بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات درمانگاه عمومی شبانه‌روزی

راهنمای کامل مامایی و سلامت زنان؛ از بارداری تا یائسگی

ماما کارشناس سلامت زنان است و کارش فقط زایمان نیست: مراقبت بارداری، پاپ اسمیر، مشاوره‌ی پیشگیری از بارداری، بررسی شکایت‌های شایع زنان، مراقبت پس از زایمان و آموزش شیردهی هم با اوست. این راهنما می‌گوید برای کدام مشکل سراغ ماما بروید، کی متخصص زنان لازم است و کدام علامت فوری است.

  • ۱۴ گام
  • ۲۷ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

ویزیت و مشاوره‌ی مامایی در شیفت روز درمانگاه آذرنجات تبریز (خیابان امام خمینی، روبه‌روی ایستگاه تپلی باغی) با کادر مامایی خانم و در اتاقی مجزا انجام می‌شود: مراقبت بارداری، پاپ اسمیر، مشاوره‌ی پیشگیری از بارداری، بررسی اختلالات قاعدگی و عفونت‌های شایع زنان، مراقبت پس از زایمان و آموزش شیردهی. پذیرش درمانگاه بدون نوبت قبلی است.

بسیاری از بانوان مراجعه به مرکز درمانی را به تعویق می‌اندازند؛ نه چون مشکلشان کوچک است، بلکه چون نگران راحتی و حریم خصوصی‌شان هستند. ما این نگرانی را جدی می‌گیریم: ویزیت مامایی اینجا توسط کارشناس مامایی خانم و در اتاق مجزا انجام می‌شود.

ماما فقط برای زایمان نیست. کارشناس مامایی در مراقبت دوران بارداری، غربالگری سلامت زنان، مشاوره‌ی باروری و پیشگیری، بررسی اختلالات قاعدگی، مراقبت پس از زایمان و آموزش شیردهی نقش اصلی دارد و در بسیاری از این موارد، نخستین و مناسب‌ترین فردی است که باید ببینیدش.

ویزیت و مشاوره‌ی مامایی در درمانگاه آذرنجات تبریز توسط کارشناس مامایی خانم
ویزیت و مشاوره‌ی مامایی در آذرنجات؛ کادر خانم، فضای خصوصی و حضور ماما در شیفت روز.

مامایی چیست و کارشناس مامایی دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

مامایی رشته‌ای از علوم پزشکی است که بر سلامت زن در سراسر زندگی باروری‌اش تمرکز دارد: از نخستین قاعدگی‌ها و مشاوره‌ی پیش از ازدواج، تا بارداری، زایمان، دوران پس از زایمان، شیردهی و سال‌های نزدیک به یائسگی. کارشناس مامایی دوره‌ی دانشگاهی این رشته را گذرانده و آموزش دیده است که روند طبیعی را پایش کند، مشکلات شایع را تشخیص دهد و درمان کند، و هر جا وضعیت از حد طبیعی بیرون رفت، بیمار را به‌موقع به پزشک متخصص یا بیمارستان ارجاع دهد.

آماده‌ی مراجعه هستید؟

شرایط پذیرش، مراحل مراجعه و فرم درخواست در صفحه‌ی خدمت است.

خدمات زنان و مامایی در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی خدمات زنان و مامایی

ماما چه کارهایی انجام می‌دهد؟ فقط زایمان؟

خیر. کارشناس مامایی در مراقبت دوران بارداری، غربالگری سلامت زنان مانند پاپ اسمیر، مشاوره‌ی باروری و روش‌های پیشگیری، بررسی اختلالات قاعدگی، بررسی عفونت‌های شایع زنان، مراقبت پس از زایمان و آموزش شیردهی نقش اصلی دارد. در بسیاری از این موارد ماما نخستین و مناسب‌ترین فردی است که باید ببینید. زایمان در درمانگاه آذرنجات انجام نمی‌شود و جای آن بیمارستان است.

