نمونهگیری آزمایش یعنی گرفتن درست خون، ادرار، مدفوع، خلط یا سواب برای بررسی در آزمایشگاه. درستی جواب تا حد زیادی به همین مرحله بستگی دارد: آمادگی بیمار، رعایت ناشتایی، لولهی مناسب، برچسب درست و رساندن بهموقع نمونه. برای بیشتر آزمایشهای ناشتا، ۸ تا ۱۲ ساعت پرهیز از خوردن، با نوشیدن آب ساده، کافی است.
نمونهگیری آزمایش چیست و چرا درستی آن اینقدر مهم است؟
وقتی جواب آزمایشی عجیب درمیآید، خیلیها اول به دستگاه آزمایشگاه شک میکنند. در عمل بخش بزرگی از خطاهای آزمایشگاهی پیش از رسیدن نمونه به دستگاه رخ میدهد: بیماری که فکر میکرد چای بدون قند ناشتایی را نمیشکند، لولهای که کم پر شد، نمونهی ادراری که با آب توالت تماس پیدا کرد یا خونی که ساعتها در ماشین گرم ماند. هیچکدام از اینها به چشم نمیآید، اما عدد روی برگه را تغییر میدهد.
بخش آزمایشگاه درمانگاه آذرنجات در تبریز، از جمله نمونهگیری حضوری، در حال راهاندازی است و هنوز پذیرش ندارد. اما خدمت جداگانهی نمونهگیری آزمایش در منزل آذرنجات همین حالا فعال است و نمونهی خون در خانهی شما گرفته میشود؛ برای هماهنگی با خط خدمات در منزل 0914-914-4403 تماس بگیرید. در این خدمت فقط نمونهگیری انجام میشود و خود آزمایش در آزمایشگاه است. برای اطلاع از زمان شروع نمونهگیری حضوری، صفحهی نمونهگیری و آزمایشهای تشخیصی در تبریز را ببینید.
این راهنما از دید کسی نوشته شده که هر صبح با بیمار ناشتا، کودک ترسیده و سالمندی که رگش پیدا نمیشود سروکار دارد. هدفش این است که شما سهم خودتان را درست انجام دهید تا آزمایش تکرار نشود.
انواع نمونه در آزمایشگاه؛ از خون وریدی تا سواب
«نمونهگیری خون» فقط یکی از انواع نمونه است. هر آزمایش نمونهی مخصوص خودش را دارد و پزشک یا آزمایشگاه میگوید کدام لازم است.
| نوع نمونه | از کجا گرفته میشود | نمونهی کاربرد | نقش شما |
|---|---|---|---|
| خون وریدی | رگ آرنج یا پشت دست | بیشتر آزمایشهای خون؛ قند، چربی، CBC، هورمونها | ناشتایی طبق دستور، نوشیدن آب کافی |
| خون مویرگی | نوک انگشت، پاشنهی پای نوزاد، گاهی لالهی گوش | غربالگری نوزادان، قند با دستگاه، برخی آزمایشهای کودکان | گرم نگه داشتن دست یا پا |
| خون شریانی | معمولاً شریان مچ دست | گازهای خون شریانی در بیماران بستری و اورژانس | آرام ماندن؛ این نمونه در بیمارستان گرفته میشود |
| ادرار | نمونهی میانی، ادرار اول صبح یا ادرار ۲۴ ساعته | آزمایش کامل ادرار، کشت، پروتئین ادرار | شستوشو و جمعآوری درست |
| مدفوع | ظرف دربسته | انگل، خون مخفی، عفونت روده | جدا ماندن از ادرار و آب |
| خلط | سرفهی عمیق صبحگاهی | برخی عفونتهای ریه | خلط واقعی، نه آب دهان |
| سواب | گلو، بینی، زخم | کشت میکروبی، برخی تستهای ویروسی | ترجیحاً پیش از شروع آنتیبیوتیک |
نمونهگیری خون وریدی گامبهگام
«نمونهگیری خون برای چیست؟» خون آینهی بسیاری از کارهای بدن است. چند میلیلیتر خون وریدی میتواند نشان دهد قند کنترل شده یا نه، کلیه و کبد چطور کار میکنند، کمخونی هست یا نه، تیروئید پرکار است یا کمکار و دوز داروی رقیقکننده درست است یا باید تغییر کند. همین چند میلیلیتر، اگر درست گرفته نشود، میتواند پزشک را به تصمیم نادرست برساند. حجم خونی که در خونگیریهای معمول گرفته میشود برای بدن بزرگسال ناچیز است و در چند روز جبران میشود؛ پس نگرانی از «کم شدن خون» با آزمایشهای معمول جایی ندارد.
