن دهان یا تورمی که به سمت چشم می‌رود، نشانه‌ی احتمالی گسترش عفونت است. در این حالت منتظر نوبت دندانپزشکی نمانید؛ با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.