پاپ اسمیر چیست و چرا مهم است؟

پاپ اسمیر یک نمونه‌گیری ساده و معمولاً کمتر از پنج دقیقه‌ای از سلول‌های دهانه‌ی رحم است. اهمیتش در این است که تغییرات پیش‌سرطانی را سال‌ها پیش از تبدیل‌شدن به سرطان نشان می‌دهد؛ یعنی دقیقاً در مرحله‌ای که درمان ساده و نتیجه عالی است. سرطان دهانه‌ی رحم یکی از معدود سرطان‌هایی است که با غربالگری منظم تا حد زیادی قابل پیشگیری است.

پاپ اسمیر درد دارد؟

معمولاً دردناک نیست. بیشتر افراد فقط احساس فشار کوتاهی را گزارش می‌کنند که چند ثانیه طول می‌کشد. آرام‌بودن و شل نگه‌داشتن عضلات کمک زیادی می‌کند. اگر نگرانی یا تجربه‌ی ناخوشایند قبلی دارید، پیش از شروع به کارشناس مامایی بگویید تا با سرعت و توضیح بیشتری کار را انجام دهد. اگر در هر لحظه احساس ناراحتی کردید، می‌توانید بخواهید کار متوقف شود.

پیش از پاپ اسمیر چه کارهایی نباید انجام داد؟

دو تا سه روز پیش از نمونه‌گیری از دوش واژینال، کرم و شیاف واژینال و نزدیکی پرهیز کنید، چون می‌توانند نتیجه را مخدوش کنند. همچنین پاپ اسمیر در دوران قاعدگی انجام نمی‌شود؛ زمان مناسب چند روز پس از پایان قاعدگی است. اگر عفونت فعال و ترشح زیاد دارید، ممکن است ماما ترجیح دهد اول عفونت درمان شود و نمونه‌گیری بعد از آن انجام شود.

نتیجه‌ی غیرطبیعی پاپ اسمیر یعنی سرطان؟

خیر. بیشترِ نتایج غیرطبیعی پاپ اسمیر مربوط به تغییرات خفیف و قابل‌پیگیری‌اند، نه سرطان. بسته به نوع تغییر و وضعیت HPV، ممکن است تکرار آزمایش در فاصله‌ی مشخص یا بررسی تکمیلی مثل کولپوسکوپی توسط متخصص زنان توصیه شود. مهم این است که نتیجه را بدون تفسیر رها نکنید و برای پیگیری مراجعه کنید؛ خطر اصلی رهاکردن پیگیری است.

در بارداری با چه علائمی باید فوراً مراجعه کنم؟

خون‌ریزی یا لکه‌بینی واژینال، درد شدید یا مداوم شکم، انقباض‌های منظم پیش از موعد، سردرد شدید همراه با تاری دید یا دیدن جرقه، کاهش محسوس حرکات جنین در سه‌ماهه‌ی سوم، ورم ناگهانی صورت و دست‌ها، خروج ناگهانی مایع از واژن، تب و لرز یا ترشح بدبو، استفراغ شدید و مداوم، و سوزش ادرار همراه با تب یا درد پهلو. خون‌ریزی، آبریزش، کاهش حرکات و سردرد با تاری دید را مستقیم در اورژانس زنان بیمارستان یا با تماس با ۱۱۵ پیگیری کنید.

برنامه‌ی مراقبت بارداری چگونه است؟

در سه‌ماهه‌ی اول بارداری تأیید و سن بارداری تعیین می‌شود و آزمایش‌های پایه شامل گروه خونی و Rh، شمارش خون، قند و تیروئید انجام می‌گردد؛ مصرف اسید فولیک هم در این دوره بسیار مهم است. در سه‌ماهه‌ی دوم غربالگری، سونوگرافی آنومالی و تست تحمل گلوکز انجام می‌شود. در سه‌ماهه‌ی سوم فواصل مراجعه کوتاه‌تر می‌شود و پایش فشار خون، ورم و حرکات جنین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

قاعدگی نامنظم یا دردناک طبیعی است؟

لزوماً خیر. بسیاری از بانوان سال‌ها خون‌ریزی شدید، درد شدید قاعدگی یا بی‌نظمی را تحمل می‌کنند چون فکر می‌کنند طبیعی است. در حالی که بسیاری از این موارد علت قابل‌درمانی دارند؛ از کم‌کاری تیروئید و کم‌خونی تا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک. اگر قاعدگی شما بر زندگی روزمره‌تان اثر می‌گذارد، هر یک تا دو ساعت نوار عوض می‌کنید یا بیش از هفت روز طول می‌کشد، ارزش بررسی دارد.