«نمونهگیری خون وریدی چیست؟» همان خونگیری آشنای آرنج است، اما چند جزئیات دارد که کیفیت نمونه را تعیین میکند.
- شناسایی: نام و مشخصات بیمار با برگهی درخواست تطبیق داده میشود. این سادهترین و مهمترین قدم برای جلوگیری از جابهجایی نمونه است.
- پرسشهای پیش از خونگیری: ناشتایی، داروهای رقیقکنندهی خون، سابقهی غش و جراحی پستان (برای اینکه از دست همان سمت خون گرفته نشود) پرسیده میشود.
- بستن تورنیکه: بند لاستیکی بالای آرنج بسته میشود تا رگ برجسته شود. این بند نباید بیش از حدود یک دقیقه بسته بماند، چون طولانی شدنش برخی جوابها را تغییر میدهد.
- ضدعفونی و ورود سوزن: محل با الکل پاک و صبر میشود تا خشک شود، بعد سوزن یکبارمصرف وارد رگ میشود.
- پر کردن لولهها: در روش خلأ (که مردم آن را با نام ونوجکت یا وکیوم میشناسند)، لولهها به ترتیب مشخصی به نگهدارنده وصل میشوند و خون با مکش خود لوله وارد آن میشود.
- پایان: تورنیکه باز، سوزن خارج و پنبه روی محل فشار داده میشود. سوزن همان لحظه در ظرف ایمن دور انداخته میشود.
نمونهگیری خون با لولهی خلأ و رنگ درب لولهها
هر لوله مادهی متفاوتی دارد و رنگ دربش آن را نشان میدهد. ترتیب پر کردن لولهها هم مهم است تا مادهی یک لوله به لولهی بعدی منتقل نشود.
| رنگ درب (رایج) | مادهی داخل لوله | آزمایشهای معمول |
|---|---|---|
| آبی روشن | سیترات | PT، INR، PTT؛ باید دقیقاً تا خط پر شود |
| قرمز یا زرد (ژلدار) | بدون ضدانعقاد یا با ژل جداکننده | بیوشیمی، هورمونها، سرولوژی |
| سبز | هپارین | برخی آزمایشهای بیوشیمی فوری |
| بنفش | EDTA | CBC، HbA1c، گروه خون |
| خاکستری | فلوراید | قند خون، وقتی نمونه دیر به آزمایشگاه میرسد |
رنگها در بیشتر سازندگان یکسان است، اما ممکن است در برخی آزمایشگاهها کمی فرق کند. لازم نیست شما اینها را حفظ کنید؛ دانستنش فقط کمک میکند بفهمید چرا گاهی برای چند آزمایش، چند لوله گرفته میشود.
چرا گاهی آزمایشگاه دوباره نمونه میخواهد؟
تماس آزمایشگاه برای «نمونهی مجدد» آزاردهنده است، اما معمولاً دلیل روشنی دارد و تکرار نمونه از گزارش یک عدد نادرست بهتر است. رایجترین دلیلها اینهاست:
- همولیز: شکستن گلبولهای قرمز در لوله، که سرم را صورتی میکند و پتاسیم و برخی آنزیمها را بهطور کاذب بالا میبرد. کشیدن خون با فشار زیاد از سوزن ظریف، تکان شدید لوله یا ماندن طولانی نمونه در گرما از علتهاست.
- لخته در لولهی ضدانعقاد: اگر لولهی CBC یا انعقاد بلافاصله چند بار به آرامی سروته نشود، لختههای ریز شمارش پلاکت و جواب INR را خراب میکنند.
- حجم ناکافی: لولهی انعقاد که تا خط پر نشده، نسبت خون به مادهی داخلش را به هم میزند.
