بانک اطلاعات درمانگاه آذرنجات بخش تخصصی دندانپزشکی

راهنمای کامل ارتودنسی؛ از معاینه تا نگهدارنده

ارتودنسی درمانی است که با نیروی ملایم و پیوسته‌ی دستگاه ثابت، متحرک یا الاینر شفاف، دندان‌های نامرتب و ناهماهنگی فک‌ها را در حدود یک تا سه سال اصلاح می‌کند. نوع دستگاه و مدت درمان به شدت مشکل، سن و همکاری بیمار بستگی دارد و پس از آن نگهدارنده نتیجه را حفظ می‌کند.

  • ۱۴ گام
  • ۲۴ دقیقه مطالعه
  • تیم درمانی آذرنجات · بازبینی ۲۰ آبان ۱۴۰۵

ارتودنسی چیست و چطور دندان را جابه‌جا می‌کند؟

ارتودنسی شاخه‌ای از دندانپزشکی است که نامرتبی دندان‌ها و ناهماهنگی فک بالا و پایین را اصلاح می‌کند. در این درمان با دستگاه ثابت (براکت و سیم)، دستگاه متحرک یا الاینر شفاف، نیرویی ملایم و پیوسته به دندان وارد می‌شود تا در چند ماه تا چند سال به جای درست برود. پس از آن، نگهدارنده نتیجه را حفظ می‌کند.

بسیاری از کسانی که برای اولین بار درباره‌ی ارتودنسی می‌پرسند، تصور می‌کنند دندان مثل میخی در چوب، محکم و بی‌حرکت در فک کاشته شده است. واقعیت چیز دیگری است. دندان با رشته‌های بسیار ریزی به نام لیگامان پریودنتال به استخوان آویزان است؛ چیزی شبیه یک ننوی کوچک که اجازه می‌دهد دندان هنگام جویدن کمی جابه‌جا شود. همین ساختار است که ارتودنسی را ممکن می‌کند.

زیست‌شناسی حرکت دندان به زبان ساده

وقتی دستگاه ارتودنسی دندان را به یک سمت فشار می‌دهد، در سمت فشار، سلول‌هایی فعال می‌شوند که استخوان را آرام‌آرام برمی‌دارند. در سمت مقابل، جایی که رشته‌ها کشیده شده‌اند، سلول‌های دیگری استخوان تازه می‌سازند. نتیجه این است که دندان همراه با استخوان اطرافش جابه‌جا می‌شود، نه این‌که از جایش کنده شود.

آماده‌ی مراجعه هستید؟

شرایط پذیرش، مراحل مراجعه و فرم درخواست در صفحه‌ی خدمت است.

ارتودنسی در آذرنجات

پرسش‌های متداول درباره‌ی ارتودنسی

ارتودنسی چقدر طول می‌کشد؟

مدت درمان معمولاً بین یک تا سه سال است. مشکلات ساده ممکن است زودتر و مشکلات پیچیده‌ی فک و دندان طولانی‌تر درمان شوند. مراجعه‌ی منظم برای تنظیم دستگاه، رعایت بهداشت و همکاری در استفاده از کش یا دستگاه متحرک بر مدت درمان اثر مستقیم دارد. پس از آن هم دوره‌ی استفاده از نگهدارنده آغاز می‌شود.

کودکم در چه سنی باید معاینه‌ی ارتودنسی شود؟

توصیه‌ی انجمن‌های تخصصی ارتودنسی این است که کودکان حدود هفت‌سالگی معاینه شوند. در این سن بسیاری از مشکلات رشد فک و رویش دندان قابل تشخیص است. معاینه به معنی شروع درمان نیست و بیشتر کودکان فقط پیگیری می‌شوند، اما برخی مشکلات با درمان زودهنگام ساده‌تر اصلاح می‌شوند.

در بزرگسالی هم می‌شود ارتودنسی کرد؟

بله. اگر لثه و استخوان نگهدارنده‌ی دندان‌ها سالم باشد، سن مانع ارتودنسی نیست. در بزرگسالان حرکت دندان ممکن است کمی کندتر باشد و پیش از شروع باید بیماری لثه و پوسیدگی‌ها درمان شوند. مشکلات اسکلتی شدید فک گاهی فقط با ارتودنسی اصلاح نمی‌شوند و همکاری جراح فک لازم است.

