بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات بخش تخصصی دندانپزشکی

راهنمای کامل دندانپزشکی عمومی و جرم‌گیری دندان

دندانپزشکی عمومی مراقبت پایه‌ی دهان است: معاینه‌ی دوره‌ای، جرم‌گیری، پر کردن پوسیدگی، کشیدن دندان‌های ساده، مراقبت از دندان کودکان و آموزش بهداشت. دندانپزشک عمومی بیشتر مشکلات را خودش درمان می‌کند و موارد پیچیده را به متخصص ارجاع می‌دهد. برای بیشتر افراد معاینه و جرم‌گیری هر شش ماه تا یک سال کافی است؛ فاصله‌ی دقیق را دندانپزشک تعیین می‌کند.

  • ۱۴ گام
  • ۲۱ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

دندانپزشکی عمومی چیست و دندانپزشک عمومی کیست؟

دندانپزشکی عمومی شاخه‌ای از دندانپزشکی است که مراقبت روزمره و پایه‌ی دهان را بر عهده دارد: معاینه، تشخیص، پیشگیری و درمان مشکلات شایع. دندانپزشک عمومی کسی است که دوره‌ی دکترای عمومی دندانپزشکی را گذرانده و مجوز درمان مستقل دارد. در ایران این دوره معمولاً شش سال طول می‌کشد و شامل درس‌های پایه‌ی پزشکی، آموزش بالینی همه‌ی شاخه‌های دندانپزشکی و کار عملی روی بیمار زیر نظر استادان است.

اگر بخواهیم ساده بگوییم، دندانپزشک عمومی برای دهان همان نقشی را دارد که پزشک عمومی برای بدن: اولین کسی است که شما را می‌بیند، بیشتر مشکلات را خودش درمان می‌کند و اگر مشکلی به مهارت یا تجهیزات ویژه نیاز داشته باشد، شما را به متخصص همان حوزه ارجاع می‌دهد. کسی که سال‌ها پیش یک دندانپزشک عمومی ثابت داشته باشد، معمولاً کمتر به درمان‌های سنگین و پرهزینه می‌رسد؛ چون مشکل‌ها زود دیده می‌شوند.

دندانپزشک عمومی چه کارهایی انجام می‌دهد؟

فهرست کارهای دندانپزشک عمومی بلندتر از آن است که بیشتر مردم فکر می‌کنند. کارهای اصلی این‌هاست:

  • معاینه‌ی کامل دهان: بررسی همه‌ی دندان‌ها، لثه، زبان، کام، داخل گونه‌ها و مفصل فک؛ نه فقط دندانی که درد می‌کند.
  • درخواست و تفسیر عکس دندان: عکس‌های کوچک داخل دهانی برای دیدن پوسیدگی بین دندان‌ها و وضعیت ریشه، و در صورت نیاز عکس پانورامیک.
  • جرم‌گیری و بروساژ: برداشتن جرم بالای لثه و در موارد ساده زیر لثه، و صیقل دادن سطح دندان.
  • پر کردن دندان: برداشتن پوسیدگی و ترمیم آن، بیشتر با مواد همرنگ دندان.
  • کشیدن دندان‌های ساده: دندان‌هایی که قابل نگهداری نیستند و جراحی پیچیده لازم ندارند.
  • مراقبت از دندان کودکان: فلوراید تراپی، سیلانت (شیارپوش)، درمان دندان‌های شیری و آموزش به والدین.
  • درمان‌های اولیه‌ی اورژانسی: کنترل درد، پانسمان موقت دندان، برخورد اولیه با دندان شکسته یا افتاده.
  • آموزش بهداشت دهان: نشان دادن روش درست مسواک و نخ دندان و گفت‌وگو درباره‌ی رژیم غذایی.

آماده‌ی مراجعه هستید؟

شرایط پذیرش، مراحل مراجعه و فرم درخواست در صفحه‌ی خدمت است.