- برچسب ناقص یا ناهماهنگ با برگه: آزمایشگاه حق ندارد نمونهای را که مطمئن نیست مال کیست آزمایش کند.
- ناشتایی رعایتنشده: وقتی بیمار پس از نمونهگیری میگوید صبحانه خورده بوده است.
ناشتا بودن برای آزمایش یعنی چه؟
«منظور از ناشتا بودن برای آزمایش چیست؟» یعنی در ساعتهای پیش از نمونهگیری هیچ غذا و نوشیدنیای جز آب ساده وارد بدن نشود. پس چای و قهوه، حتی بدون قند، آبمیوه، شیر، نوشابه، آدامس، آبنبات و سیگار ناشتایی را میشکنند. دلیلش ساده است: قند، چربی و برخی مواد دیگر پس از غذا تا چند ساعت در خون بالا میمانند و جواب را از «حالت پایهی» بدن دور میکنند.
ناشتا برای آزمایش خون چند ساعت است؟
برای بیشتر آزمایشهای ناشتا ۸ تا ۱۲ ساعت توصیهی رایج است. قند ناشتا معمولاً با ۸ ساعت و چربی خون معمولاً با ۹ تا ۱۲ ساعت ناشتایی گرفته میشود. به همین دلیل نمونههای ناشتا را صبح میگیرند: شام سبک ساعت هشت یا نه شب، و نمونهگیری صبح بعد. ناشتایی بیش از حدود ۱۴ ساعت توصیه نمیشود؛ بدن در گرسنگی طولانی واکنش نشان میدهد و ممکن است قند و برخی مواد دیگر به سمت غیرواقعی بروند. ضمن اینکه احتمال سرگیجه و غش هنگام خونگیری بیشتر میشود.
ناشتا برای آزمایش؛ میشود آب خورد؟
بله. آب ساده نهتنها مجاز است، بلکه توصیه میشود. بدن کمآب رگهای جمعشدهتری دارد و پیدا کردن رگ سختتر میشود. کمآبی برخی عددها مثل هماتوکریت، اوره و کراتینین را هم کمی بالا نشان میدهد. پرسش «ناشتا بودن برای آزمایش شامل آب هم میشود؟» جواب روشنی دارد: آب ساده نه، اما آب طعمدار، آبلیمو یا آب با عسل بله. فقط برای چند آزمایش بسیار خاص یا پیش از بیهوشی ممکن است پزشک آب را هم محدود کند که آن را صریحاً میگوید.
داروهای صبح را بخورم یا نه؟
قاعدهی کلی این است که داروهای همیشگی، مثل قرص فشار خون، با کمی آب طبق روال خورده شوند، مگر پزشک چیز دیگری گفته باشد. چند استثنای مهم وجود دارد:
- داروهای دیابت و انسولین: مصرفشان در حالت ناشتا ممکن است قند را خطرناک پایین بیاورد؛ معمولاً پس از نمونهگیری و همراه صبحانه مصرف میشوند. از پزشک بپرسید.
- لووتیروکسین: بسیاری از پزشکان ترجیح میدهند صبح آزمایش تیروئید، قرص پس از نمونهگیری خورده شود.
- مکمل بیوتین: بیوتین که در برخی مکملهای مو و ناخن به مقدار زیاد هست، میتواند جواب آزمایشهای تیروئید و چند آزمایش هورمونی دیگر را بهاشتباه تغییر دهد. پزشک معمولاً میخواهد یکی دو روز پیش از آزمایش مصرف نشود.
- قرص آهن: اگر آهن سرم اندازه گرفته میشود، ممکن است پزشک بخواهد چند روز قبل قطع شود.
- رقیقکنندههای خون: هرگز برای آزمایش قطع نشوند؛ فقط هنگام نمونهگیری بگویید تا محل بیشتر فشار داده شود.