ترشح و خارش دارم؛ می‌توانم خودم دارو بخرم؟

توصیه نمی‌شود. خوددرمانی در این موارد بسیار رایج و اغلب اشتباه است، چون عفونت قارچی، عفونت باکتریایی و عفونت ادراری علائم شبیه به هم دارند اما درمانشان کاملاً متفاوت است. مصرف داروی نادرست می‌تواند مشکل را طولانی‌تر کند یا تشخیص بعدی را سخت‌تر سازد. در بارداری هم هیچ کرم یا شیافی را بدون نظر ماما یا پزشک مصرف نکنید.

مشاوره‌ی پیش از بارداری لازم است؟

بله و ارزش زیادی دارد. در مشاوره‌ی پیش از بارداری وضعیت سلامت شما بررسی می‌شود، واکسیناسیون‌های لازم کنترل می‌گردد، مصرف اسید فولیک پیش از بارداری شروع می‌شود و داروهای مصرفی از نظر ایمنی در بارداری بازبینی می‌شوند. بسیاری از مشکلات دوران بارداری با همین یک جلسه قابل پیشگیری‌اند، به‌ویژه اگر بیماری زمینه‌ای مثل دیابت، فشار خون یا کم‌کاری تیروئید دارید.

برای انتخاب روش پیشگیری باید چه چیزی بدانم؟

انتخاب روش پیشگیری تصمیمی شخصی است که باید متناسب با سن، سابقه‌ی پزشکی، شیردهی، برنامه‌ی باروری آینده و شرایط زندگی شما گرفته شود. در مشاوره، مزایا، معایب و موارد منع هر روش توضیح داده می‌شود تا خودتان انتخاب آگاهانه داشته باشید؛ هیچ روشی برای همه مناسب نیست. برای مثال، قرص‌های ترکیبی برای بعضی بیماری‌ها و ماه‌های اول شیردهی گزینه‌ی مناسبی نیستند.

شیرم کم است؛ باید شیر خشک بدهم؟

قبل از این تصمیم، ارزیابی شیردهی را انجام دهید. بسیاری از مادران شیردهی را زود کنار می‌گذارند نه چون شیرشان کافی نیست، بلکه چون درد و مشکل در وضعیت بغل‌گرفتن نوزاد را با کمبود شیر اشتباه می‌گیرند. آموزش عملی وضعیت درست شیردهی و رفع مشکلاتی مانند زخم نوک پستان و احتقان، اغلب همین چند هفته‌ی حساس را نجات می‌دهد. تعداد پوشک‌های خیس و وزن‌گیری نوزاد معیار بهتری از گریه‌ی اوست.

مراقبت پس از زایمان شامل چه چیزهایی است؟

بررسی وضعیت عمومی مادر و فشار خون، محل بخیه یا برش سزارین، میزان و نوع خون‌ریزی، وضعیت شیردهی و سلامت پستان، غربالگری افسردگی پس از زایمان و برنامه‌ی پیشگیری از بارداری بعدی. هفته‌های پس از زایمان دوره‌ی پرخطری است که اغلب نادیده گرفته می‌شود؛ در حالی که بسیاری از عوارض جدی مثل خون‌ریزی دیررس، عفونت و لخته‌ی خون دقیقاً در همین دوره بروز می‌کنند.

تریاژ مامایی چیست؟

تریاژ مامایی نخستین ایستگاه ارزیابی مادر باردار در بیمارستان است. وقتی مادر با درد، خون‌ریزی، آبریزش یا هر علامت نگران‌کننده‌ای به بیمارستان می‌رسد، در تریاژ علائم حیاتی او، ضربان قلب جنین، انقباض‌ها و وضعیت کیسه‌ی آب بررسی می‌شود. بر اساس این ارزیابی تصمیم گرفته می‌شود که مادر بستری شود، مدتی تحت نظر بماند یا با توصیه‌های لازم ترخیص شود. این بخش در بیمارستان‌های دارای زایشگاه وجود دارد.

