بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات

راهنمای کامل انکولوژی و مسیر درمان سرطان

انکولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که سرطان را تشخیص می‌دهد، درمان می‌کند و پیگیری می‌کند. درمان سرطان معمولاً ترکیبی از جراحی، پرتودرمانی و درمان‌های دارویی مثل شیمی‌درمانی است و ترتیب آن را متخصص انکولوژی پس از گزارش پاتولوژی و مرحله‌بندی تعیین می‌کند. این راهنما نشان می‌دهد در هر مرحله سراغ کدام خدمت بروید.

  • ۱۱ گام
  • ۱۹ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

این راهنما آموزشی است. خدمت «بخش شیمی‌درمانی و انکولوژی» در آذرنجات در حال راه‌اندازی است و هنوز پذیرش ندارد؛ برای اطلاع از زمان شروع با درمانگاه تماس بگیرید.

انکولوژی چیست و متخصص انکولوژی چه کاری انجام می‌دهد؟

انکولوژی (که گاهی «آنکولوژی» هم نوشته می‌شود و هر دو یک معنا دارند) شاخه‌ای از پزشکی است که به تشخیص، درمان و پیگیری سرطان می‌پردازد. سرطان یک بیماری واحد نیست. سرطان پستان با سرطان خون، و سرطان روده با سرطان ریه، از نظر رفتار، سرعت پیشرفت و درمان تفاوت‌های زیادی دارند. به همین دلیل انکولوژی هم یک تخصص تک‌نفره نیست؛ مجموعه‌ای از پزشکان با رشته‌های مختلف است که هر کدام بخشی از کار را بر عهده دارند.

وقتی کسی در خانواده تشخیص سرطان می‌گیرد، اولین سردرگمی معمولاً همین است: «باید پیش کدام دکتر برویم؟» جراح؟ متخصص خون و سرطان؟ پرتودرمانی؟ این راهنما دقیقاً برای جواب دادن به همین سؤال نوشته شده است. در ادامه می‌خوانید هر بخش از درمان سرطان کار کیست، هر خدمت انکولوژی برای چه مشکلی است و مسیر منطقی مراجعه از اولین شک تا پیگیری پس از درمان چگونه است.

شاخه‌های اصلی انکولوژی

  • انکولوژی داخلی یا فوق تخصص خون و سرطان (هماتولوژی و انکولوژی): درمان‌های دارویی سرطان مثل شیمی‌درمانی، درمان هدفمند، ایمنی‌درمانی و هورمون‌درمانی را برنامه‌ریزی و هدایت می‌کند. بیماری‌های خون مثل کم‌خونی‌های پیچیده و سرطان‌های خون هم در حوزه‌ی همین تخصص است.
  • رادیوانکولوژی یا پرتودرمانی انکولوژی: درمان با اشعه را طراحی و اجرا می‌کند. وقتی در جست‌وجوها «متخصص رادیوتراپی انکولوژی» می‌بینید، منظور همین رشته است.
  • جراحی انکولوژی: جراحانی که برداشتن تومور و غدد لنفاوی درگیر، و گاهی نمونه‌برداری را انجام می‌دهند.
  • انکولوژی زنان: سرطان‌های رحم، تخمدان و دهانه‌ی رحم را تشخیص می‌دهد و اغلب جراحی آن‌ها را انجام می‌دهد.
  • انکولوژی کودکان: سرطان‌های دوران کودکی با بزرگسالان فرق دارند و فوق تخصص خون و سرطان کودکان درمانشان را بر عهده دارد.

این خدمت به‌زودی در آذرنجات

وضعیت راه‌اندازی و زمان شروع پذیرش را در صفحه‌ی خدمت ببینید یا تماس بگیرید.

بخش شیمی‌درمانی و انکولوژی در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی بخش شیمی‌درمانی و انکولوژی

اگر در دوران شیمی‌درمانی تب کردم چه کنم؟

تب در دوران شیمی‌درمانی می‌تواند نشانه‌ی عفونت در بدنی باشد که گلبول‌های سفیدش کم شده است و یک فوریت پزشکی به حساب می‌آید. اگر دما به حدود ۳۸ درجه یا بیشتر رسید یا لرز، تنگی نفس یا حال عمومی بد داشتید، با ۱۱۵ تماس بگیرید یا فوراً به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید و بگویید تحت شیمی‌درمانی هستید. خودسرانه تب‌بر یا آنتی‌بیوتیک مصرف نکنید.

آیا شیمی‌درمانی برای همه‌ی بیماران سرطانی لازم است؟

نه. نیاز به شیمی‌درمانی به نوع سرطان، مرحله‌ی بیماری، جواب پاتولوژی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. برای بعضی بیماران جراحی یا پرتودرمانی کافی است و برای بعضی ترکیبی از روش‌ها لازم می‌شود. این تصمیم فقط با متخصص انکولوژی و پس از بررسی کامل پرونده گرفته می‌شود و نباید بر اساس تجربه‌ی بیمار دیگری قضاوت کرد.