شب قبل از آزمایش چه بخورم و چه نخورم؟
ناشتایی از شام شب قبل شروع میشود و کیفیت همان شام هم مهم است. شام معمولی و سبک بخورید؛ مثلاً غذای خانگی کمچرب، نه کلهپاچه، فستفود یا مهمانی دیرهنگام با شیرینی و آجیل فراوان. غذای بسیار چرب تریگلیسیرید را تا صبح بالا نگه میدارد و حتی ممکن است سرم را کدر کند و چند آزمایش دیگر را هم مختل کند. الکل روی تریگلیسیرید، قند و آنزیمهای کبدی اثر دارد. رژیم ناگهانی و سخت در چند روز پیش از آزمایش هم کار درستی نیست؛ پزشک میخواهد وضعیت معمول بدن شما را ببیند، نه وضعیت دو روز گرسنگی را. خواب کافی شب قبل هم کمک میکند، چون بیخوابی و استرس روی قند و برخی هورمونها اثر دارند.
اگر میپرسید «ناشتا بودن برای آزمایش به انگلیسی چه میشود»، در برگهها و راهنماها معمولاً با واژهی Fasting یا عبارت NPO (چیزی از راه دهان نخورید) نوشته میشود. FBS هم یعنی قند خون ناشتا.
کدام آزمایش ناشتایی میخواهد؟ جدول عملی
جدول زیر چیزی است که معمولاً در آزمایشگاهها رعایت میشود. دستور پزشک یا آزمایشگاه شما همیشه بر این جدول مقدم است. اگر چند آزمایش در یک برگه است، سختگیرانهترین دستور ملاک است.
| آزمایش | ناشتایی (معمولاً) | نکتهی خاص |
|---|---|---|
| قند ناشتا (FBS) | ۸ تا ۱۲ ساعت | داروی دیابت را بعد از نمونه بخورید، طبق دستور پزشک |
| چربی خون | ۹ تا ۱۲ ساعت | شب قبل غذای خیلی چرب و الکل نخورید |
| CBC و HbA1c | لازم نیست | اگر قند یا چربی هم در برگه است، ناشتا بیایید |
| تیروئید (TSH، T4) | معمولاً لازم نیست | بیوتین را طبق دستور قطع کنید؛ قرص تیروئید پس از نمونه |
| پرولاکتین | در برخی آزمایشگاهها خواسته میشود | صبح، چند ساعت پس از بیدار شدن، پس از کمی استراحت؛ پیش از آن ورزش سنگین و تحریک پستان نه |
| آزمایش اعتیاد (ادرار) | لازم نیست | آب زیاد پیش از نمونه نخورید؛ داروهای حاوی کدئین را بگویید |
| آزمایش پیش از ازدواج | معمولاً لازم نیست | فهرست دقیق را مرکز معرفیکننده میگوید؛ همان را بپرسید |
| آزمایش طب کار و چکاپ | معمولاً ۱۰ تا ۱۲ ساعت | چون قند و چربی تقریباً همیشه در آن هست |
| آزمایش ادرار | ناشتایی لازم نیست | ادرار اول صبح غلیظتر است و اغلب ترجیح دارد |
آزمایش ادرار ناشتا برای چیست؟
بیشتر وقتها منظور از «ادرار ناشتا» در واقع ادرار اول صبح است، نه ناشتایی واقعی. ادراری که شب در مثانه جمع شده غلیظتر است و برخی یافتهها مثل پروتئین، گلبولها یا باکتری در آن بهتر دیده میشود. اگر آزمایش ادرار و آزمایش ناشتای خون را با هم دارید، همان صبح هر دو را بدهید.
نکتهی پزشکی: اگر دیابت دارید، ناشتا ماندن طولانی و مصرف دارو بدون غذا میتواند به افت قند برسد. لرزش، تعریق سرد، تپش قلب یا گیجی را جدی بگیرید؛ چیزی شیرین بخورید و به کادر نمونهگیری بگویید. نمونهی ناشتای دیگری را میشود روز دیگر داد، اما افت قند را نباید تحمل کرد.
سناریوی واقعی
مرد جوانی برای آزمایش طب کار استخدام آمده است. از نیمهشب چیزی نخورده و صبح هم «فقط یک لیوان چای شیرین» نوشیده تا سرحال باشد. جواب قندش بالای ۱۲۰ میآید و کارفرما میخواهد پیگیری کند. با تکرار آزمایش در حالت ناشتای واقعی، عدد طبیعی است. یک لیوان چای شیرین، یک روز عقب افتادن کار و یک نگرانی بیمورد.