دندانپزشکی عمومی در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی دندانپزشکی عمومی

آیا جرم‌گیری به مینای دندان آسیب می‌زند؟

خیر. جرم‌گیری درست فقط رسوبات سخت‌شده را برمی‌دارد و مینا را نمی‌ساید. حساسیت کوتاه‌مدت پس از آن طبیعی است، چون سطح دندان و ریشه که زیر جرم پنهان بوده در معرض هوا و سرما قرار می‌گیرد. این حساسیت معمولاً ظرف چند روز تا دو هفته کم می‌شود و خمیردندان ضدحساسیت هم کمک می‌کند. اگر حساسیت شدید یا طولانی‌تر بود، دوباره مراجعه کنید.

چرا با اینکه درد ندارم باید معاینه شوم؟

پوسیدگی تا وقتی به لایه‌های عمیق دندان نرسیده، معمولاً درد ندارد. بیماری لثه هم ممکن است سال‌ها بی‌درد پیش برود و فقط با خونریزی خفیف خود را نشان دهد. معاینه‌ی منظم کمک می‌کند این مشکلات زمانی پیدا شوند که درمانشان ساده‌تر و کوتاه‌تر است. در معاینه، بافت‌های نرم دهان هم برای زخم یا لکه‌ی غیرعادی بررسی می‌شود که ممکن است بی‌درد باشد.

در دوران بارداری می‌توانم دندانپزشکی بروم؟

بله. معاینه، جرم‌گیری و درمان‌های ضروری در بارداری معمولاً بی‌خطر است و درمان نکردن عفونت دهان می‌تواند مشکل‌سازتر باشد. حتماً بارداری خود را به دندانپزشک بگویید تا در انتخاب دارو، بی‌حسی و عکس رادیوگرافی ملاحظات لازم رعایت شود. برای بیشتر خانم‌ها سه‌ماهه‌ی دوم راحت‌ترین زمان است. درمان‌های غیرضروری و زیبایی معمولاً به بعد از زایمان موکول می‌شوند.

دندان شیری پوسیده را باید درمان کرد یا خودش می‌افتد؟

دندان شیری فضای دندان دائمی را نگه می‌دارد و برای جویدن و گفتار کودک مهم است. پوسیدگی درمان‌نشده ممکن است باعث درد، عفونت و آسیب به جوانه‌ی دندان دائمی زیر آن شود. از دست رفتن زودهنگام دندان شیری هم ممکن است فضای رویش دندان دائمی را تنگ کند. به همین دلیل دندانپزشک معمولاً درمان دندان شیری را توصیه می‌کند، مگر زمان افتادن طبیعی آن نزدیک باشد.

سیلانت یا شیارپوش چیست؟

سیلانت پوشش نازکی است که روی شیارهای عمیق سطح جونده‌ی دندان‌های آسیای دائمی قرار می‌گیرد تا مواد غذایی و باکتری در آن گیر نکنند. این کار بدون تراش دندان انجام می‌شود و بیشتر برای کودکان، پس از رویش دندان‌های آسیای دائمی در حدود شش و دوازده‌سالگی، توصیه می‌شود. سیلانت جای مسواک زدن را نمی‌گیرد و باید در معاینه‌های بعدی بررسی شود.

بعد از پر کردن دندان چه زمانی می‌توانم غذا بخورم؟

با ترمیم‌های همرنگ دندان معمولاً پس از برطرف شدن بی‌حسی می‌توانید غذا بخورید. تا وقتی لب و زبان بی‌حس است غذا نخورید تا ناخواسته آن‌ها را گاز نگیرید. اگر چند روز بعد هنگام گاز گرفتن احساس کردید ترمیم بلند است، برای تنظیم آن مراجعه کنید؛ این کار ساده و کوتاه است. حساسیت خفیف به سرما تا چند روز طبیعی است.