خانواده چگونه می‌تواند به بیمار در حال درمان کمک کند؟

همراهی در ویزیت‌ها و یادداشت کردن توصیه‌های پزشک، کمک به تغذیه‌ی کافی و نوشیدن مایعات، رعایت بهداشت دست برای کاهش خطر عفونت و توجه به حال روحی بیمار از مهم‌ترین کمک‌هاست. خانواده باید علائم هشدار مثل تب، خونریزی و تنگی نفس را بشناسد. اگر فشار مراقبت زیاد است، کمک گرفتن از پرستار یا مشاور هیچ ایرادی ندارد.

انکولوژی چیست و با آنکولوژی فرق دارد؟

انکولوژی و آنکولوژی دو نگارش از یک واژه‌اند و فرقی ندارند. انکولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که به تشخیص، درمان و پیگیری سرطان می‌پردازد. این حوزه شامل چند رشته است: فوق تخصص خون و سرطان برای درمان‌های دارویی، متخصص پرتودرمانی برای درمان با اشعه، جراح انکولوژی، انکولوژی زنان و انکولوژی کودکان. در بسیاری از بیماران چند نفر از این پزشکان با هم تصمیم می‌گیرند.

شیمی‌درمانی چیست و چگونه انجام می‌شود؟

شیمی‌درمانی یعنی استفاده از داروهایی که تقسیم سلول‌های سرطانی را مهار می‌کنند. دارو معمولاً از راه سرم وریدی، گاهی تزریق زیرپوستی یا قرص داده می‌شود و در دوره‌هایی با فاصله‌ی استراحت تکرار می‌شود تا بدن فرصت بازسازی داشته باشد. بیشتر جلسه‌ها سرپایی‌اند و بیمار همان روز به خانه برمی‌گردد. نوع دارو، دوز و تعداد جلسه را متخصص انکولوژی تعیین می‌کند.

شیمی‌درمانی ادجوانت چیست؟

شیمی‌درمانی ادجوانت یعنی شیمی‌درمانی کمکی پس از جراحی. وقتی تومور برداشته شده ولی احتمال باقی ماندن سلول‌های سرطانی دیده‌نشده وجود دارد، این درمان برای کم کردن خطر بازگشت بیماری داده می‌شود. نوع دیگر، نئوادجوانت، پیش از جراحی و معمولاً برای کوچک کردن تومور است. انتخاب میان این دو به نوع و مرحله‌ی سرطان بستگی دارد و تصمیمش با متخصص انکولوژی است.

شیمی‌درمانی خوراکی بهتر است یا تزریقی؟

هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیست. بعضی داروها فقط شکل تزریقی دارند و بعضی فقط خوراکی؛ انتخاب به نوع سرطان و دارویی که برای آن مؤثر است بستگی دارد. قرص شیمی‌درمانی هم داروی ضدسرطان واقعی است و می‌تواند عوارض جدی داشته باشد. در شکل خوراکی، مسئولیت مصرف دقیق و به‌موقع با بیمار است؛ قرص را بدون اجازه‌ی پزشک نشکنید و دور از دسترس کودکان نگه دارید.

پورت شیمی‌درمانی چیست و چه کسانی به آن نیاز دارند؟

پورت وسیله‌ی کوچکی است که با یک عمل سرپایی کوتاه زیر پوست بالای قفسه‌ی سینه کار گذاشته می‌شود و به یک سیاهرگ بزرگ وصل است. دارو از طریق آن تزریق می‌شود تا رگ‌های دست هر جلسه سوزن نخورند. برای بیمارانی با رگ ضعیف، درمان طولانی یا داروهای محرک رگ پیشنهاد می‌شود. پورت شست‌وشوی دوره‌ای لازم دارد و قرمزی، تورم یا تب باید فوراً بررسی شود.

پمپ شیمی‌درمانی چیست؟

در بعضی رژیم‌های درمانی بخشی از دارو باید آهسته و در طول یک تا چند روز وارد بدن شود. برای این کار پمپ کوچک و قابل‌حملی به پورت وصل می‌شود و بیمار با آن به خانه می‌رود. پمپ پس از تمام شدن دارو در مرکز درمانی جدا می‌شود. در این مدت از کشیده شدن لوله و خیس شدن محل اتصال جلوگیری کنید و اگر نشتی دیدید طبق دستور مرکز عمل کنید و تماس بگیرید.

آیا شیمی‌درمانی در منزل در تبریز ممکن است؟

داروهای شیمی‌درمانی تزریقی به آماده‌سازی ایمن، پایش دقیق و آمادگی برای واکنش حساسیتی ناگهانی نیاز دارند و باید در مرکز درمانی و زیر نظر تیم درمان تزریق شوند. آنچه در خانه ممکن است، مصرف شیمی‌درمانی خوراکی طبق دستور پزشک، ادامه‌ی پمپی که در مرکز وصل شده و تزریق داروهای کمکی نسخه‌شده مثل ضدتهوع با خدمات تزریقات در منزل است.