نمونهگیری خون از کودکان، نوزادان و سالمندان
نمونهگیری خون از کودکان
برای کودک، خونگیری بیشتر از ترس سخت است تا از درد. چند کار ساده تفاوت بزرگی میسازد:
- به کودک دروغ نگویید که «درد ندارد». بگویید «یک لحظه مثل نیشگون است و زود تمام میشود».
- کودک را در آغوش بگیرید و او را رو به خودتان نگه دارید؛ تماشای سوزن را اجبار نکنید.
- یک اسباببازی، کتاب یا ویدیو حواسش را پرت میکند.
- اگر آزمایش ناشتا نیست، کودک گرسنه را نیاورید؛ کودک سیر آرامتر است.
- آب کافی بنوشد و دستهایش گرم باشد تا رگ بهتر پیدا شود.
در کودکان کوچک گاهی خون مویرگی از نوک انگشت برای برخی آزمایشها کافی است. تصمیمش با نوع آزمایش و حجم خون لازم است.
نوزادان؛ خون از پاشنهی پا
در نوزادان معمولاً از پاشنهی پا نمونهی مویرگی گرفته میشود. آشناترین نمونه، غربالگری نوزادان است که در ایران معمولاً در روزهای سوم تا پنجم پس از تولد برای کمکاری مادرزادی تیروئید و برخی بیماریهای دیگر انجام میشود. گرم کردن پاشنه و آرام نگه داشتن نوزاد، و شیر دادن پس از آن، کمک میکند. زمان این غربالگری را از دست ندهید؛ برنامهاش را مرکز بهداشت یا ماما به شما میگوید.
نمونهگیری خون از لالهی گوش
گرفتن قطرهی خون از لالهی گوش روشی قدیمیتر برای خون مویرگی است که برای برخی آزمایشهای محدود هنوز گاهی به کار میرود. در بیشتر آزمایشگاهها امروز نوک انگشت جایگزین آن شده و برای بیشتر آزمایشهای روتین هم خون وریدی لازم است، چون حجم بیشتری میخواهد.
سالمندان و بیماران با رگهای سخت
رگهای سالمندان نازکتر و شکنندهتر است و پوستشان زودتر کبود میشود. نوشیدن آب کافی از شب قبل، گرم نگه داشتن دستها، و فشار دادن طولانیتر محل پس از نمونهگیری (بهویژه اگر رقیقکنندهی خون میخورند) مفید است. برای سالمندی که در زمستان تبریز تنها زندگی میکند یا پس از سکته زمینگیر است، رفتن تا آزمایشگاه در صبح یخزده خودش خطر زمین خوردن دارد. در این شرایط نمونهگیری در منزل منطقیتر است و اگر بیمار به مراقبت مداوم نیاز دارد، راهنمای پرستار در منزل در تبریز را هم ببینید.
نمونهگیری در دوران بارداری
در بارداری آزمایشها در نوبتهای مشخصی تکرار میشوند: CBC، گروه خون، قند، آزمایش ادرار و چند آزمایش غربالگری. خونگیری برای جنین خطری ندارد. چند نکته کار را راحتتر میکند: ناشتایی را بیش از دستور طولانی نکنید، چون حالت تهوع و افت فشار در بارداری شایعتر است؛ یک خوراکی سبک برای بعد از نمونه همراه داشته باشید؛ و در ماههای آخر، اگر طولانی به پشت دراز کشیدن حالتان را بد میکند، بخواهید نشسته یا به پهلو نمونه بگیرند. در آزمون تحمل گلوکز باید حدود دو ساعت در آزمایشگاه بمانید و چیزی نخورید. برنامهی آزمایشهای بارداری را ماما یا پزشک زنان مشخص میکند.
