بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات بخش آزمایشگاه پزشکی

راهنمای کامل نمونه‌گیری آزمایش و ناشتایی

نمونه‌گیری آزمایش یعنی گرفتن درست خون، ادرار، مدفوع، خلط یا سواب برای بررسی در آزمایشگاه. برای بیشتر آزمایش‌های ناشتا ۸ تا ۱۲ ساعت پرهیز از خوردن کافی است و آب ساده مجاز است، اما چای و قهوه نه. داروهای همیشگی معمولاً طبق روال خورده می‌شوند، جز داروی دیابت که باید با پزشک هماهنگ شود.

  • ۱۳ گام
  • ۱۸ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

این راهنما آموزشی است. خدمت «نمونه‌گیری و آزمایش‌های تشخیصی» در آذرنجات در حال راه‌اندازی است و هنوز پذیرش ندارد؛ برای اطلاع از زمان شروع با درمانگاه تماس بگیرید.

نمونه‌گیری آزمایش یعنی گرفتن درست خون، ادرار، مدفوع، خلط یا سواب برای بررسی در آزمایشگاه. درستی جواب تا حد زیادی به همین مرحله بستگی دارد: آمادگی بیمار، رعایت ناشتایی، لوله‌ی مناسب، برچسب درست و رساندن به‌موقع نمونه. برای بیشتر آزمایش‌های ناشتا، ۸ تا ۱۲ ساعت پرهیز از خوردن، با نوشیدن آب ساده، کافی است.

نمونه‌گیری آزمایش چیست و چرا درستی آن این‌قدر مهم است؟

وقتی جواب آزمایشی عجیب درمی‌آید، خیلی‌ها اول به دستگاه آزمایشگاه شک می‌کنند. در عمل بخش بزرگی از خطاهای آزمایشگاهی پیش از رسیدن نمونه به دستگاه رخ می‌دهد: بیماری که فکر می‌کرد چای بدون قند ناشتایی را نمی‌شکند، لوله‌ای که کم پر شد، نمونه‌ی ادراری که با آب توالت تماس پیدا کرد یا خونی که ساعت‌ها در ماشین گرم ماند. هیچ‌کدام از این‌ها به چشم نمی‌آید، اما عدد روی برگه را تغییر می‌دهد.

بخش آزمایشگاه درمانگاه آذرنجات در تبریز، از جمله نمونه‌گیری حضوری، در حال راه‌اندازی است و هنوز پذیرش ندارد. اما خدمت جداگانه‌ی نمونه‌گیری آزمایش در منزل آذرنجات همین حالا فعال است و نمونه‌ی خون در خانه‌ی شما گرفته می‌شود؛ برای هماهنگی با خط خدمات در منزل 0914-914-4403 تماس بگیرید. در این خدمت فقط نمونه‌گیری انجام می‌شود و خود آزمایش در آزمایشگاه است. برای اطلاع از زمان شروع نمونه‌گیری حضوری، صفحه‌ی نمونه‌گیری و آزمایش‌های تشخیصی در تبریز را ببینید.

این خدمت به‌زودی در آذرنجات

وضعیت راه‌اندازی و زمان شروع پذیرش را در صفحه‌ی خدمت ببینید یا تماس بگیرید.

نمونه‌گیری و آزمایش‌های تشخیصی در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی نمونه‌گیری و آزمایش‌های تشخیصی

نمونه‌ی مدفوع را چطور بگیرم؟

از ظرف تمیز و دربسته‌ای که آزمایشگاه می‌دهد استفاده کنید. نمونه نباید با ادرار یا آب توالت تماس داشته باشد؛ می‌توانید روی کاغذ یا ظرف تمیزی اجابت مزاج کنید و مقدار کمی را با قاشقک ظرف بردارید. نمونه را هرچه زودتر تحویل دهید. برای آزمایش خون مخفی، رژیم و داروهای خاص را طبق دستور پزشک رعایت کنید.

اگر هنگام خون‌گیری حالم بد شود چه کنم؟

بعضی افراد هنگام دیدن خون یا سوزن دچار سرگیجه و غش می‌شوند. اگر چنین سابقه‌ای دارید، پیش از نمونه‌گیری بگویید تا نمونه در حالت درازکش گرفته شود. ناشتایی را بیش از مدتی که گفته شده طولانی نکنید و پس از نمونه‌گیری کمی بنشینید و چیزی بخورید. اگر سرگیجه ادامه یافت، به کادر درمان اطلاع دهید.