شیمی‌درمانی چند جلسه است؟

عدد ثابتی وجود ندارد. تعداد جلسه‌ها و فاصله‌ی آن‌ها به نوع سرطان، مرحله‌ی بیماری، رژیم دارویی و هدف درمان بستگی دارد. شیمی‌درمانی در دوره‌هایی داده می‌شود که هر کدام شامل روز یا روزهای دریافت دارو و چند هفته استراحت است. گاهی پزشک بر اساس آزمایش‌ها و تحمل بیمار فاصله یا دوز را تغییر می‌دهد. برنامه‌ی دقیق را از متخصص انکولوژی خود بپرسید.

آیا شیمی‌درمانی بدون عوارض وجود دارد؟

نه. هر داروی ضدسرطان ممکن است عوارضی داشته باشد، هرچند شدت و نوع آن از فردی به فرد دیگر و از دارویی به داروی دیگر فرق می‌کند و همه‌ی بیماران همه‌ی عوارض را تجربه نمی‌کنند. داروهای پیشگیری از تهوع، مراقبت حمایتی و تنظیم دوز به کنترل عوارض کمک زیادی می‌کنند. اگر جایی وعده‌ی شیمی‌درمانی بی‌عارضه یا درمان معجزه‌آسا دیدید، با احتیاط برخورد کنید.

فرق شیمی‌درمانی با پرتودرمانی چیست؟

شیمی‌درمانی دارویی است و از راه خون به کل بدن می‌رسد، به همین دلیل عوارضش هم ممکن است در نقاط مختلف بدن دیده شود. پرتودرمانی تابش اشعه به یک ناحیه‌ی مشخص است و عوارضش بیشتر در همان ناحیه ظاهر می‌شود. شیمی‌درمانی را فوق تخصص خون و سرطان و پرتودرمانی را متخصص پرتودرمانی انکولوژی هدایت می‌کند. در بعضی بیماران این دو هم‌زمان یا پشت‌سرهم انجام می‌شوند.

درمان هدفمند و ایمنی‌درمانی با شیمی‌درمانی چه فرقی دارند؟

شیمی‌درمانی روی همه‌ی سلول‌های سریع‌التقسیم اثر می‌گذارد. درمان هدفمند روی یک تغییر مشخص در سلول سرطانی اثر می‌کند و فقط وقتی مفید است که آزمایش نشانگر روی نمونه‌ی تومور آن تغییر را نشان دهد. ایمنی‌درمانی به دستگاه ایمنی کمک می‌کند سلول سرطانی را بشناسد. این روش‌ها برای همه‌ی سرطان‌ها کاربرد ندارند و عوارض خاص خودشان را دارند.

چه علائمی در بیمار سرطانی نیاز به اورژانس دارد؟

تب ۳۸ درجه یا بیشتر در دوران شیمی‌درمانی، تنگی نفس، درد قفسه‌ی سینه، خونریزی که بند نمی‌آید، استفراغ یا اسهال شدید که اجازه‌ی نوشیدن نمی‌دهد، گیجی یا کاهش هوشیاری، ضعف ناگهانی پاها همراه با کمردرد تازه، تورم یک‌طرفه‌ی ساق پا و تشنج از علائم خطرند. در این موارد با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستانی بروید.

آیا می‌توانم در کنار شیمی‌درمانی داروی گیاهی یا مکمل مصرف کنم؟

فقط با اجازه‌ی متخصص انکولوژی. بعضی داروهای گیاهی، دمنوش‌ها و مکمل‌ها با داروهای شیمی‌درمانی تداخل دارند؛ ممکن است اثر دارو را کم کنند یا عوارض کبدی و خونریزی را بیشتر کنند. حتی ویتامین‌هایی که بی‌خطر به نظر می‌رسند را در فهرست داروهایتان بنویسید و به پزشک نشان دهید. پنهان کردن این داروها از پزشک، از اشتباه‌های رایج و پرخطر است.

از کجا بفهمم برای وضعیتم کدام خدمت انکولوژی مناسب است؟

اگر فقط علامت یا گزارش مشکوک دارید، ابتدا ویزیت پزشک عمومی لازم است تا بررسی و ارجاع انجام شود. با تشخیص قطعی، ویزیت متخصص انکولوژی و مشاوره‌ی برنامه‌ریزی درمان قدم بعدی است. اگر برنامه‌ی شیمی‌درمانی نوشته شده، شیمی‌درمانی سرپایی مرتبط است؛ برای کنترل عوارض مراقبت حمایتی و پس از پایان درمان پیگیری دوره‌ای. هیچ‌کدام بدون نظر متخصص معنا ندارد.

اطلاعات تجربه‌ی بیماران در اینترنت چقدر قابل‌اعتماد است؟

تجربه‌های دیگران در انجمن‌ها و سایت‌هایی مثل نی‌نی‌سایت می‌تواند حس همدلی بدهد، اما برای تصمیم درمانی مناسب نیست. دو بیمار با سرطان معده یا روده ممکن است از نظر نوع، مرحله، نشانگرهای تومور و درمان کاملاً متفاوت باشند. عوارض و نتیجه‌ی یک نفر پیش‌بینی برای شما نیست. سؤال‌هایی را که از خواندن این تجربه‌ها برایتان پیش آمده بنویسید و از پزشک معالج بپرسید.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.