نمونهگیری خون شریانی چیست؟
خون شریانی، برخلاف خون وریدی، از شریان (معمولاً در مچ دست) گرفته میشود تا اکسیژن، دیاکسید کربن و اسیدیتهی خون سنجیده شود. این آزمایش برای بیماران بدحال در اورژانس بیمارستان و بخش مراقبتهای ویژه است، دردناکتر از خونگیری معمولی است و پس از آن باید چند دقیقه محل محکم فشار داده شود. اگر کسی آنقدر بدحال است که پزشک به گاز خون شریانی فکر میکند، جایش اورژانس بیمارستانی است، نه آزمایشگاه سرپایی.
جمعآوری درست ادرار، مدفوع، خلط و سواب
بسیاری از نمونهها را خود بیمار جمع میکند. پس کیفیت نمونه دقیقاً در دست شماست.
نمونهی میانی ادرار
- دستها را بشویید و ظرف استریل را تا لحظهی استفاده باز نکنید.
- ناحیهی تناسلی را با آب بشویید (بدون مواد ضدعفونیکنندهی قوی).
- اولین قسمت ادرار را در توالت بریزید.
- قسمت میانی را در ظرف بگیرید، بدون اینکه داخل ظرف یا درش را لمس کنید.
- باقی ادرار را در توالت تخلیه کنید، در را محکم ببندید و نمونه را هرچه زودتر تحویل دهید.
در دوران قاعدگی، اگر آزمایش عجله ندارد، بهتر است چند روز صبر کنید یا به آزمایشگاه بگویید. جزئیات خود آزمایش ادرار و تفسیرش در راهنمای کامل آزمایش خون و ادرار آمده است.
ادرار ۲۴ ساعته
این نمونه برای سنجش دقیقتر پروتئین، کراتینین یا برخی املاح در یک شبانهروز است و بیشترین خطا را دارد. روش معمول: صبح روز اول، اولین ادرار را در توالت بریزید و ساعت را یادداشت کنید. از آن به بعد همهی ادرار شب و روز را در ظرف مخصوص بریزید و فردا صبح در همان ساعت، آخرین ادرار را هم به ظرف اضافه کنید. ظرف را در جای خنک یا یخچال نگه دارید. اگر ظرف مادهی نگهدارنده دارد، آن را خالی نکنید و به آن دست نزنید. فراموش کردن حتی یک نوبت، جواب را کم نشان میدهد؛ اگر نوبتی جا افتاد، به آزمایشگاه بگویید.
نمونهی مدفوع
مدفوع را روی کاغذ یا ظرف تمیز، دور از ادرار و آب توالت، بگیرید و با قاشقک داخل ظرف، به اندازهی یک بند انگشت بردارید. اگر قسمتی خونی یا مخاطی است، از همانجا بردارید. برای بررسی انگل گاهی چند نمونه در روزهای مختلف خواسته میشود. در آزمایش خون مخفی، روشهای قدیمیتر پرهیز غذایی و دارویی دارند و روشهای ایمنیشیمیایی جدیدتر معمولاً نه؛ از آزمایشگاه بپرسید کدام روش است.
خلط و سواب گلو
نمونهی خلط بهتر است صبح زود و پیش از صبحانه گرفته شود. دهان را فقط با آب بشویید، نفس عمیق بکشید و با سرفهی عمیق، خلط را از ته سینه در ظرف بیندازید. آب دهان و ترشح بینی نمونهی مناسبی نیست. سواب گلو و زخم هم ترجیحاً پیش از شروع آنتیبیوتیک گرفته میشود، چون دارو ممکن است میکروب را پنهان کند.
نکتهی پزشکی: برچسب نمونههایی را که در خانه جمع میکنید با نام کامل، تاریخ و ساعت پر کنید. نمونهی بینام یا با ساعت نامعلوم را بسیاری از آزمایشگاهها نمیپذیرند.
بعد از نمونهگیری؛ مراقبت و عوارض احتمالی
خونگیری کار کوچکی است، اما چند دقیقهی بعد از آن مهم است.
- فشار دادن محل: پنبه را دو تا سه دقیقه محکم نگه دارید؛ اگر رقیقکنندهی خون مصرف میکنید، بیشتر. دست را صاف نگه دارید؛ تا کردن آرنج روی پنبه، برخلاف تصور رایج، احتمال کبودی را بیشتر میکند.