دندانپزشک عمومی چه کارهایی انجام می‌دهد؟

دندانپزشک عمومی معاینه‌ی کامل دهان، درخواست و تفسیر عکس دندان، جرم‌گیری و بروساژ، پر کردن پوسیدگی، کشیدن دندان‌های ساده، فلوراید تراپی و سیلانت برای کودکان و آموزش بهداشت دهان را انجام می‌دهد. بسیاری از دندانپزشکان عمومی درمان‌های گسترده‌تری مثل عصب‌کشی ساده یا روکش را هم انجام می‌دهند. موارد پیچیده مثل ارتودنسی، دندان عقل نهفته یا بیماری پیشرفته‌ی لثه معمولاً به متخصص همان حوزه ارجاع می‌شوند.

دندانپزشک عمومی چند سال درس می‌خواند و با متخصص چه فرقی دارد؟

در ایران دوره‌ی دکترای عمومی دندانپزشکی معمولاً شش سال است و شامل درس‌های پایه‌ی پزشکی و آموزش بالینی همه‌ی شاخه‌های دندانپزشکی می‌شود. دندانپزشک متخصص پس از آن چند سال دوره‌ی دستیاری در یک شاخه‌ی خاص مثل ارتودنسی، درمان ریشه، لثه، پروتز، جراحی یا کودکان می‌گذراند. برای بیشتر مشکلات، شروع با دندانپزشک عمومی منطقی است و او در صورت نیاز ارجاع می‌دهد.

جرم‌گیری دندان درد دارد؟

برای بیشتر افراد جرم‌گیری دردناک نیست و بیشتر لرزش دستگاه، آب سرد و صدای آن ناخوشایند است. کسانی که لثه‌ی بسیار ملتهب دارند یا ریشه‌ی دندانشان به خاطر تحلیل لثه بیرون آمده، ممکن است حساسیت بیشتری حس کنند. برای آن‌ها ژل یا تزریق بی‌حسی کمک می‌کند. اگر در حین کار درد داشتید، دستتان را بالا بیاورید تا دندانپزشک مکث کند یا تنظیم دستگاه را تغییر دهد.

جرم‌گیری هر چند وقت یک بار لازم است؟

برای بسیاری از افراد هر شش ماه تا یک سال، همزمان با معاینه‌ی دوره‌ای، کافی است. کسانی که سریع جرم می‌گیرند، سیگار می‌کشند، دیابت یا سابقه‌ی بیماری لثه دارند، ممکن است هر سه تا چهار ماه به پاک‌سازی نیاز داشته باشند. کسی که جرم بسیار کمی دارد شاید به فاصله‌ی طولانی‌تری نیاز داشته باشد. دندانپزشک پس از دیدن دهان شما فاصله‌ی مناسب را تعیین می‌کند.

عوارض جرم‌گیری نکردن دندان چیست؟

جرمی که برداشته نشود، لثه را دائماً ملتهب نگه می‌دارد و باعث خونریزی و بوی بد دهان می‌شود. اگر سال‌ها رها شود، التهاب به استخوان نگهدارنده‌ی دندان می‌رسد، شیار بین لثه و دندان عمیق می‌شود و دندان‌ها به‌تدریج لق می‌شوند. آسیب استخوانی بیماری پیشرفته‌ی لثه معمولاً برگشت‌پذیر نیست. در افراد دیابتی، بیماری لثه با کنترل سخت‌تر قند خون هم ارتباط دارد.

چرا بعد از جرم‌گیری بین دندان‌هایم فاصله افتاده است؟

جرم‌گیری فاصله نمی‌سازد. در بسیاری از افراد جرم فضای بین دندان‌ها را پر کرده بود و پس از برداشتن آن، فاصله‌ای که از قبل به خاطر تحلیل لثه وجود داشت دیده می‌شود. همین‌طور اگر استخوان اطراف دندان تحلیل رفته باشد، جرم مثل آتل دندان‌ها را به هم چسبانده بود و پس از برداشتن، لقی واقعی حس می‌شود. علت این لقی بیماری لثه است، نه جرم‌گیری.

