«قلبش ایستاد» جملهای است که همه از آن میترسیم، اما کمتر کسی میداند در آن لحظه دقیقاً چه اتفاقی میافتد و چه باید کرد. ایست قلبی ناگهانی یکی از فوریتترین شرایط پزشکی است؛ وضعیتی که در آن ثانیهها ارزش دارند و آگاهیِ درست میتواند یک زندگی را برگرداند. در این نوشته بهزبان ساده توضیح میدهیم این حالت چیست، چه نشانههایی دارد و چرا با سکتهی قلبی اشتباه گرفته میشود.
در ایست قلبی ناگهانی چه رخ میدهد؟
قلب یک پمپِ الکتریکی است؛ سلولهای ویژهای در آن، سیگنالهای منظمی تولید میکنند که باعث انقباض هماهنگ عضله و پمپاژ خون میشود. در ایست قلبی ناگهانی، این سیستم فرماندهی ناگهان دچار اختلال میشود و بهجای ضربان منظم، یک آشوب الکتریکی شکل میگیرد. نتیجه این است که خون دیگر به مغز و اندامها نمیرسد و فرد ظرف چند ثانیه هوشیاریاش را از دست میدهد.
نشانههای هشدار
گاهی ایست قلبی بدون هیچ مقدمهای رخ میدهد، اما در بسیاری موارد نشانههایی پیش از آن دیده میشود که نباید نادیده گرفت:
- از دست دادن ناگهانی هوشیاری و افتادن فرد.
- قطع نبض و نبودِ تنفس طبیعی یا نفسهای بریده و خرخرمانند.
- در ساعتها یا روزهای پیش از آن: تپش قلب شدید، سرگیجه، تنگی نفس یا درد قفسهی سینه در برخی افراد.
اگر فردی ناگهان بیهوش شد و پاسخ نداد و نفس نمیکشید، باید فرض را بر ایست قلبی گذاشت و بیدرنگ اقدام کرد.
چرا با سکتهی قلبی اشتباه گرفته میشود؟
این دو نامِ شبیه به هم، دو رویداد متفاوتاند. در حملهی قلبی، یک رگِ خونرسانِ قلب مسدود میشود و بخشی از عضله آسیب میبیند؛ فرد اغلب هوشیار است و از درد شکایت دارد. اما در ایست قلبی، مشکل از سیستم برقیِ قلب است و پمپاژ بهکلی متوقف میشود. رابطهی این دو یکطرفه است: یک حملهی قلبیِ شدید میتواند جرقهی یک ایست قلبی باشد، اما هر ایست قلبی لزوماً از انسداد رگ شروع نمیشود و علل دیگری هم دارد.
نقش شوک الکتریکی در نجات بیمار
در بسیاری از موارد ایست قلبی، عضلهی قلب در حالتی بهنام فیبریلاسیون بطنی فقط میلرزد. تنها راهِ برگرداندن نظم به این لرزش، یک شوک الکتریکیِ بهموقع است. اینجاست که دستگاه دفیبریلاتور وارد میشود و کاری میکند که هیچ دارو یا ماساژی بهتنهایی از پسِ آن برنمیآید. هرچه این شوک زودتر داده شود، شانس بازگشت بیمار بیشتر است؛ به همین دلیل حضور یک دستگاه در دسترس، در کنار ماساژ قلبی، حیاتی است.
چه کنیم تا آماده باشیم؟
آمادگی برای چنین لحظهای دو بخش دارد: دانستن و داشتن. دانستنِ روش ماساژ قلبی و کار با دستگاه، و در دسترس داشتنِ یک الکتروشوک در محیطهای پرتردد مثل باشگاه، کلینیک و محل کار. برای مراکزی که خرید دستگاه برایشان بهصرفه نیست، اجارهی دفیبریلاتور راهی مطمئن برای تأمین همین آمادگی است.
دیدگاه خود را بنویسید