- کبودی: کبودی کوچک شایع و بیخطر است و در چند روز کمرنگ میشود. چند ساعت اول وسیلهی سنگین با همان دست بلند نکنید.
- سرگیجه و غش: اگر سابقهی غش هنگام دیدن خون دارید، پیش از شروع بگویید تا نمونه در حالت درازکش گرفته شود. پس از آن چند دقیقه بنشینید و چیزی بخورید و بنوشید.
- درد ادامهدار: درد تیر کشنده یا گزگز و بیحسی در دست، تورم پیشرونده یا قرمزی و گرمی محل در روزهای بعد طبیعی نیست؛ به پزشک مراجعه کنید.
سناریوی واقعی
ساعت هفت صبح، دختر نوجوانی که دوازده ساعت ناشتا مانده، با دیدن سوزن رنگش میپرد. مادرش میگوید «هر بار همینطور است». نمونهگیر صندلی را عقب میکشد، او را دراز میکشاند، پاهایش را کمی بالا میگذارد و با او دربارهی مدرسه حرف میزند. نمونه در یک بار گرفته میشود و پس از ده دقیقه استراحت و کمی آبمیوه، خودش راه میرود. اگر از قبل گفته میشد، همان ابتدا بهجای صندلی، تخت انتخاب میشد.
نمونه پس از گرفته شدن چه مسیری میرود؟
کار با بیرون آمدن سوزن تمام نمیشود. نمونهی خون باید در دمای مناسب و در زمان مشخصی به آزمایشگاه برسد. سرم برخی آزمایشها باید زود جدا شود، چون گلبولها در لوله هنوز قند مصرف میکنند و اگر نمونه چند ساعت بماند، قند بهطور کاذب پایین میآید و پتاسیم ممکن است بالا برود. بعضی نمونهها مثل آمونیاک روی یخ و بعضی در دمای اتاق منتقل میشوند. در نمونهگیری در منزل هم همین قواعد برقرار است: نمونه باید با کیف و ظرف مناسب و بدون توقف طولانی به آزمایشگاه برسد. نمونهی ادرار هم اگر بیش از حدود یکی دو ساعت در دمای اتاق بماند، باکتریها در آن رشد میکنند و جواب کشت یا آزمایش کامل ادرار گمراهکننده میشود؛ اگر تحویل فوری ممکن نیست، از آزمایشگاه بپرسید آیا میتوانید آن را کوتاهمدت در یخچال نگه دارید.
اشتباههای رایج که آزمایش را تکراری میکنند
- نوشیدن چای، قهوه یا آبمیوه در زمان ناشتایی، با این خیال که «قند ندارد».
- ناشتایی شانزدهساعته یا نخوردن آب.
- ورزش سنگین یا بیدار ماندن تا صبح در شب قبل از آزمایش.
- قطع خودسرانهی داروها، یا برعکس، مصرف داروی دیابت بدون غذا.
- نگفتن مصرف مکملهای بیوتین، آهن یا شربتهای سرماخوردگی.
- نگه داشتن نمونهی ادرار یا مدفوع چند ساعت در هوای گرم پیش از تحویل.
- جا انداختن یک نوبت در ادرار ۲۴ ساعته و گزارش نکردن آن.
- آوردن ادرار در ظرف غیراستریل خانگی، مثل شیشهی مربا.
- گرفتن نمونهی کشت گلو یا ادرار پس از شروع آنتیبیوتیک، بیآنکه به آزمایشگاه گفته شود.
- آمدن بدون برگهی درخواست یا کد نسخهی الکترونیک، که پذیرش را عقب میاندازد و گاهی باعث میشود یک آزمایش از قلم بیفتد.