می‌توانم جرم‌گیری را در خانه انجام دهم؟

به شکل امن، نه. ابزارهای فلزی جرم‌گیر خانگی در دست فرد ناآشنا لثه را زخمی می‌کنند، مینا را خراش می‌دهند و جرم زیر لثه را نمی‌بینند. ترکیب‌هایی مثل جوش شیرین با سرکه یا لیمو یا ساینده‌اند یا اسیدی و به مینا آسیب می‌زنند. کاری که در خانه از دستتان برمی‌آید، جلوگیری از تشکیل جرم است: مسواک دوبار در روز، نخ دندان روزانه و معاینه‌ی منظم.

جرم‌گیری با لیزر بهتر است؟

ابزار اصلی جرم‌گیری دستگاه اولتراسونیک و ابزار دستی است. لیزر در درمان بیماری لثه گاهی به‌عنوان کمک‌کننده، مثلاً برای کاهش باکتری‌های شیار لثه، به کار می‌رود، اما جایگزین برداشتن مکانیکی جرم نیست. اینکه روشی «لیزری» نامیده شود، به‌تنهایی آن را مؤثرتر نمی‌کند. دندانپزشک بر اساس وضعیت لثه‌ی شما روش مناسب را انتخاب می‌کند.

کودکم را از چه سنی پیش دندانپزشک ببرم؟

نخستین معاینه با رویش اولین دندان یا حداکثر تا یک‌سالگی توصیه می‌شود. این جلسه بیشتر آموزش به والدین است: روش مسواک زدن، مقدار خمیردندان فلورایددار، پرهیز از گذاشتن نوشیدنی شیرین در شیشه‌ی شیر و نشانه‌های اولیه‌ی پوسیدگی. پس از آن، معاینه‌های دوره‌ای طبق خطر پوسیدگی کودک ادامه پیدا می‌کند. بررسی نیاز به ارتودنسی معمولاً در حدود هفت‌سالگی توصیه می‌شود.

کدام جنس پرکردگی برای دندان من مناسب است؟

کامپوزیت همرنگ دندان است، به دندان می‌چسبد و تراش کمتری می‌خواهد و بیشترین کاربرد را دارد. آمالگام نقره‌ای مقاوم است ولی تیره است و تراش بیشتری لازم دارد. گلاس آینومر فلوراید آزاد می‌کند و برای دندان‌های شیری و پوسیدگی ریشه در سالمندان مناسب است. اگر بخش زیادی از تاج دندان از بین رفته باشد، روکش ممکن است مطمئن‌تر باشد. انتخاب پس از معاینه انجام می‌شود.

بعد از کشیدن دندان چه کارهایی نکنم؟

روز اول دهان را محکم نشویید، تف نکنید، با نی ننوشید و سیگار نکشید؛ این کارها لخته را جابه‌جا می‌کنند و خطر حفره‌ی خشک را بالا می‌برند. گاز را حدود نیم تا یک ساعت محکم نگه دارید، غذای نرم و ولرم بخورید و از سمت مقابل بجوید. اگر دو تا چهار روز بعد درد شدیدی پیدا کردید که به گوش تیر می‌کشد، برای بررسی مراجعه کنید.

چه علائمی در درد دندان نیاز به اورژانس بیمارستانی دارد؟

تورم صورت یا گردن همراه با تب، سختی بلع یا تنفس، تورمی که به زیر چشم یا زیر فک رسیده یا سریع بزرگ می‌شود و ناتوانی در باز کردن دهان، نشانه‌ی گسترش عفونت است. ضربه‌ی شدید به صورت و خونریزی‌ای که با فشار گاز بند نمی‌آید هم همین‌طور. در این حالت‌ها منتظر نوبت دندانپزشکی نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.