الاینر شفاف بهتر است یا ارتودنسی ثابت؟

هیچ‌کدام برای همه بهتر نیست. الاینرهای شفاف ظاهر بهتری دارند و برای غذا خوردن و مسواک زدن برداشته می‌شوند، اما باید بیشتر ساعات شبانه‌روز در دهان بمانند و برای برخی حرکات پیچیده محدودیت دارند. دستگاه ثابت به همکاری روزانه کمتر وابسته است. انتخاب روش پس از معاینه انجام می‌شود.

چرا بعد از ارتودنسی باید نگهدارنده بگذارم؟

بافت‌های اطراف دندان پس از جابه‌جایی مدتی طول می‌کشد تا با وضعیت جدید سازگار شوند و دندان‌ها تمایل دارند به جای قبلی برگردند. نگهدارنده جلوی این برگشت را می‌گیرد. کنار گذاشتن زودهنگام آن شایع‌ترین علت نامرتب شدن دوباره‌ی دندان‌هاست. مدت و نحوه‌ی استفاده را ارتودنتیست تعیین می‌کند.

ارتودنسی درد دارد؟

نصب براکت‌ها درد ندارد و معمولاً بی‌حسی لازم نیست. در دو سه روز اول پس از نصب و پس از هر جلسه‌ی تنظیم، دندان‌ها هنگام جویدن حساس می‌شوند و ممکن است کمی لق به نظر برسند. این حالت طبیعی است، با غذای نرم و مسکن‌های رایج طبق دستور دندانپزشک کنترل می‌شود و معمولاً ظرف چند روز کم می‌شود.

ارتودنسی نامرئی برای چه کسانی مناسب است؟

الاینر شفاف معمولاً برای شلوغی خفیف تا متوسط، فاصله‌های کوچک و برگشت جزئی پس از ارتودنسی قبلی در افراد منظم مناسب است. شرط اصلی، نگه داشتن قالب حدود ۲۰ تا ۲۲ ساعت در روز است. در چرخش شدید دندان، جابه‌جایی‌های بزرگ و ناهماهنگی شدید فک، دستگاه ثابت اغلب نتیجه‌ی قابل‌پیش‌بینی‌تری دارد.

ارتودنسی سرامیکی چه فرقی با فلزی دارد؟

براکت سرامیکی همان کار براکت فلزی را انجام می‌دهد، اما همرنگ دندان است و از فاصله‌ی معمولی کمتر دیده می‌شود. در مقابل، کمی حجیم‌تر و شکننده‌تر است و اگر روی دندان‌های پایین قرار بگیرد، در بایت عمیق ممکن است دندان‌های بالا را بساید. به همین دلیل گاهی فقط فک بالا سرامیکی انتخاب می‌شود.

اورینگ ارتودنسی چیست و رنگش مهم است؟

اورینگ حلقه‌ی لاستیکی کوچکی است که سیم را داخل شیار براکت نگه می‌دارد و در هر جلسه‌ی تنظیم عوض می‌شود. «ارتودنسی رنگی» یا «ارتودنسی صورتی» در واقع همین انتخاب رنگ اورینگ است و روی نتیجه‌ی درمان اثری ندارد. اورینگ‌های روشن و شفاف ممکن است با چای، قهوه و زردچوبه کمی رنگ بگیرند.

در دوران ارتودنسی چه غذاهایی نخورم؟

از آجیل سفت، تخمه، یخ، آدامس، شیرینی‌های چسبناک مثل تافی و باسلوق و گاز زدن مستقیم سیب، هویج خام و بلال پرهیز کنید. این خوراکی‌ها براکت را می‌کنند یا سیم را خم می‌کنند. میوه‌ها را برش بزنید، نان را با دست تکه کنید و نوشابه و آبمیوه‌ی صنعتی را کم کنید تا خطر لکه‌ی سفید و پوسیدگی کمتر شود.

اگر براکت کنده شد یا سیم گونه‌ام را زخم کرد چه کنم؟

این وضعیت معمولاً فوریت ندارد. براکت کنده‌شده را اگر روی سیم آزاد است نکشید و با موم ارتودنسی ثابتش کنید. انتهای سیمِ مزاحم را با موم بپوشانید. دستگاه را خودتان نبرید و دستکاری نکنید. با بخش دندانپزشکی تماس بگیرید تا زمان تعمیر هماهنگ شود و تا آن موقع با آن طرف غذای سفت نجوید.