چند وقت پس از نمونه‌گیری جواب آماده می‌شود؟

بستگی به نوع آزمایش دارد. آزمایش‌های روتین مثل CBC و قند معمولاً در همان روز یا روز بعد آماده می‌شوند، اما کشت‌ها و برخی آزمایش‌های تخصصی ممکن است چند روز طول بکشند. زمان دقیق را هنگام نمونه‌گیری بپرسید و پس از دریافت جواب، آن را برای تفسیر به پزشک نشان دهید.

ناشتا برای آزمایش خون چند ساعت است؟

برای بیشتر آزمایش‌های ناشتا ۸ تا ۱۲ ساعت توصیه‌ی رایج است؛ قند ناشتا معمولاً با ۸ ساعت و چربی خون با ۹ تا ۱۲ ساعت. به همین دلیل نمونه‌ی ناشتا صبح گرفته می‌شود و شام سبک شب قبل کافی است. ناشتایی بیش از حدود ۱۴ ساعت توصیه نمی‌شود، چون جواب را دقیق‌تر نمی‌کند و احتمال سرگیجه و غش را بیشتر می‌کند.

در زمان ناشتایی برای آزمایش می‌شود آب خورد؟

بله، آب ساده مجاز است و حتی توصیه می‌شود. بدن کم‌آب رگ‌های جمع‌شده‌تری دارد و خون‌گیری سخت‌تر می‌شود و برخی عددها مثل هماتوکریت و کراتینین هم کمی بالاتر نشان داده می‌شوند. اما آب طعم‌دار، آب‌لیمو یا آب با عسل ناشتایی را می‌شکند. فقط در موارد خاص، مثلاً پیش از بیهوشی، پزشک صریحاً آب را هم محدود می‌کند.

چای یا قهوه‌ی بدون قند ناشتایی را می‌شکند؟

بله. چای و قهوه حتی بدون قند، مواد مؤثری دارند که می‌توانند روی قند، برخی هورمون‌ها و ادرار اثر بگذارند و دستور ناشتایی یعنی «جز آب ساده هیچ». آدامس، آب‌نبات و سیگار هم همین‌طور. اگر ناخواسته چیزی نوشیدید، پنهان نکنید و به نمونه‌گیر بگویید تا یا نمونه را روز دیگر بگیرد یا روی برگه ثبت کند.

صبح روز آزمایش داروهایم را بخورم؟

داروهای همیشگی مثل قرص فشار خون معمولاً طبق روال با کمی آب خورده می‌شوند، مگر پزشک چیز دیگری گفته باشد. داروی دیابت و انسولین در حالت ناشتا ممکن است قند را خطرناک پایین بیاورد و معمولاً پس از نمونه و با صبحانه مصرف می‌شود. رقیق‌کننده‌های خون را هرگز خودسرانه قطع نکنید. برای قرص تیروئید و مکمل‌ها از پزشک بپرسید.

برای آزمایش تیروئید باید ناشتا بود؟

برای TSH و T4 معمولاً ناشتایی لازم نیست، مگر آزمایش ناشتای دیگری مثل قند یا چربی هم در برگه باشد. بسیاری از پزشکان ترجیح می‌دهند صبح آزمایش، قرص لووتیروکسین پس از نمونه‌گیری خورده شود. اگر مکمل بیوتین برای مو و ناخن مصرف می‌کنید، به پزشک بگویید؛ بیوتین می‌تواند جواب آزمایش تیروئید را به‌اشتباه تغییر دهد و معمولاً یکی دو روز قبل قطع می‌شود.

آزمایش پرولاکتین ناشتایی می‌خواهد؟

برخی آزمایشگاه‌ها برای پرولاکتین ناشتایی می‌خواهند و برخی نه؛ دستور همان آزمایشگاه را رعایت کنید. مهم‌تر از ناشتایی، شرایط نمونه‌گیری است: نمونه معمولاً صبح و چند ساعت پس از بیدار شدن گرفته می‌شود، بهتر است پیش از آن کمی استراحت کنید و از ورزش سنگین، استرس و تحریک پستان پرهیز کنید، چون این‌ها پرولاکتین را موقتاً بالا می‌برند.

برای آزمایش اعتیاد باید ناشتا بود؟

آزمایش اعتیاد معمولاً با نمونه‌ی ادرار انجام می‌شود و ناشتایی نمی‌خواهد. پیش از آن آب بیش از حد معمول ننوشید، چون ادرار رقیق ممکن است نمونه را نامعتبر کند. اگر شربت سرفه یا مسکن حاوی کدئین یا داروهای خاص دیگری مصرف کرده‌اید، حتماً هنگام نمونه‌گیری بگویید؛ برخی داروها می‌توانند جواب اولیه را مثبت نشان دهند و آزمایش تأییدی لازم شود.