چطور بفهمم حرکات جنین کم شده است؟

از حدود هفته‌ی ۲۸، روزی یک‌بار در ساعتی که جنین معمولاً فعال است به پهلوی چپ دراز بکشید و حرکات را بشمارید. یک روش رایج این است که حس‌کردن ده حرکت در حدود دو ساعت را اطمینان‌بخش بدانید. اما مهم‌تر از عدد، تغییر الگوی همیشگی جنین است. اگر حس می‌کنید به‌وضوح کمتر از همیشه تکان می‌خورد، همان روز در اورژانس زنان بیمارستان بررسی شوید و منتظر فردا نمانید.

در بارداری لکه‌بینی دارم؛ به درمانگاه بیایم یا بیمارستان؟

لکه‌بینی خفیف بدون درد در هفته‌های اول را می‌توان برای ارزیابی اولیه بررسی کرد، اما هر خون‌ریزی واقعی، خون‌ریزی همراه با درد شکم، درد یک‌طرفه، سرگیجه یا درد سر شانه، و هر خون‌ریزی در نیمه‌ی دوم بارداری باید مستقیم در اورژانس زنان بیمارستان بررسی شود؛ جایی که سونوگرافی فوری و پایش جنین در دسترس است. اگر خون‌ریزی شدید است یا حالتان بد است، با ۱۱۵ تماس بگیرید.

خون‌ریزی پس از زایمان تا چه زمانی طبیعی است؟

خون‌ریزی پس از زایمان در روزهای اول قرمز روشن و نسبتاً زیاد است، کم‌کم صورتی و قهوه‌ای و سپس زرد یا سفید می‌شود و معمولاً تا حدود شش هفته ادامه دارد. اگر خون‌ریزی پس از کم‌شدن دوباره قرمز و زیاد شد، لخته‌های بزرگ دفع کردید، ترشح بوی بد داشت یا تب کردید، مراجعه کنید. خیس‌شدن یک نوار بهداشتی در کمتر از یک ساعت فوریت است و باید با ۱۱۵ تماس بگیرید.

در دوران شیردهی هم ممکن است باردار شوم؟

بله. شیردهی انحصاری فقط وقتی تا حدی محافظت می‌کند که نوزاد کمتر از شش ماه داشته باشد، شب و روز فقط از پستان تغذیه کند و قاعدگی هنوز برنگشته باشد. به‌محض اینکه یکی از این سه شرط از بین برود، احتمال بارداری وجود دارد؛ حتی پیش از اولین قاعدگی، چون تخمک‌گذاری قبل از آن رخ می‌دهد. بهتر است روش پیشگیری سازگار با شیردهی را در ویزیت پس از زایمان انتخاب کنید.

علائم یائسگی چیست و چه وقت باید مراجعه کنم؟

یائسگی یعنی دوازده ماه پشت سر هم قاعدگی نداشتن و معمولاً در اواخر دهه‌ی چهل یا اوایل دهه‌ی پنجاه رخ می‌دهد. گُرگرفتگی، تعریق شبانه، بی‌خوابی، تغییر خلق، خشکی واژن و نامنظمی قاعدگی در سال‌های پیش از آن شایع است. اگر علائم کیفیت زندگی‌تان را پایین آورده مراجعه کنید تا راه‌های کنترل بررسی شود. هر خون‌ریزی پس از یائسگی، حتی لکه‌بینی، نیاز به بررسی دارد.

ماما چه زمانی مرا به متخصص زنان ارجاع می‌دهد؟

وقتی بارداری پرخطر باشد، مثل دیابت یا فشار خون پیش از بارداری، دوقلویی یا سابقه‌ی سقط مکرر؛ وقتی نتیجه‌ی پاپ اسمیر به کولپوسکوپی نیاز داشته باشد؛ وقتی در سونوگرافی توده یا کیست قابل‌توجهی دیده شود؛ وقتی خون‌ریزی قاعدگی بسیار شدید و مقاوم باشد؛ یا وقتی درمان به جراحی یا درمان تخصصی ناباروری نیاز پیدا کند. در این حالت با سابقه و آزمایش‌های اولیه به متخصص می‌روید.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.