نمونهگیری خون در منزل یا در آزمایشگاه؛ کدام مناسبتر است؟
«نمونهگیری خون در منزل تبریز» برای بسیاری از خانوادهها یک نیاز واقعی است، نه یک رفاه. اما همهی نمونهها را نمیتوان در خانه گرفت.
| موضوع | نمونهگیری در منزل | نمونهگیری در آزمایشگاه |
|---|---|---|
| مناسب برای | سالمند، زمینگیر، بیمار پس از عمل، بیمار مزمن با آزمایش منظم | بیشتر افراد سرپا |
| نوع آزمایش | بیشتر آزمایشهای خون روتین | همهی آزمایشها، از جمله آزمون تحمل گلوکز و آزمایشهای زماندار |
| محدودیت | آزمایشهایی که چند نمونه با فاصله یا شرایط خاص میخواهند | رفتوآمد، انتظار و سرما برای بیمار کمتوان |
| هزینه | هزینهی رفتوآمد کادر اضافه میشود | فقط هزینهی آزمایش |
تا زمانی که نمونهگیری حضوری آزمایشگاه آذرنجات راه نیفتاده، نمونهگیری خون در منزل آذرنجات فعال است و با خط 0914-914-4403 هماهنگ میشود. هنگام هماهنگی بپرسید نمونه به کدام آزمایشگاه میرود و جواب کی و چطور به دستتان میرسد.
نمونهگیری خون تا چه ساعتی انجام میشود؟
این به آزمایشگاه بستگی دارد. نمونههای ناشتا معمولاً صبح گرفته میشوند و برخی آزمایشهای هورمونی مثل کورتیزول ساعت مشخصی دارند. آزمایشهای غیرناشتا را بسیاری از آزمایشگاهها در ساعتهای دیگر روز هم میپذیرند. ساعت پذیرش آزمایشگاه آذرنجات پس از راهاندازی اعلام میشود؛ برای نمونهگیری در منزل، زمان را هنگام تماس هماهنگ کنید.
چه وقت نباید منتظر نمونهگیری ماند؟
آزمایش جای اورژانس را نمیگیرد. اگر یکی از این علائم را دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیکترین اورژانس بیمارستانی بروید:
- درد قفسهی سینه، تنگی نفس یا تپش قلب همراه با ضعف؛
- کاهش هوشیاری، گیجی ناگهانی یا تشنج؛
- خونریزی که بند نمیآید یا استفراغ خونی؛
- تب بالا همراه با خوابآلودگی، سفتی گردن یا لکههای پوستی؛
- در بیمار دیابتی، تنفس سریع، استفراغ و خوابآلودگی.
برای مشکلات فوریای که به بیمارستان نیاز ندارند، اورژانس شبانهروزی آذرنجات پذیرش حضوری دارد.
هزینهی نمونهگیری به چه عواملی بستگی دارد؟
برای نمونهگیری حضوری آذرنجات هنوز تعرفهای اعلام نشده است. هزینهی کل معمولاً از این عوامل تشکیل میشود:
- نوع و تعداد آزمایشها و تعرفهی مصوب همان سال؛
- بیمهی پایه و تکمیلی و نسخهی پزشک؛
- نمونهگیری در منزل که هزینهی رفتوآمد را هم دارد؛
- آزمایشهایی که باید به آزمایشگاه دیگری ارسال شوند.
جمعبندی عملی
شب قبل برگه را بخوانید. اگر آزمایش ناشتاست، از حدود ساعت نه شب جز آب چیزی نخورید و صبح زود نمونه بدهید. داروی همیشگی را جز داروی دیابت طبق روال بخورید، مکملها را بگویید و اگر سابقهی غش دارید از قبل اعلام کنید. نمونههای ادرار و مدفوع را در ظرف استریل و با برچسب کامل، زود برسانید. پس از گرفتن جواب، برای فهم برگه سراغ راهنمای کامل خواندن و دریافت جواب آزمایش بروید و اگر میخواهید بدانید هر عدد قند، چربی یا CBC معمولاً چند باید باشد، راهنمای کامل آزمایشهای بیوشیمی و هماتولوژی را بخوانید. برای اطلاع از زمان شروع پذیرش حضوری، صفحهی نمونهگیری و آزمایشهای تشخیصی آذرنجات را ببینید یا با 0914-914-4498 تماس بگیرید.
این خدمت بهزودی در آذرنجات
وضعیت راهاندازی و زمان شروع پذیرش را در صفحهی خدمت ببینید یا تماس بگیرید.
نمونهگیری و آزمایشهای تشخیصی در آذرنجات
پشتیبانی
24 ساعتهپشتیبانی تلفنی
پشتیبانی آنلاین