برای آزمایش ازدواج باید ناشتا بود؟

آزمایش پیش از ازدواج معمولاً بر شمارش خون برای غربالگری تالاسمی و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی تمرکز دارد و این آزمایش‌ها معمولاً ناشتایی نمی‌خواهند. با این حال فهرست دقیق آزمایش‌ها و دستور آمادگی را مرکزی که شما را معرفی کرده تعیین می‌کند. پیش از رفتن تماس بگیرید و بپرسید؛ اگر آزمایش ناشتایی هم در فهرست باشد، صبح ناشتا بروید.

برای آزمایش طب کار و چکاپ چقدر ناشتا باشم؟

آزمایش‌های طب کار و چکاپ تقریباً همیشه قند ناشتا و چربی خون دارند، پس معمولاً ۱۰ تا ۱۲ ساعت ناشتایی لازم است. شام سبک بخورید، شب قبل ورزش سنگین و غذای خیلی چرب نداشته باشید و صبح فقط آب ساده بنوشید. اگر آزمایش ادرار هم دارید، ادرار اول صبح را در ظرف استریل همراه ببرید یا در آزمایشگاه نمونه بدهید.

آزمایش ادرار ناشتا برای چیست؟

معمولاً منظور از ادرار ناشتا، ادرار اول صبح است نه ناشتایی واقعی. ادراری که شب در مثانه جمع شده غلیظ‌تر است و یافته‌هایی مثل پروتئین، گلبول‌ها یا باکتری در آن بهتر دیده می‌شود. برای آزمایش ادرار معمولی غذا خوردن منعی ندارد. نمونه‌ی میانی را پس از شست‌وشو در ظرف استریل بگیرید و هرچه زودتر تحویل دهید.

نمونه‌گیری خون از کودکان چطور آسان‌تر می‌شود؟

به کودک صادقانه بگویید یک لحظه درد دارد و زود تمام می‌شود. او را در آغوش بگیرید، با اسباب‌بازی یا ویدیو حواسش را پرت کنید و اگر آزمایش ناشتا نیست، کودک را سیر بیاورید. آب کافی و گرم بودن دست‌ها پیدا کردن رگ را آسان‌تر می‌کند. در کودکان کوچک گاهی خون مویرگی از نوک انگشت برای برخی آزمایش‌ها کافی است.

ادرار ۲۴ ساعته را چطور جمع کنم؟

صبح روز اول، اولین ادرار را در توالت بریزید و ساعت را یادداشت کنید. پس از آن همه‌ی ادرار شب و روز را در ظرف مخصوص بریزید و فردا صبح در همان ساعت آخرین ادرار را هم اضافه کنید. ظرف را در جای خنک یا یخچال نگه دارید و ماده‌ی نگه‌دارنده‌ی داخل آن را خالی نکنید. اگر نوبتی جا افتاد، به آزمایشگاه بگویید.

بعد از خون‌گیری دستم کبود شد؛ نگران باشم؟

کبودی کوچک پس از خون‌گیری شایع و بی‌خطر است و معمولاً در چند روز کم‌رنگ می‌شود. برای پیشگیری، پنبه را دو تا سه دقیقه محکم و با دست صاف فشار دهید و چند ساعت وسیله‌ی سنگین بلند نکنید. اما تورم پیش‌رونده، قرمزی و گرمی محل، تب یا بی‌حسی و درد تیرکشنده در دست طبیعی نیست و باید پزشک آن را ببیند.

نمونه‌گیری خون با ونوجکت یا لوله‌ی خلأ چیست؟

ونوجکت نامی است که مردم برای روش خون‌گیری با لوله‌ی خلأ به کار می‌برند. سوزن یک‌بارمصرف در رگ قرار می‌گیرد و لوله‌های دربسته‌ای که داخلشان خلأ است یکی‌یکی به نگهدارنده وصل می‌شوند و خون را به مقدار دقیق می‌کشند. این روش تماس با خون را کم و حجم هر لوله را درست می‌کند. رنگ درب هر لوله نشان می‌دهد چه ماده‌ای داخل آن است.

نمونه‌گیری خون شریانی با خون معمولی چه فرقی دارد؟

خون معمولی از سیاهرگ آرنج گرفته می‌شود، اما خون شریانی معمولاً از شریان مچ دست گرفته می‌شود تا اکسیژن، دی‌اکسید کربن و اسیدیته‌ی خون سنجیده شود. این آزمایش دردناک‌تر است، پس از آن چند دقیقه فشار محکم لازم است و بیشتر برای بیماران بدحال در اورژانس بیمارستان و بخش ویژه انجام می‌شود. در نمونه‌گیری سرپایی یا در منزل گرفته نمی‌شود.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.