عوارض ارتودنسی چیست؟

شایع‌ترین عارضه، لکه‌های سفید و پوسیدگی دور براکت‌ها به دلیل تمیز نکردن دقیق است. التهاب لثه، زخم گونه در روزهای اول، کوتاه شدن خفیف نوک ریشه در برخی افراد و برگشت نتیجه در صورت کنار گذاشتن نگهدارنده هم ممکن است. بیشتر این عوارض با بهداشت دقیق، مراجعه‌ی منظم و پیگیری پزشک قابل پیشگیری یا کنترل‌اند.

ارتودنسی در بارداری ممکن است؟

ادامه‌ی ارتودنسی در بارداری معمولاً ممکن است، اما شروع درمان تازه اغلب به بعد از زایمان موکول می‌شود، چون شروع درمان به عکس رادیوگرافی نیاز دارد. تغییرات هورمونی بارداری لثه را حساس‌تر و مستعد خونریزی می‌کند، پس بهداشت دور براکت‌ها مهم‌تر می‌شود. بارداری را حتماً به ارتودنتیست اطلاع دهید تا برنامه‌ی عکس‌ها و جلسات تنظیم شود.

آیا در ارتودنسی حتماً باید دندان کشید؟

نه. بسیاری از درمان‌ها بدون کشیدن دندان انجام می‌شوند. اما وقتی شلوغی شدید است یا دندان‌ها بیش از حد جلو آمده‌اند، گاهی کشیدن یک دندان آسیای کوچک در هر طرف تنها راه ایجاد فضای کافی است. در موارد دیگر با باز کردن عرض فک یا تراش بسیار جزئی بین دندان‌ها فضا ایجاد می‌شود. دلیل این تصمیم را از ارتودنتیست بپرسید.

ارتودنسی یک فک کافی است یا باید هر دو فک درمان شود؟

اگر مشکل فقط در یک فک باشد و دندان‌های بالا و پایین درست روی هم بسته شوند، درمان یک فک ممکن است کافی باشد. اما وقتی ناهماهنگی در رابطه‌ی دو فک است، صاف کردن فقط یکی می‌تواند بسته شدن دندان‌ها را بدتر کند. این تصمیم باید بر اساس بررسی بایت گرفته شود، نه فقط برای کم کردن هزینه یا زمان.

ارتودنسی دیمون چیست؟

دیمون نام تجاری یکی از سیستم‌های شناخته‌شده‌ی براکت خودبند است. در براکت خودبند، به‌جای حلقه‌ی لاستیکی، دریچه‌ی کوچکی روی خود براکت سیم را نگه می‌دارد. این براکت‌ها ممکن است تمیز کردن را کمی راحت‌تر کنند، اما پژوهش‌ها نشان نداده‌اند که مدت کل درمان را به‌طور چشمگیر کوتاه کنند. انتخاب آن‌ها به نظر ارتودنتیست بستگی دارد.

بستن کش معمولی دور دندان برای بستن فاصله خطر دارد؟

بله، این کار خطرناک است. کش لاستیکی معمولی ممکن است آرام‌آرام به زیر لثه بخزد، به لیگامان و استخوان اطراف ریشه آسیب بزند و حتی به لق شدن و از دست رفتن دندان منجر شود. قالب‌های شفاف اینترنتی بدون معاینه‌ی حضوری هم ممکن است بایت را به هم بزنند. جابه‌جایی دندان باید با تشخیص و نظارت دندانپزشک انجام شود.

اگر ارتودنسی نکنم چه می‌شود؟

همه‌ی نامرتبی‌ها به درمان نیاز ندارند و بسیاری افراد با دندان‌های کمی نامرتب سال‌ها بی‌مشکل زندگی می‌کنند. اما شلوغی شدیدی که تمیز کردن را ناممکن کرده، بایت عمیقی که لثه را زخم می‌کند، کراس‌بایت با سایش نامتقارن یا بیرون‌زدگی شدید دندان‌های جلو ممکن است با گذر زمان به پوسیدگی، بیماری لثه و شکستن دندان منجر شوند.

درمانگاه شبانه‌روزی آذرنجات، تبریز

اورژانس و درمانگاه عمومی ۲۴ ساعته و بدون نوبت؛ برای سایر بخش‌ها زمان پذیرش را تلفنی بپرسید.

این راهنما برای آگاهی عمومی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. در فوریت‌های تهدیدکننده‌ی حیات با ۱۱۵ تماس بگیرید.